Ethical Codes and Informed Consent in Psychological Research | Lecture notes Research Methodology

Ζητήματα και αρχές δεοντολογίας στην επιστημονική έρευνα

Ιστορική ανασκόπηση

Υπήρχε πάντα το ενδιαφέρον για ζητήματα δεοντολογίας στην επιστημονική έρευνα;;; ΌΧΙ

μέχρι τα μέσα του 20ου αι.

Πειράματα στη Ναζιστική Γερμανία (Κώδικας της Νυρεμβέργης: ένα σύνολο αρχών για

τη διεξαγωγή ερευνών σε ανθρώπους).

Έρευνα Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας των Η.Π.Α. (1950): για τις επιπτώσεις της

ραδιενέργειας σε ανθρώπους.

Έρευνες του Υπουργείου Υγείας των Η.Π.Α. (μελέτη για τη σύφιλη του Taskegee,

1932-1972 και μελέτη στη Γουατεμάλα)

Δεοντολογία

Δεοντολογία έρευνας: μια σειρά κατευθυντήριων γραμμών που βοηθούν τον ερευνητή να

πάρει δύσκολες ερευνητικές αποφάσεις. Να αποφασίσει ποιοι στόχοι είναι σημαντικοί κατά

τη διαπραγμάτευση αντικρουόμενων αξιών.

3 τομείς δεοντολογικών θεμάτων:

1. Σχέση ανάμεσα στην κοινωνία και στην επιστήμη

2. Επιστημονικά θέματα

3. Αντιμετώπιση των συμμετεχόντων στις έρευνες

Κώδικες δεοντολογίας

Κώδικας της Αμερικανικής Ψυχολογικής Ένωσης (APA)

Κώδικας της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (BPS)

Κώδικας της Αμερικανικής Κοινωνιολογικής Ένωσης (ASA)

Συμβούλιο Αξιολόγησης ή Επιτροπή Δεοντολογίας (Institutional Review Board-IRB): Η

επιτροπή ενός πανεπιστημιακού ιδρύματος ή ερευνητικού κέντρου η οποία αξιολογεί σε

επίπεδο δεοντολογίας τις ερευνητικές προτάσεις που προβλέπουν τη συμμετοχή

ανθρώπων.

Τα δεοντολογικά ζητήματα συχνά απαιτούν μεθοδολογικούς συμβιβασμούς.

Εναλλακτικές:

-Δεν αξίζει να γίνει η έρευνα

-Το ερώτημα δεν αξίζει να διερευνηθεί σε σχέση με το κόστος στους συμμετέχοντες

-Εναλλακτικός λειτουργικός ορισμός μεταβλητών

-Παρατήρηση: Μελέτη φόβου στο φυσικό περιβάλλον αντί για πείραμα

-Κακοσχεδιασμένη έρευνα:

Αντιδεοντολογική γιατί χαραμίζει χρόνο, προσπάθεια και πόρους.

Μεγαλύτερες πιθανότητες για λανθασμένα συμεπράσματα επηρεάζοντας πολιτική,

αντίληψη ευρύτερου κοινού, περαιτέρω έρευνα.

Οι τομείς δεοντολογικών θεμάτων πιο αναλυτικά:

Partial preview of the text

Download Ethical Codes and Informed Consent in Psychological Research and more Lecture notes Research Methodology in PDF only on Docsity!

Ζητήματα και αρχές δεοντολογίας στην επιστημονική έρευνα Ιστορική ανασκόπηση Υπήρχε πάντα το ενδιαφέρον για ζητήματα δεοντολογίας στην επιστημονική έρευνα;;; ΌΧΙ μέχρι τα μέσα του 20ου αι. Πειράματα στη Ναζιστική Γερμανία (Κώδικας της Νυρεμβέργης: ένα σύνολο αρχών για τη διεξαγωγή ερευνών σε ανθρώπους). Έρευνα Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας των Η.Π.Α. (1950): για τις επιπτώσεις της ραδιενέργειας σε ανθρώπους. Έρευνες του Υπουργείου Υγείας των Η.Π.Α. (μελέτη για τη σύφιλη του Taskegee, 1932-1972 και μελέτη στη Γουατεμάλα ) Δεοντολογία Δεοντολογία έρευνας : μια σειρά κατευθυντήριων γραμμών που βοηθούν τον ερευνητή να πάρει δύσκολες ερευνητικές αποφάσεις. Να αποφασίσει ποιοι στόχοι είναι σημαντικοί κατά τη διαπραγμάτευση αντικρουόμενων αξιών. 3 τομείς δεοντολογικών θεμάτων:

Σχέση ανάμεσα στην κοινωνία και στην επιστήμη
Επιστημονικά θέματα 3. Αντιμετώπιση των συμμετεχόντων στις έρευνες Κώδικες δεοντολογίας Κώδικας της Αμερικανικής Ψυχολογικής Ένωσης (APA) Κώδικας της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (BPS) Κώδικας της Αμερικανικής Κοινωνιολογικής Ένωσης (ASA) Συμβούλιο Αξιολόγησης ή Επιτροπή Δεοντολογίας (Institutional Review Board-IRB): Η επιτροπή ενός πανεπιστημιακού ιδρύματος ή ερευνητικού κέντρου η οποία αξιολογεί σε επίπεδο δεοντολογίας τις ερευνητικές προτάσεις που προβλέπουν τη συμμετοχή ανθρώπων. Τα δεοντολογικά ζητήματα συχνά απαιτούν μεθοδολογικούς συμβιβασμούς. Εναλλακτικές: -Δεν αξίζει να γίνει η έρευνα -Το ερώτημα δεν αξίζει να διερευνηθεί σε σχέση με το κόστος στους συμμετέχοντες -Εναλλακτικός λειτουργικός ορισμός μεταβλητών -Παρατήρηση: Μελέτη φόβου στο φυσικό περιβάλλον αντί για πείραμα -Κακοσχεδιασμένη έρευνα: Αντιδεοντολογική γιατί χαραμίζει χρόνο, προσπάθεια και πόρους. Μεγαλύτερες πιθανότητες για λανθασμένα συμεπράσματα επηρεάζοντας πολιτική, αντίληψη ευρύτερου κοινού, περαιτέρω έρευνα. Οι τομείς δεοντολογικών θεμάτων πιο αναλυτικά:

Σχέση ανάμεσα στην κοινωνία και την επιστήμη Απαντώνται ερωτήματα όπως: Σε ποιο βαθμό οι κοινωνικές ανησυχίες και οι πολιτισμικές αξίες κατευθύνουν την πορεία των επιστημονικών ερευνών; Μπορεί ο επιστήμονας να είναι απόλυτα αντικειμενικός; Σε ποιο βαθμό οι αποφάσεις για χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων μπορούν να κατευθύνουν την έρευνα; Απασχολεί, δηλαδή, το κατά πόσο μπορούν οι κοινωνικές ανησυχίες και οι πολιτισμικές αξίες να κατευθύνουν την πορεία των επιστημονικών ερευνών: -Η κοινωνία που περιβάλλει τον επιστήμονα υπαγορεύει σε μεγάλο βαθμό ποια θέματα μπορεί εκείνος να διερευνήσει και ποια όχι. Για παράδειγμα, η Ε.Ε. ιεραρχεί τα ερευνητικά προγράμματα που χρηματοδοτεί, κατευθύνοντας με αυτόν τον τρόπο έμμεσα τους ερευνητές να προσανατολίζζονται σε θέματα που έχουν αυξηνένες πιθανότητες χρηματοδότησης. -Το φαινόμενο που επιλέγει να διερευνήσει ο επιστήμονας καθορίζεται συχνά από τα πολιτσμικά ενδιαφέροντά του και συγκεκριμένες αξίες, οι οποίες μπορεί να περισφρήσουν στην έρευνα με ανεπαίσθητους και όχι άμεσα εμφανείς τρόπους.
Επιστημονικά θέματα: Περιλαμβάνουν το αυξανόμενο πρόβλημα της αντιδεοντολογικής επιστημονικής συμπεριφοράς. -Επιστημονική εξαπάτηση: Δόλιες δραστηριότητες των επιστημόνων (π.χ., πλαστογράφηση αποτελεσμάτων ερευνών ή αναφορά στα αποτελέσματα με επιλεκτικό τρόπο-αποκλεισμός δεδομένων, αποκλεισμός επίλεκτων συμμετεχόντων από στατιστική ανάλυση) – ακόμα και η αναφορά του ονόματος επιστημόνων σε δημοσιεύσεις όπου δεν έχουν συνεισφέρει τίποτα το σημαντικό ή ο χωρισμός των συμμετεχόντων σε ομάδες όχι τυχαία Στόχος: η ειλικρινής ερευνητική αναφορά. Αλλιώς: δυσφήμιση της επιστημονικής πρακτικής στο σύνολό της και καταστροφή της καριέρας του εκάστοτε επαγγελματία. -Αποσπασματική δημοσίευση δεδομένων σε πολλά άρθρα αντί του ενός. Γενικά είναι ανεπιθύμητο αυτό, εκτός και αν διευκολύνει την επικοινωνία μεταξύ των επιστημόνων. Ή πολλαπλές αναλύσεις των ίδιων δεδομένων για αξιοποίηση πόρων της έρευνας. -Δημοσιεύσεις «καρμπόν» (απαγορεύεται ρητά): Δημοσιεύσεις των ίδιων δεδομένων και αποτελεσμάτων σε περισσότερα του ενός περιοδικά ή επιστημονικές εκδόσεις γενικότερα. -Χρήση μαγνητοταινιών από άλλους ερευνητές χωρίς τη συγκατάθεση των ατόμων που συμμετέχουν στην αρχική έρευνα. -Έρευνα σε ευάλωτους πληθυσμούς- η μετάβαση σε μία κλινική ή σε ένα εργαστήριο, μπορεί να είναι πολυέξοδο για κάποιον. Πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχήσ τις ευασθησίες των γονέων ή των συγγενών ατόμων με νοητικέςή άλλες ψυχικές διαταραχέ.ς Ποιες διαδικασίες πρέπει να ακολουθηθούν για να διασφαλιστεί το διακαίωμα της ιδιωτικής ζωής αυτών των ανθρώπων και τι αποτελεί έγκρυση και εν

μνήμης με αμοιβή 4 δολάρια και με μόνη προϋπόθεση την παρουσία τους στο εργαστήριο. Πραγματικός σκοπός: η υπακοή στην εξουσία. Ευθύνη του ερευνητή Να αξιολογήσει την έρευνά του με βάση την τήρηση των βασικών κανόνων δεοντολογίας. Βασική Αρχή: Η προστασία των συμμετεχόντων Οι συμμετέχοντες στις έρευνες δεν θα πρέπει να υφίστανται κανενός είδους σωματική, ψυχολογική, συναισθηματική, νομική, κοινωνική ή οικονομική βλάβη εξαιτίας της συμμετοχής τους στην έρευνα. Να καθορίσει το βαθμό κινδύνου που ενδέχεται να διατρέξει το άτομο που συμμετέχει στην έρευνα και να εξετάσει εναλλακτικές προσεγγίσεις. Είναι εύκολος ο διαχωρισμός μεταξύ δεοντολογικής και αντιδεοντολογικής μεθοδολογίας;;; Μπορεί ένας ερευνητικός σχεδιασμός να παρουσιάζει μηδενικό ρίσκο ψυχολογικής ή συναισθηματικής φόρτισης;;; Βασική αρχή: Η εξασφάλιση της συναίνεσης των συμμετεχόντων Εκούσια συμμετοχή (voluntary participation) Η αρχή σύμφωνα με την οποία οι συμμετέχοντες σε μια έρευνα επιλέγουν να συμμετάσχουν οικειοθελώς σε αυτή. Ζητήματα στρατολόγησης συμμετεχόντων -Υπερβολικές δηλώσεις -Αιτιακή σχέση Ενήμερη συγκατάθεση (informed consent) Οι πιθανοί συμμετέχοντες λαμβάνουν επαρκή πληροφόρηση για τη μελέτη και τον/την ερευνήτρια και ζητείται με επίσημο τρόπο η συμμετοχή τους (έντυπο ενήμερης συγκατάθεσης). Συμμετέχων χωρίς δικαιοπρακτική ικανότητα: ενημερωμένη συγκατάθεση από νόμιμο κηδεμόνα

Αν δεν μπορεί να δώσει ενημερωμένη συγκατάθεση (πχ νοητική υστέρηση), επαρκεί η άδεια υπεύθυνου συγγενή -Αν μπορεί να δώσει συγκατάθεση (πχ ανήλικος), απαιτείται και αυτή Πόσο εύκολη όμως είναι η εξασφάλιση της «πραγματικής» συναίνεσης;;;; Άτομα που δεν μπορούν να δώσουν ενημερωμένη συγκατάθεση -παιδιά

παιδιά=ανήλικα, δεν έχουν νομικό δικαίωμα για συμφωνία για παροχή ιατρικής φροντίδας Συμφωνία=ρητή αποδοχή συμμετοχής- όχι έλλειψη άρνησης Άδεια γονέα=συμφωνία γονέων για συμμετοχή Άδεια γονέων/κηδεμόνων και συμφωνία παιδιών -Συμφωνία παιδιού λαμβάνοντας υπόψη ηλικία, ωριμότητα, ψυχολογική κατάστασή του -Χωρίς συμφωνία παιδιά αν δεν έχει την ικανότητα για να κατανοήσει και η έρευνα είναι η μόνη ευκαιρία για παρέμβαση που θα ωφελήσει την κατάστασή του -Απαλλαγή από άδεια γονέων σε περιπτώσεις για προστασία ανηλίκων -άτομα με νοητική καθυστέρηση Διαδικασία ενημερωμένης συγκατάθεσης που μεγιστοποιεί την αυτονομία ικανών συμμετεχόντων δίνοντας ευκαιρία να συμβουλευτούν συγγενείς Όταν συγγενείς αποφασίζουν για συμμετέχοντα μη ικανό για λήψη απόφασης, ενημέρωση των δεοντολογικών αρχών -ηλικιωμένοι με νοητική έκπωση Έκπτωση κατανόησης και ανάκλησης πληροφοριών σχετικά με την έρευνα Ακέραιη ικανότητα λήψης αποφάσεων -νευρολογική ή ψυχιατρική διαταραχή πχ η άρνηση ασθενούς να συμμετάσχει σε έρευνα δεν πρέπει να παρεμβαίνει στη σχέση ιατρού-ασθενούς -φυλακισμένοι Τα κέρδη σε σχέση με τις συνθήκες δεν είναι υπερβολικά ώστε να επηρεάσει κρίση του σχετικά με κινδύνους και οφέλη Κίνδυνοι αντίστοιχοι με αυτούς σε έρευνα με μη φυλακισμένους Διαδικασία επιλογής φυλακισμένων δίκαιη και τυχαία Καμία επίδραση στην αποφυλάκιση Αν ο ερευνητής κρίνει απαραίτητο να μην πάρει ενημερωμένη συγκατάθεση, δηλώνει τους λόγους στο πειραματικό πρωτόκολλο για το ανεξάρτητο συμβούλιο αξιολόγησης. Στην εφαρμοσμένη/κλινική έρευνα: Αν ο ιατρός συνδυάζει έρευνα με περίθαλψη, με στόχο την απόκτηση νέων γνώσεων --> μόνο όσο η έρευνα δικαιολογείται από πιθανή διαγνωστική ή θεραπευτική αξία για τον ασθενή Στη μη θεραπευτική βιοϊατρική έρευνα: Όταν η έρευνα γίνεται μόνο για επιστημονικούς λόγους, ευθύνη ερευνητή να προστατέψει τη ζωή και την υγεία των συμμετεχόντων. Οι συμμετέχοντες πρέπει να είναι εθελοντές -είτε οι υγιείς είτε οι ασθενείς. Διακοπή της έρευνας αν κρίνει ο ερευνητής ότι μπορεί να βλάψει τον συμμετέχοντα. Ενεργητική ή παθητική συγκατάθεση; Ενήμερη συγκατάθεση: Ποιος είναι ο στόχος της έρευνας; Γιατί καλούμαι να λάβω μέρος;

πληροφορίες. Συνήθως, ο ψυχολόγος ενημερώνει τον συμμετέχοντα ότι η ανεπιθύμητη συμπεριφορά προκλήθηκε από κάποια περιστασιακή μεταβλητή και δεν αποτελεί προσωπικό χαρακτηριστικό του γνώρισμα ή ότι η συμπεριφορά τους δεν είναι αφύσικη ή ακραία. Συνολικά, έρευνα με παραπλάνηση Έλλειψη ενημέρωσης

Ενημερωμένη συγκατάθεση χωρίς να γνωρίζει συνθήκη/ ομάδα
Συγκατάθεση για παραπλάνηση, με προειδοποίηση και εξήγηση στο τέλος πχ: Για επιστημονικούς λόγους, το παρόν έντυπο συγκατάθεσης δεν περιέχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με το ερευνητικό ερώτημα που εξετάζουμε. Οι ερευνητές θα σας δώσουν περισσότερες πληροφορίες στο τέλος της συμμετοχής σας στην έρευνα.
Απαρνούνται δικαίωμα ενημέρωσης χωρίς να γνωρίζουν ότι θα παραπλανηθούν
Συγκατάθεση και ψευδής ενημέρωση
Καμία ενημέρωση, καμία συγκατάθεση Δεοντολογικά ζητήματα που προκύπτουν σε έρευνα με παραπλάνηση
Παραβίαση ιδιωτικότητας
Έλλειψη ενημέρωσης πριν τη συμμετοχή
Έλλειψη απόφασης για εαυτό
Έλλειψη ενημέρωσης εκ των υστέρων
Ερευνητής ψεύδεται
Απόκρυψη σχετικών πληροφοριών Θέμα παραπλάνησης
Ψευδείς πληροφορίες για στόχο έρευνας
Ψευδείς πληροφορίες για ερεθίσματα
Χρήση ηθοποιού για λανθασμένη κατανόηση του ρόλου του άλλου
Ψευδής αντροφοδότηση για εαυτό
Ψευδή ανατροφοτότηση για άλλον
Χωρίς ενημερότητα ότι συμμετέχει σε έρευνα
Δύο σχετικές μεταξύ του μελέτες παρουσιάζονται ως άσχετες Εξασφάλιση συναίνεσης (εθελοντική συμμετοχή-ενήμερη συγκατάθεση) Απουσία εξαπάτησης-παραπλάνησης Δικαίωμα διακοπής συμμετοχής στην έρευνα

Προστασία των συμμετεχόντων από σωματικές και νοητικές ενοχλήσεις Ανωνυμία-Εχεμύθεια (εμπιστευτικότητα ή ιδιωτικό απόρρητο) Μελέτη του Humphreys (1975) sel;idew 77-80 adler και αιδίνης σελ 151 Ομοφυλοφυλικές συνευρέσεις σε δημόσιες τουαλέτες – το ερευνητικό του ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στο απρόσωπο σεξ πραγματεύεται την πραγματοποίηση σύντομων, ανώνυμων, ομοφυλοφιλικών σεξουαλικών επαγών σε δημόσια αποχωρητήρια ή αλλιώς “τσαγερί” (Tearooms). Ο ερευνητής ήταν πεπεισμένος ότι ο μοναδικός τρόπος να κατανοήσει μια συμπεριφορά ήταν να ανέλαβε τον ρόλο του τσιλιαδόρου ή αλλιώς της 'Βασίλισσας-παρατηρήτριας” (Watchqueen), δηλαδή ανέλαβε να προσέχει μήπως εισβάλει κανείς στις τουαλέτες την ώρα που κάποια ήταν μέσα και έκαναν σεξ. Με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να συλλέξει πληροφορίες για τις άδεις οδήγησης των ατόμων (λόγω της ανάμειξής του σε αυτούς τους κοινωνικούς χώρους). Έπειτα κατάφερε να εντοπίσει τα ονόματα και τις διευθύνσεις τους σημιουργοώντας έτσι ένα δείγμα 100 συμμετεχόντων. Και έπειτα πραγματοποίησε έρευνα επισκόπησης βάσει συνετνεύξεεων με ένα δείγμα από αυτά τα άτομα, καθώς και με ένα ακόμη δείγμα που είχε το ρόλο της ομάδας σύγκρισης. Το διάγραμμα συνέντεξυης αφορούσε ζητήματα υγείας και περιλάμβανε μερικές ερωτήσεις σχετικά με το συζητικό σεξ. Για να μειωθεί ο κίνδυνος να τον θυμηούν οι ερωώμενοι, περίμενε έναν χρόνο πριν έρθει σε επαφή μαζί τους. Παραβιάστηκαν: -εθελοντική συμμετοχή -ενήμερη συγκατάθεση (γιατί τους παρακολουθούσε κρυφά, τους εντόπισε μέσω του αριθμού κυκλοφορίας των αυτοκινήτων τους, ζητησα να συμμετέχουν σε μια έρευνα χωρίς να τους αποκαλύψει τον πραγματικό της σκοπό και τους είπε ψέματα σχετικά με το πώς επιλέψθηκαν να συμμετέχουν στην έρευνα). Ενημέρωση για το στόχο και τα αποτελέσματα της έρευνας μετά την ολοκλήρωσή της για την: αποκατάσταση της παραπλάνησης και απο-ευαισθητοποίηση αν υπήρξαν αρνητικές συνέπειες Εντοπισμός και απάλειψη των αρνητικών συνεπειών από τη συμμετοχή στην έρευνα Χρυσός κανόνας: η κοινωνική ευθύνη του ερευνητή. Ο ερευνητής οφείλει να γνωρίζει τις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες των ευρημάτων του. Δεοντολογικά ζητήματα στην έρευνα με ανθρώπους στον κυβερνοχώρο Πλεονεκτήματα -Το διαδίκτυο ως εργαλείο για κοινωνική και συμπεριφορική έρευνα -Ερωτηματολόγια στο γενικό ή ειδικό κοινό

Λάβετε υπόψη προσωπικές πεποιθήσεις και αξίες
Αναπτύξτε πιθανές λύσεις του προβλήματος
Σκεφτείτε δυνητικές συνέπειες των διαφόρων λύσεων
Επιλέξτε και εφαρμόστε κάποια λύση
Αξιολογείστε την έκβαση και κανετε τις απαραίτητες αλλαγές Ασκήσεις - Ποια ζητήματα δεοντολογίας εμπλέκονται στα παραδείγματα; 1ο Ένας ερευνητής ζητά από έναν ηθοποιό να προσποιηθεί ότι σωριάζεται κάτω στη μέση του δρόμου σα να είναι άρρωστος. Ενδιαφέρεται να δει αν οι περαστικοί σταματούν συχνότερα σε αυτήν τη συνθήκη από ό,τι αν αυτός που έπεφτε κάτω έβγαζε από το στόμα του κάτι μου έμοιαζε με αίμα. 2ο Ένας ερευνητής πιστεύει ότι η συχνή χρήση του Internet συσχετίζεται θετικά με την κατάθλιψη. Ζητάει λοιπόν από φοιτήτριες και φοιτητές να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο για τη συχνότητα χρήσης του Internet και το ερωτηματολόγιο του Beck για την κατάθλιψη. 3ο Οι συμμετέχοντες σε ένα πείραμα καλούνται να λύσουν έργα λογικών συλλογισμών. Στους μισούς δίνεται η πληροφόρηση ότι τα έχουν πάει καλά και στους άλλους μισούς ότι δεν τα έχουν πάει καλά. Στη συνέχεια τους ζητείται να εκτιμήσουν το βαθμό στον οποίο αποδίδουν την επίδοσή τους σε εσωτερικά ή εξωτερικά αίτια.

Ethical Codes and Informed Consent in Psychological Research, Lecture notes of Research Methodology

Related documents

Partial preview of the text

Download Ethical Codes and Informed Consent in Psychological Research and more Lecture notes Research Methodology in PDF only on Docsity!