AGOSTO DO 36 (Xosé Fernández Ferreiro)
En Agosto do 36 (Premio Xerais de 1991), Fernández Ferreiro aborda o tema da Guerra Civil en Galicia,
relatando, a partir dun feito real, o "paseo" do que foi vítima unha parella de profesores rurais,
Gregorio e Sara,de ideoloxía "vermella", nunha remota aldea da serra de Ourense, un mes despois do
alzamento militar. Na súa novela, Fernández Ferreiro renuncia ás fórmulas automemorialísticas e á
primeira persoa para optar por un narrador ominisciente que reconstrúe, cincuenta anos despois e a partir
das testemuñas veciñais, as violentas mortes desta parella. O autor conduce con grande axilidade ao
lector pola trama da novela, e somérxese nunha atmosfera asfixiante, de crueza e tensión, na que as
paixóns das persoas, con todas as súas vilezas, saen a flote
TEMA : é unha obra na que se narra a situación de Galicia durante a guerra civil española.
ARGUMENTO : Xosé Fernández Ferreiro trata de volver aos inicios da guerra civil na que os falanxistas
xuran limpar España de comunistas. Introducíndose nas situacións vividas nesa época, ademais dos
métodos empregados para esa "limpeza", a obra reflicte un caso concreto dos moitos que neses
momentos ocorrían. A historia do libro plasma o profundo odio que sente un falanxista , Manuel o Garabís,
cara a un mestre, Gregorio o Xirandón, enfrontados os dous en tempos pasados polo amor dunha muller,
Sara. A cruel vinganza que leva a cabo Manuel vai máis alá do feito de que o mestre sexa comunista, así
a verdadeira razón é o rancor que sente a nivel persoal contra Gregorio. A atrocidade toma forma de
persoa no falanxista que se volve capaz de aldraxar, humillar e por último, asasinar a muller da que
estivera e aínda está namorado. E, de feito, ela, Sara (a mestra e muller de Gregorio) unha vítima
inocente que paga inxustamente o desbordamento dos sentimentos máis infa- mes levados da man polo
orgullo e a vinganza que mostra a cara máis despiadada do ser humano.
RESUMEN : Os protagonistas principais son Sara e Gregorio; un matrimonio de mestres que se coñecían
dende a infancia. Esta parella é perseguida por un grupo de falanxistas encabezado por Manuel "O
Garabís", cuxo pai estaba enfrontado dende a mocidade co pai de Gregorio, ao que chamaban "O
Xirandón". A causa do seu enfado era por mor de que "O Xirandón" lle quitou a moza ao "Garabís". Os
falanxistas (Manuel, Leonardo, Xan, e Luís) estaban moi interesados na captura de Gregorio pero das
veces que o intentaron, Sara díxolles que o seu home se atopaba de viaxe. Estes, fartos xa da situación,
decidiron secuestrar a Sara para que Gregorio a fose salvar e poder apresalo. Sara foi levada á
"Touza" (un lugar afastado, de tempe- raturas moi bruscas), onde a tiveron retida. Eles apenas
baixaban á vila, xa que os alimentos que precisaban leváballos o taberneiro Lázaro, quen estaba tan
namorado de Sara que o levou a obsesionarse. Durante unha longa e intensa semana, Gregorio non deu
sinais de vida, só se comunicaba con Sara mediante o canto da perdíz que aprendera a facer de rapaz.
Un día Lázaro díxolles aos secuestradores que vira a Gregorio na súa casa. Luís e Leonardo baixaron
para asegurarse, pero alí non atoparon a ninguén. Despois, cando xa estaban de regreso na Touza, Luís
oíu un ruido no monte e disparou, pensando que era Gregorio o que alí se atopaba. Manuel, nervioso por
esa situación, e como o mestre non daba aparecido decidíu matar á fermosa e esbelta mestra, quen non
facía máis que chamar por Gregorio. Ao rematar todo isto a rapaza quedou alí tirada no chan rodeada de
sangue e eles dispuxéronse a baixar cara á aldea. De camiño atoparon a Gregorio tirado no chan morto.
Mataríase Gregorio, ou sería o disparo do "Garabís" quen rematou coa vida deste???
ESTRUTURA : é unha estrutura clásica de exposición - nó - desenlace na que, sen embargo, o desen-
lace coñécese ao comezo, xa que a obra comeza coa nova dos asasinatos de Sara e Gregorio. Estamos
polo tanto diante un final anticipado. Con todo, o autor consigue manter a tensión e a intriga durante
toda a obra. A obra divídese en dúas partes que, á súa vez están formadas por capítulos moi curtos :
“O cerco” (8 capítulos) e “A execución” (15 capítulos).
NARRADOR : atopámonos con dous narradores que se ocupan de cadansúa parte :
Narrador testemuña (“O cerco”) : representado polos veciños de Abades, narra desde o presente un
feito que aconteceu 50 anos antes :
- É un relato literaturizado, pero con aparencia de literatura oral.
- Segue linealmente a vida de Sara e Gregorio desde a infancia, é unha ollada introspectiva que se
estende ata o momento no que prenden a Sara.
- Infórmanos da rencilla entre o Garabís e o Xirandón por causa dunha muller, feito que se repite cos
