¡Descarga Principios de informatica y más Apuntes en PDF de Biblioteconomía y Documentación solo en Docsity!
ERRENAZIMENDUA
Kronologia ---> Errenazimenduaren onarpena Neoklasizismo aldian eman , baina Florentzian jaio XV.mendean. XV -XVI Kokapena --->Italiatik Europa osora zabaldua. Faktoreak ---> a) Aldaketa ekonomiko, politiko eta espiritualen ondorioz sortua. b) Kristau munduko gorabehera erlijiosoan zerikusia izan zuen ere. c) Asmakuntza teknikoek; inprenta, optika, nabigazioa, humanismoa.... gizaki modernoaren mentalitatea ekarri zuten. Aldiak --->
- Quattrocento , XV.mendean Toscanako Florentzian eta Italia iparraldean. Mezena nagusienak , Florentziako Mediciak.
- Cinquecento , XVI.mendearen lehen partean Erroman nagusiki. Mezenak Medici eta Aita Santua.
- Manierismoa , 1527an Erromako zakurapena gertatu ondoren, Karlos V. Tropak Erroman sartu eta indarrez zakuratu zuten ahal izan zuten guztia. Ezaugarriak --->
- Antropozentrismoa , indibidualtasun libre eta kritikatzailea garatu zen eta ondorioz gizabanakoaren protagonismoa indartu , Indibidualtasuna goratuz.
- Arrazionalismoa , gizakia gauzekiko ikuspegi berriaren erdigune bilakatu zen eta arrazoiari, lehentasuna eman zioten. -Antzinatearen berpiztea, arte klasikoa erreferente bihurtu zen, ordena , kanona, harmonia, proportzioak erabiliz eskulturan eta arkitekturan eta mitologiako gaiak berpiztuz erlijio gaiekin konbinatzeko.
- Edertasunari buruzko kontzeptu berria , antolaketa matematiko,geometriko, proportziodun eta harmoniotsuz betea. Bestetik, edertasunaren oinarria natura zen baina errepresentatzerakoan , edertu, simetrikoki antolatu eta harmonizatzen zen. -Humanismoa, mugimendu intelektual aitzindaritzat du eta ikerketarako zaletasuna nabarmentzen da. -Artearen eta artisten goraipamena, arte egilea artisau hutsa izatetik artista izatera iragan zen. -Mezenasgoa, arte enkargatzaile eta babesleak. Florentzian, Medici familia.
ERRENAZIMENDUKO ARKITEKTURA
EZAUGARRI OROKORRAK
- (^) Arkitektura teorizatzeko grina piztu zen eta matematikan , geometrian oinarritutako harmonia eta proportzio sistemak bilatu ziren.
- Arkitektura elementuak antzinate klasikotik hartuak_: -Ordena klasikoak -Erdi puntuko arkua, gangak -Murruen artikulazioa -Elementu sostengatzaileak : murruak , kolomak, pilareak , pilastrak -Elementu sostengatuak : estalki gangaduna ( kupula bere danbor eta linternekin),. batzuetan zapai lauak eta arkuak (erdi puntuko arkua).
- Apaindurak :
-Lehioak, miniaturazko eraikuntza itxurakoak , bere frontoi eta zutabe eta pilastrez osatua.
-Ateek ere edikulo forma eta frontoiez koroaturik.
TIPOLOGIA ARKITEKTONIKOAK
1. Arkitektura erlijiosoan Tenpluak garatu ziren:
-Luzetarako egiturazkoak. -Egitura zentralizatuzkoak.
2. Arkitektura zibilean
-Palazzoak ; Ospitaleak eta inklusak ; liburutegiak ; Villa.
-Linterna vollutekin Bruneleschik diseinatu , biana Michelozzok eraiki zuen , horrela argia sartzea ahalbidetu zuten eta baita tambor zuloek ere.
- San Lorenzo eliza eta Santo Spiritu basilika eraiki zituen, antzinateko proportzio eta erritmoei jarraituz. -Sortutako espazioa zuhurki ordenatua zegoen geometriaren , proportzioaren eta simetriaren arabera.
-Oinplanoa gurutz latindarrekoa da, hiru nabe eta kaperak kontrahormen artean. -Elementu klasikoak berreskuratu : zutabe korintiarrak , pilastrak, taulamendua,kasetoidurak. -Barnekaldean , erdiko nabea albokoak baino bikoitza eta altuagoa da eta egurrezko sapai batez estalia dago , gurutzaduran kupula altxatzen da , matematika eta proportzioak zainduta. Kontrahormen artean kaperak txandakatzen dira.
-“ Errugabeen Ospitala ” -Aurrekaldean argilunaren jokua erakartzen duen arkupe dotorea. -Lehiateen gainean markoak daude. -Arkuen enjutetan igeltsu beiratuzko medailoilak daude. (Lucca de la Robia) -Espazioek neurri eta funtzio desberdina dute, eta patioaren inguruan antolatu. -Erdian
- Pazzi kapera , Bruneleschik proiektatua , biana Michelozzok eta Da Maianok eraiki zuten. -Berpizkundeko arkitektura berria sinbolizatzen du eraikin txiki honek. -Fatxadak arku bakarreko garaipen arku bat gogorarazten du. -Neurrian eta matematikaren harmonian oinarritua, dena proportzionala eta arrazionala izanik.
- Sta. Maria Novella, Rucellai familiak Albertiri enkargatu eliza gotikoaren bukaera. -Berak, hasitakoa aprobetxatu eta beste proportzioak eman. -Erreferenziatzat modulu laukizuzen bat du eta proportzioak zenbakizko eta musikasko formaz lortzen ditu ---> proportzio aureoa. -Lehenengo gorputza bigarrenari lotu kiribilduen bitartez -Marmol berdea eta zuri konbinatuak daude.
- San Andres eliza Muntua - Fancellik eraikia , Albertiren proiektua jarraituz eta kupula XVIII.mendean kupula eraikiz. -Fatxadan baho bakarreko garaipen arkuaren eragina ageri da. -Lau pilastra korintiar, arku itsu , nitxoak eta lehioak. Aurrekaldea aingeruz apainduriko friso bat eta frontoi bat. -Gurutz latindarreko oinplanoa , nabe bakarra eta kupula gurutzgunean.
- Hiri arkitektura : Jauregiak
Ezaugarri orokorrak -Kubo gorputzez osatuak, patio baten inguruan antolaturik.
-Zenbait pisu bereiz daitezke ; beheko pisua kuxinedurazko harlanduz eta erlaiz handiko teilatuz osatua ; lehen pisua , oin nagusia , lehioz erregularki banatua ; bigarren pisua , familiaren bizitokia, erlaiza goikaldean.
-Adib. Palazzo Medici RIcardi
ARKITEKTURA XVI.MENDEAN : CINQUECENTO
XVI.mendea bi etapatan zatitu : a. Benetako Berpizkundea , estilo bete betea. b. Manierismoa , estiloaren desoreka , proportzioen galera. XVI.mendean Erroma izango da artearen ardatza , Aita santuaren mezenasgoari esker.
1.Erlijio arkitektura
-Aurreko garaiko ideal estetiko bera : zuhurtasuna , monumentalitatea , argitasuna. -Perspektiba , proportzioa , simetria landu.
- (^) Donato Bramante
- Berpizkunde Beteari hasiera ematen dio, ezaugarri nagusienak , zuhurtasuna , proportzioa eta neurria izango dira eta hutsune eta beteguneen kontrastea landu.
- San Pedro Basilika , vatikanoan kokatua. Autoreak : Bramante , Rafael , Sangallo , Miguel Angel , Maderno.
-Julio II.ak Bramanteri enkargatu Vatikano Basilikaren birmoldaketa. -Tenplua San Pedroren hilobia gordetzen zuen eta S.Pedro Zeruko paradisuarekin adierazten zen , beraz bide hauek hartu behar ziren : kuboaren bidez (unibertsoaren forma ideala) ; bi besoen bidez( lurra eta lau norantzak) ; kupularen bidez (zerua). a) Bramanteren proiektua -Gurutze grekoko oinplano karratua , erdian kupula lau pilare gainean , bere linternarekin. -Gurutzearen besoak abside itxuretan bukatu eta kupula bat alde banatan ( 5 kupula) -Balorazioa : harmoniotsua , Berpizkundeko edertasun ideala. -Bramante pilareak altxatu eta hil egin zen , eta eztabaida egon zen jarraipenean b) Michelangeloren proiektua
- Bramanteren aldeko apustua egingo du, kupularen garrantzia oraindik areagotuz. -Murruak eta pilareak sendotuko ditu , kupularen seguritatea bermatuz eta baoguneari garrantzia kendu mazizotasunaren mesedetan. -Zentralismoaren idea , kupula erdian askoz ere handiagoa , nerbioduna eta bikoitza, korintiar zutabe, taulamendu eta kontraorma , lehioak txandakatu. -Balorazioa : mazizotasun handia du , badirudi hiria babestu , defendatu eta menperatzeko egina dagoela. Aita Santuaren bilgune eta sinbolo izango da. -GIAKOMO DELLA PORTAK jarraitu obrekin , CARLO MADERNA , oinplano basilikala ezarri. -J.L BERNINI XVII.an enparantza eraiki , bi besoak , erdian Egiptoko obelisko bat ipini.
K - Laurenziana liburutegiko eskailera.
- Medicitarrek enkargatu eta bi pisuen arteko espazio estuen arteko tartea salbatu zuen era originalean.
- -Ilusio optikoa erabiliko du , erdikoa zabalagoa da beraz ondokoak zabalera berdinekoak dirudite.
- Florentziako Medicci kapera
-Plaza batean kokatua , forma obalatua , zirkulua alde batera utzi (forma perfektuena).
- Vicenzako basilika
- “tramo ritmico palladiano” --> arku zabal bat hiru zatitan banatu, bi zutabe erdian jarriz.
- Bi pisutan pilastrak eta zutabeak txandakatu ---> ikus efektua.
- Erroma antzinate klasikoan oinarritua ---> ordenak gainjarri
- Vicenzako antzokia ere.
-Perspektiba : gertuko elementuei bolumen handia , urrutikoak ia zirriborroan. -Ikonografia : gizadiaren 3 garaietara egokitua dago. Lehen gaia paradisuko ateak dira , bigarren garaia Pisanok egindakoa eta hirugarren garaia. -Ghibertik bikaintasun handia marrazkian eta oso autore garrantzitsua quatrocentoan.
- DONATELLO -Eskulturaren berriztatzailea , Ghibertirekin lan egin eta Brunelleschiren laguna.
-Erliebeetan “stachiatto” asmatuko du, modelaketa gutxitzen joan sakontasunarekin.
- DAVID obra izan zen garrantzitsuena : +Lan hau , bere azkeneko etaparen adierazle da , gozoa , sentsuala eta Cosimo Mediccik enkargatua. +David eta Goliaten istorioari buruzkoa da , David artzai gazte judutarra zen , eta Goliaten aurka burrukatu zuen eta harri batez akatu. +Teknika , erromatarren geroztik , brontzez galdatutako lehen biluzia, brontzea leundua dago , textura desberdinak landu. +Azterketa formala , itxura ederra , elegantea. Florentziako artzaien ohiturezko txapela eta botak , anatomia idealizatua eta eratu gabea ( oso gaztea baita) , asexuatua da. Kontrapostoa dago , eta kurba praxitelikoa , eskultura ertxia da. Goliaten burua du bere oinetan , (dragoi bat). +Esanahia : heroe indibidualaren tipo berria , zeinek bere birtutearekin etsai indartsua menpera dezake.
XVI.MENDEA CINQUECENTO ESKULTURA
Roma izango da orain artearen gunea , eta tamaina handiko mukulu borobileko eskultura izango da.
- MICHELANGELO BUONAROTTI Artistaren nortasuna : Florentziar pintore eta arkitektu izanik , eskultora landu , sensibilitate handiarekin. -Beti diruarekin gatazketan zebilen , bere buruarekiko segurtasun handia zuen. -Bizipen gogorrak izan zituen , eta ondorioz goibeldu egin zuten. -Hasieran Donatelloren eskola jarratu , baina ondoren , ez du errealitatearen adierazpena bilatuko , baizik eta idearen esanahi neoplatonikoa.
Bere artea : -Bide espresiboa eta indibidualizatua jarraituko du , bere sentimenduak adieraziz (ethos eta terribilita , climaxa) eta edertasunaz zuen idea (bolumen atsegina eta teknika bikaina) Material teknika: -Carrarako harrobiko marmol txuri eta zizel hortzadura teknika , ondoren harria leundu eta dizdira eman. Arte lanak: -jlhbk,h
