1. Bản chất của ý thức là gì? Nêu ví dụ
Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan:
Về nội dung mà ý thức phản ánh là khách quan, còn hình thức phản ánh là chủ quan.
Ta có thể hiểu là thế giới quan là tiền đề cho sự phản ánh của ý thức và quy định nội
dung được đưa vào não bộ của chúng ta. Được chúng ta tiếp nhận. Kết quả sự phản
ánh của ý thức đã bị thay đổi, không như tấm ảnh của thế giới quan thô sơ ban đầu,
mà bị cải biến phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đối tượng phản ảnh, điều kiện xã hội-
lịch sử, phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm của chủ thể phản ánh. Vì vậy mà cùng một
đối tượng được phản ánh nhưng với mỗi người khác nhau, có các đặc điểm tâm lý, trí
thức, điều kiện lịch sử xã hội khác nhau, kinh nghiệm sống khác nhau thì kết quả phản
ánh cũng hoàn toàn khác nhau.
Trong trường hợp cùng một sự vật được phản ánh và cùng một chủ thể phản ánh thì
kết quả nhận được nhiều khi cũng khác nhau bởi điều kiện lịch sử và các đặc điểm về
thể chất và tinh thần của con người. Ví dụ như khi ta còn trẻ, khỏe mạnh, vui vẻ thì ta
thấy cuộc sống này thật muôn màu, có nhiều niềm hứng khởi để khám phá, ta muốn đi
nhiều nơi, sống hết mình cho tuổi trẻ, nhưng khi ta già đi, ốm đau thì ta không còn
cảm thấy như vậy nữa.
Ý thức phản ánh thế giới một cách chủ động sáng tạo
Ý thức không phản ánh một cách thụ động, y nguyên đối tượng được phản ánh mà là
sự phản ánh chủ động, có chọn lọc, có định hướng, có mục đích rõ rệt nhằm tìm hiểu
về thế giới khách quan. Không những vậy, sau khi tổng hợp kiến thức, ý thức còn biến
đổi chúng theo mong muốn từ đó tạo ra những thông tin mới, phát hiện ra bản chất, ý
nghĩa của sự vật, hiện tượng, từ đó đưa ra các dự báo, giả thiết về sự phát triển của sự
vật, hiện tượng. Ví dụ như chúng ta dựa trên các kiến thức về khí tượng đã có để dự
báo thời tiết.
Ý thức mang bản chất xã hội
Mặc dù ý thức được thực hiện dựa trên hoạt động sinh lí, thần kinh của não bộ con
người nhưng nó không phải là một hoạt động mang tính riêng lẻ, cá nhân từng người
mà nó mang bản chất xã hội, gắn liền với thực tiễn, chịu ảnh hưởng của các quy luật
tự nhiên, xã hội và điều kiện kinh tế xã hội của mỗi thời đại. Ví dụ như con người
tham gia vào quá trình sản xuất từ thời xa xưa lấy đá, cây gỗ để chế tạo công cụ thô sơ
để cày cuốc và sử dụng sức lao động của con người là chính nên rất nặng nhọc và vất
vả thì ngày nay, sự đi lên của thời đại cách mạng công nghiệp, công việc sản xuất với
sự hỗ trợ của máy móc, thiết bị tiên tiến đã giúp tiết kiệm rất nhiều tài nguyên
Sự phản ánh của ý thức là sự thống nhất của ba mặt
Đó chính là sự trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượng phản ánh, quá trình này
mang tính hai chiều và có định hướng, mục đích và có sự chọn lọc, biến đổi.
