Docsity
Docsity

Prepara tus exámenes
Prepara tus exámenes

Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity


Consigue puntos base para descargar
Consigue puntos base para descargar

Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium


Orientación Universidad
Orientación Universidad


Diccionario de latín, Apuntes de Idioma Latín

He aquí los servicios y los tributos que deben los colonos y los esclavos eclesiásticos: El “agrarium”, según estimación del iudex, que debe proveer lo que dará cada uno, según el monto de la cosecha

Tipo: Apuntes

2018/2019

Subido el 23/06/2019

Ibo
Ibo 🇪🇸

5

(3)

7 documentos

1 / 71

Toggle sidebar

Esta página no es visible en la vista previa

¡No te pierdas las partes importantes!

bg1
LATÍN MEDIEVAL PARA HISTORIADORES
DICCIONARIO DEL CURSO 2007/2008
-1-
LATÍN MEDIEVAL
PARA
HISTORIADORES
DICCIONARIO
DEL CURSO
2007/2008
pf3
pf4
pf5
pf8
pf9
pfa
pfd
pfe
pff
pf12
pf13
pf14
pf15
pf16
pf17
pf18
pf19
pf1a
pf1b
pf1c
pf1d
pf1e
pf1f
pf20
pf21
pf22
pf23
pf24
pf25
pf26
pf27
pf28
pf29
pf2a
pf2b
pf2c
pf2d
pf2e
pf2f
pf30
pf31
pf32
pf33
pf34
pf35
pf36
pf37
pf38
pf39
pf3a
pf3b
pf3c
pf3d
pf3e
pf3f
pf40
pf41
pf42
pf43
pf44
pf45
pf46
pf47

Vista previa parcial del texto

¡Descarga Diccionario de latín y más Apuntes en PDF de Idioma Latín solo en Docsity!

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

LATÍN MEDIEVAL

PARA

HISTORIADORES

DICCIONARIO

DEL CURSO

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

INTRODUCCIÓN

El diccionario que aquí presentamos ha nacido durante las clases de Latín Medieval para

Historiadores del curso 2007/2008 en la Universidad de Alicante. Se trata de una

práctica que surgió de la necesidad de dotar a los alumnos de una herramienta que

permitiera trabajar con los textos, en ausencia de un diccionario latín medieval-

castellano en el mercado. Adicionalmente, como pudimos exponer en otro trabajo

anterior (cf. “Guía docente de latín medieval para historiadores”:

http://www.eduonline.ua.es/jornadas2007/comunicaciones/2F4.pdf), supone un

método para que los alumnos se familiaricen con el uso de los diccionarios que tienen

a su alcance, a la vez que se les ofrece la oportunidad de trabajar de modo

colaborativo, donde el trabajo de cada uno precisa del compañero para completarse.

Para su confección se ha tenido que recurrir a los diccionarios de Du Cange, Niemeyer y

Blaise, junto a la incorporación, más abundante de lo que pudiera pensarse, del

vocabulario específico de los primeros privilegios de Jaime I que aparecen en la

edición de Josepa Cortés del Liber Privilegiorum ciuitatis et Regni Valencie.

Concluida la experiencia de este primer año, no queríamos desaprovechar la ocasión de

ofrecer en abierto este trabajo, perfectible en cualquier caso, mas sin duda útil,

confeccionado por los alumnos, a través del Repositorio de la Universidad de

Alicante (RUA).

En la portada no figuran los autores, si bien por orden alfabético son los siguientes:

AGUILAR RICO, AROA BERNABEU SOLER, ANA ISABEL CUESTA FERNANDEZ, JORGE GARCIA GARCIA, BEGOÑA PILAR LILLO BERNABEU, MARIA MARI MAS, ALEJANDRA MARTINEZ ESPARCIA, JUAN MATAIX ALBIÑANA, JUAN JOSE RETTORE , LIVIA SANCHEZ GARCIA, LUCIA TORREGROSA MORENO, Mª DEL MAR A los que se añade el Hectoris Appendix de Héctor GARCÍA LÓPEZ, alumno de doctorado que ha asistido en calidad de oyente al curso.

Confiamos en que esta experiencia sea así no sólo útil a sus autores, sino que pueda tener

alguna utilidad más allá de testimoniar el trabajo realizado. Alicante, 11 de febrero de 2008 Juan Fco. Mesa Sanz

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

adduco, -is, adducere, adduxi, adductum : conducir, llevar; empujar; obligar; adducti, [his rebus adducti]: llevados por estas causas; obligados por estas causas adeo, [adv.] hasta tal punto (ut + subj : hasta tal punto ... que] adeo, is, ire, ii, itum : ir hacia, acercarse adfecto, as, are : aproximar a, alcanzar, pretender; afectar, simular adfero, fers, ferre, attuli, allatum : aportar, traer, llevar adficio, is, ere, feci, fectum : afectar, influir, impresionar, debilitar adfingo, is, ere, finxi, fictum : aplicar, añadir; fingir adfirmo, as, are : afirmar adfligo, is, ere, flixi, flictum : golpear, derribar, abatir, arruinar; afligir adgero, geris, gerere, gessi, gestum : llevar, añadir, acumular adgnosco, is, ere, oui, itum : reconocer adgredior, eris, i, gressus sum : ir hacia, acercarse, abordar, atacar adhibeo, -es, adhibere, adhibui, adhibitum : añadir; aplicar, llevar a, emplear adhortor, aris, ari : exhortar, incitar adhuc, [adv.] todavía adicio, is, ere, ieci, iectum : lanzar, añadir adigo, is, ere, egi, actum : empujar hacia, llevar a; clavar, hundir adimo, -is, adimere, ademi, ademptum : quitar, arrancar, arrebatar; prohibir, impedir adipiscor, eris, i, adeptus sum : alcanzar; conseguir, obtener aditus, us, m. : entrada adiungo, -is, adiungere, adiunxi, adiunctum : unir, apoyar, asociar adiuto, as, are : ayudar adiutorium, i, n. : ayuda, socorro adiuuo, as, are, iuui, iutum : ayudar adligo, (all-), as, are : ligar, atar a, encadenar, detener adloquor, eris, i, locutus sum : hablar, arengar, exhortar administro, as, are : gobernar, administrar admirabilis, e : maravilloso, admirable admiratio, onis, f. : admiración admiror, aris, ari, atus sum : maravillarse, admirar admitto, is, ere, misi, missum : dejar ir, admitir, permitir admodum, [adv.] hasta la medida, plenamente admoneo, es, ere, monui, monitum : aconsejar, advertir admoueo, es, ere, moui, motum : acercar; avanzar adnecto, is, ere, nexui, nexum : atar, unir, añadir adnitor, eris, i, nisus (nixus) sum : esforzarse adno, as, are : nadar adnoto, as, are : anotar, notar adnuo, is, ere, nui, nutum : decir que sí con la cabeza, asentir adoleo, es, ere : hacer evaporar, hacer quemar adolesco, is, ere, leui, adultum : crecer, desarrollarse, fortalecerse adoptio, onis, f. : adopción adoptiuus, a, um : adoptivo adopto, as, are : adoptar adorno, as, are : adornar, embellecer adoro, as, are : dirigir la palabra, adorar, suplicar adpeto, (adpeto), is, ere, petivi (petii) : marchar rápidamente hacia, intentar coger, desear vivamente, atacar adprobo, as, are : aprobar, autorizar adquiesco, is, ere, quieui, quietum : cf. acquiesco

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

adquiro, is, ere, quisiui, quisitum : añadir, adquirir adripio, (arr-) is, ere, ripui, reptum : coger, asir con violencia, atacar adripio, (arr-) is, ere, ripui, reptum : coger, asir con violencia, atacar adscribo, is, ere, scripsi, scriptum : adscribir, inscribir, añadir a un escrito adsentior, iris, iri, sensus sum : asentir, estar de acuerdo adsequor, eris, i, secutus sum : alcanzar, conseguir adsideo, es, ere, sedi, sessum : estar sentado junto a (+ dat.), asistir, asediar, sitiar adsiduus, a, um : asiduo adsisto, is, ere, stiti : colocarse, permanencer cerca; asisitir, ayudar adsto, as, are, stiti, stitum : detenerse, estar presente; ayudar, asistir adsum, ades, adesse, adfui : estar presente, asistir adsum, ades, adesse, adfui : estar presente, asistir adsumo, is, ere, sumpsi, sumptum : tomar para sí, apropiarse; asumir adueho, is, ere, uexi, uectum : transportar aduenio, is, ire, ueni, uentum : llegar, venir aduento, as, are : acercarse aduentus, -us, m. : llegada aduersarius, ii, m. : adversario aduersor, aris, atus sum : oponerse aduersus, a, um : contrario aduerto, (aduorto) is, ere, uerti, uersum : volver hacia; advertir adulescens, adulescentis, m. : joven [entre 17-30 años] adulescentia, ae, f. : juventud, adolescencia adulescentulus, i, m. : jovencito adulor, aris, ari : lamer, adular, lisonjear adulter, eris, m. : adúltero adulterium, i, n. : adulterio adultus, a, um : adulto aduoco, as, are : convocar, llemar adusque, enteramente; (prep.acc.) hasta aedes, is, f. : casa, templo aedificium, ii, n. : edificio aedifico, as, are : construir, edificar aedilis, is, m. : edil aeger, gra, grum : enfermo aegre, [adv.] penosamente, a duras penas aegritudo, dinis, f. : enfermedad, indisposición; angustia aegroto, as, are : estar enfermo, enfermar; languidecer Aegyptius, a, um : egipcio Aegyptus, i, f. : Egypto Aelia, ae, f. : Elia aemulus, a, um : émulo, rival, adversario Aeneas, Eneas aeneus, a, um : broncíneo, de cobre o bronce aequalis, e : igual aeque, [adv.] igualmente, del mismo modo aequitas, atis, f. : equidad aequo, -as, aequare, aequavi, aequatum : igualar, allanar aequus, a, um : igual, llano, fácil aer, aeris, m. : aire aerarium, ii, n. : erario, tesoro público

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

B

Baiae, arum, f. : Bayas [ciudad de Campania]; aguas termales, termas balineum, i, n. : baños públicos, sala de baños balneae, arum, f. : baños, termas balneum, ei, n. : baños (sing. privados; pl. públicos] barba, ae, f. : barba barbarus, a, um : bárbaro, extranjero [sin cultura grecolatina] basio, as, are : besar beatus, a, um : feliz, dichoso bellator, oris, m. : guerrero, luchador bellum, -i, n. : guerra bellus, -a, -um : bello, hermoso bene, [adv.] bien beneficium, beneficii, n. : servicio, beneficio benigne, [adv.] bondadosamente, voluntariamente beo, as, are, tr. : hacer feliz, satisfacer; enriquecer bestia, ae, f. : bestia, animal bibo, is, ere, bibi, bibitum : beber biduum, -i, n.: espacio de dos días bis, [adv.] dos veces Bithynus, i, m. : bitinio Blaesus, i, m. : Tartamudo blandimentum, i, n. : caricia blanditia, ae, f. : caricia boarius, a, um : de bueyes; [forum -] mercado de ganado bonitas, atis, f. : bondad, generosidad bonus, -a, -um : bueno bos, bouis, m. : buey breui, [adv.] brevemente, en breve breuis, e : breve breuitas, atis, f. : brevedad breuiter, [adv.] brevemente Britanni, Britannorum, m. pl.: Britanos Britannia, -ae, f.: Britania Britannicus, a, um : británico, bretón Britannicus, i, m. : Británico Britannus, -i: Britano brutus, , a, um. : pesado; bruto, estúpido bubo, onis, m : búho, mochuelo Burrus, i, m. : Burro bursarius, -i: cajero, tesorero. bursius,-i: becario. busa, -ae: saetín, bote de carga. buscalia,-ium: maleza, broza. buscarium,-i: terreno de árboles. bustus,-um: cadáver, cuerpo mutilado. buticularia,-ae: oficio de embotellador. buticus, -i: coro de la Iglesia. butta, -ae: punta de tierra.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

buturiarius, -i: vendedor de mantequilla. buxtula, -ae: caja pequeña.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

Canalicius, a, um. (de canalis) adj. Perteneciente o relativo al canal // de forma de canal. Canaoa, ae. f. Cabaña, choza // bodega, deposito, almacén. Canceli, arum. (pl. de cancellus) Limites, barreras. Cancello, as, are, avi, atum. Anular, tachar, borrar // delimitar, medir Candeo, es, ere, ui. De una blancura deslumbrante, brillar por su blancura // estar candente // brillante, resplandeciente // estar inflamado, encendido de colera. Candidatus, i. Candidato, pretendiente // soldado recompensado con privilegios // el que busca o desea alguna cosa, aspirante a. Cani, orum. (pl. de canus) Canas, cabellos blancos, vejez. Canon, onis. m. reglas o preceptos de la gramática // contribución o impuesto anual sobre el metálico o los cereales // conjunto de libros sagrados reconocidos por la iglesia como inspiración divina. Canonicaria, are. (de cononicus) f. Cargo de recaudador de los tributos públicos. Canonice. (de cononicus) adv. Regularmente // canónicamente, con arreglo a los cánones de la iglesia. Canonicus, a, um. adj. Justo, regular, exacto, conforme a la ley regla o medida // propio del canon o tributo // relativo a los cánones o leyes eclesiásticas // libros canónicos. Canore. adv. Aemonioso, melodiosamente. Capacitas, atis. (de capax) f. Capacidad, anchura, extensión, amplitud // voracidad // capacidad, aptitud para, y en especial aptitud legal para suceder o heredar. Capax, acis. Capaz, que puede contener, que contiene, espacioso, amplio, extenso, vasto // capaz para el mando // hábil para suceder, el que tiene aptitud legal para suceder o heredar. Capeso, is, ere, ivi. v. tr. Desear, coger, tomar, apoderarse de algo // dirigirse apresuradamente a alguna parte // emprender una acción de una manera decidida, perseguir algo, ejecutarlo // emprender, acometer // escuchar, recibir // concebir, comprender.ç Capio, is, ere, cepi, captum. v. tr. Tomar, coger, apoderarse de algo // dicese de cosas abstractas // coger algo por la fuerza, apoderarse de alguna cosa, coger, hacer prisionero // estar privado de sus facultades físicas, impedido, paralizado, debilitado, encadenado // apoderarse de la voluntad de alguien, encadenarle, seducirle, cautivarle, ganarle, fascinarle // tomar, coger, escoger, elegir // contener, encerrar, recoger // admitir algo en la mente, abarcar, comprender // llegar a un lugar, arribar // encargarse de una acción, tomar a su cargo, emprender, abordar // recibir, obtener, recoger, sacar, ganar, percibir. Capio, onis. (de capio) f. El acto e coger, tomar, o entrar en posesión. Capitecensi, orum. ( de caput y census) m. pl. Los pobres de solemnidad que no poseen mas bienes que su cabeza. Capto, as, are, avi, atum. v. tr. Intentar coger, estar al acecho, tratar de apoderarse de algo, tratar de alcanzar, conseguir, perseguir un fin, desear, ambicionar // espiar // tratar de evitar que // hacer la corte, captar, ganar, atraerse // engañar, seducir con palabras // interpretar capciosamente. Captura, ae. f. Acción de coger o tomar // provecho de un servicio vil o bajo // jornal, estipendio cotidiano. Captus, us. m. Facultad de coger o tomar // Lo que se coge o toma // condicion, estado. Carcer, eris. m. Todo lugar cerrado, cárcel, calabozo, prisión // hombre malo, perverso, carne de horca // los presos. Carpo, is, ere, psi, ptum. v. tr. Recoger, arrancar, desgajar // comer, coger para comer, pacer, chupar // herir, desgarrar, maltratar // dividir, partir en pedazos // estirar la lana, hilar // criticar, censurar, denigrar // disminuir, debilitar, consumir // perseguir, acometer // tomar, emprender, recorrer, pasar // coger, tomar, gustar.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

Castigatus, a, um. p. de pret. de castigo. Rígido, riguroso // correcto, regular, hermoso, casto púdico // estricto, moderado. Castra, orum. n. pl. de castrum. El campamento militar // marcha, jornada, días de marcha, etapa // la guerra, la milicia, el servicio de las armas // cuartel // residencia imperial // partido político, escuela filosófica. Causa, ae. f. Causa, principio, fuente, origen // razón, motivo // motivo legitimo, plausible, causa justa // motivo alegado, razón invocada, pretexto, apariencia, excusa // impedimento, dificultad, obstáculo // cuestión, tema, asunto // negocio, causa, proceso, pleito, litigio // circunstancia, situación, caso // partido, bando, parte, fracción // relación, amistad, intimidad // condición, calidad, estado, jerarquía // ocasión, oportunidad // comisión, cargo, encargo // ventaja, interés, utilidad, provecho. Cecidi. Perf. de cado Cedo, is, ere, cessi, cessum. v. intr. y tr. Marchar, adelantarse // irse, retirarse // moverse, andar, caminar, pasearse, encaminarse a alguna parte // ceder el paso a alguien, retirarse ante el // hacer sesión, abandono de, abandonar // arribar, llegar // suceder, acontecer, resultar // ser equivalente a // pasar, desaparecer // correr // ceder, remitir, calmarse (los dolores) // pertenecer, corresponder // venir a parar en // ceder, conceder // otorgar. Celatio, onis. Ocultación. Celatus, a, um p. de pret. de celo. Adj. Oculto, secreto, disimulado. Celeber, bris, bre. Frecuentado, concurrido, poblado // acelerado, apresurado, ligero // empleado, en uso, usado // acreditado // celebre, ilustre, famoso // que se encuentra a menudo, con frecuencia. Celebratio, onis. Celebración, solemnidad // aplauso, aclamación, jubilo. Celebro, as, are, avi, atum (de celeber) Apresurar, acelerar // frecuentar o visitar muchas veces un lugar o una persona // acompañar en multitud en un acto o una fiesta // solemnizar, celebrar // practicar, ejecutar, verificar, realizar // llenar (de ruido) // ensalzar, aplaudir // alabar, magnificar // ponderar, encarecer // publicar, divulgar, extender // usar con frecuencia, poner en boga. Celer, eris, ere. adj. Ligero, veloz, rápido // pronto, presto // ágil, impetuoso, vivo // breve (hablando de sílabas) // súbito, repentino. Celeritas, atis. Celeridad, rapidez, prontitud, ligereza, agilidad, velocidad, diligencia, solicitud, viveza. Celero, as, are, avi, atum. v. tr. Acelerar, apresurar, precipitar. Celo, as, are, avi, atum. v. tr. Ocultar, esconder, encubrir, mantener en secreto // disimular, callar // ocultarse, engañar. Cerebrum, i. Cerebro // Juicio, talento, capacidad // espíritu // pensamiento, intención. Certamen, inis. Combate, lucha justa // discusión, disputa, debate, controversia // batalla // juego o fiesta en la que se disputa el premio // empeño, encarnizamiento en la lucha // rivalidad, competencia // esfuerzo, intención // peligro. Certus, a, um. Resuelto, decidido // seguro, cierto, verdadero, invariable, determinado, definido, que no da lugar a dudas, constante, comprobado // solido, constante, seguro, firme, inquebrantable // seguro, positivo, real // que sabe o conoce una cosa, que está seguro de ella // asegurar algo. Ceterum. (de ceterus, a, um) adv. Por lo demás, en cuanto a lo demás, pero, mas // de otro modo, de otra suerte, de lo contrario // sin lo cual, sin eso. Ceu. adv. Como, así como, lo mismo que, del mismo modo que // como si. Character, eris. Carácter, señal, marta, signo o figura // forma de las letras. Charta, ae. Hoja o lamina en que se escribe // carta, libro, escrito, documento, volumen // hoja de metal, hoja delgada, de plomo.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

Coeptio, onis. (de coepi) f. Comienzo. Coepto, as, are, avi, atum. v. tr. Emprender, comenzar // intr. Tomar principio o comienzo. Coercitio, onis. (de coerceo) f. Acción de encerrar // comprensión, constreñimiento, represión // coerción, derecho coercitivo // castigo, pena, multa // reprimenda, represión. Coetus, us. (de coeo) Reunión, junta, congregación, asamblea // movimiento sediciosos, intrigas // tropel, manada de animales // choque encuentro, refriega // unión, copulación. Cogiatio, onis. f. Agregación, reunión // contribución, subsidio, cuota // grado de comparación // encuentro, choque, combate. Cogitate. (de cogitatus) adv. Con reflexión, después de bien pensado. Cogitatus, us. m. Pensamiento Cogito, as, are, avi, atum. v. tr. Pensar profundamente, reflexionar, meditar, dar vueltas en el pensamiento // pensar en, tener el propósito de o de no; proponerse // meditar, proyectar, preparar, maquinar, abrigar buenas o malas intenciones. Cogito, as, are. v. tr. Reunir, juntar. Cognitor, oris. (de cognosco) El que conoce de una persona, o dispone de ella, garante, fiador // abogado, procurador, representante de las partes // protector, patrono // instructor de un proceso, miembro de comisión judicial // juez. Cognoscens, entis. p. de pres. de cognosco. adj. El que conoce, conocedor de si mismo. Cogo, is, ere, coegi, coactum. v. tr. Empujar // recoger, reunir // reclutar, concentrar soldados // reunir, convocar, congregar // recoger, recolectar // deducir, concluir, interferir // resumir, limitar, reducir // contraer // hacer entrar a la fuerza // constreñir, obligar, mover, incitar a hacer una cosa. Collatus, us. m. Lucha, refriega, batalla // conferencia, enseñanza. Collocutio, onis. Coloquio, conversación, conferencia, entrevista. Collusio, onis. f. Colusión, connivencia, confabulación, complot para engañar. Colubrasus, a, um. adj. De serpiente // tortuoso, retorcido. Columen, inis. Techumbre, techo o tejado // árbol o pie derecho de las obras en construccion para sostener el remate o la parte mas alta del edificio // cima, elevación, altura // el principal, el mas importante en cualquier asunto de negocios. Comarchus, i. Jefe o señor de un pueblo, villa o lugar. Combennio, is, ire. v. tr. Llevar juntamente, con. Combino, as, are, atum. v. tr. Combinar, unir, ordenar dos cosas, reunir. Comis, e. adj. Humano, político, cortes, afable, benigno, atento, servicial, compaciente, agradable // liberal, generoso, prodigo // elegante, pulcro, aseado. Comitas, atis. f. Dulzura, afabilidad, bondad, amabilidad, urbanidad, cortesía // liberalidad, generosidad, elegancia, exquisitez, refinamiento. Comitatus, us. m. Acompañamiento, comitiva, cortejo, séquito // escolta, guardia // tropel de gente // séquito del soberano // ser excluido de la corte. Commaculatio, onis. f. Mancha. Commalaxo, as, are. v. tr. Ablandar, suavizar. Commarceo, es, eve. v. intr. Languidecer, debilitarse, perder vigor. Commaritus, i. m. El que tiene la misma mujer que otro. Commaticus, a, um. adj. Cortado, corto, breve. Commeabilis, e. adj. Que pasa o va con facilidad de una parte a otra // que es de facil tránsito. Commeatio, onis. f. Trayecto, viaje.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

Commeatus, us. m. Pasaje, avenida, camino por donde se va y viene o se pasa // ida, venida, paso, tránsito // acarreo, transporte // permiso, pasaporte, salvoconducto // plazo, permiso, vacación // víveres, provisiones // beneficio, ganancia, utilidad. Commedaticiae, arum. f. Carta de recomendación. Commeditor, aris, ari. v. tr. Meditar seriamente, estudiar a fondo, pensar con atención // Consagrarse a imitar, a reproducir. Commemorabilis, e. adj. Commemorable, memorable. Commensuratio, onis. f. Igualdad de medida. Commentarius, ii. Memorial, registro, diario // notas, apuntes // comentario, narración sencilla y rápida // glosa, interpretación, explicación, comentarios de un autor // sumario de una causa, reseña de una asamblea. Commentior, iris, iri, itus, sum. v. tr. Fingir, inventar // mentir. Commentum, i. n. Invención ingeniosa, ficción, imaginación, simulación // pensamiento, intención // proyecto, propósito. Commercior, aris, ari. v. intr. Comerciar. Commeto, as, are, avi. v. tr. Medir. Commigriatio, onis. f. Paso de un lugar a otro. Commigro, as, are, avi, atum. Cambiar de morada, mudarse, pasar de un lugar a otro, emigrar. Comminativus, a, um. adj. Conminatorio, amenazante, que amenaza. Commino, as, are. v. tr. Conducir o guiar juntamente (rebaños). Comminuo, uis, uere, ui, utum. v. tr. Romper, quebrar, reducir a pequeñas partes, machacar, triturar // quebrantar, abatir, humillar, aniquilar // disminuir, desmenuzar // debilitar, reducir a la impotencia. Commisero, onis. Compañero de infortunio. Commissio. f. Unión, juntura // acción de emprender, de poner en contacto // combate de emulación // acción de cometer una falta. Commissum, i. n. Empresa, cometido // pecado, crimen, falta, delito perpetrado contra las leyes. Commitigo, as, are. v. tr. Ablandar, magullar, Commixtio, onis. f. Acción de mezclar. Commodate. adv. Convenientemente, de manera mas apropiada. Commodo, as, are, avi, atum. v. tr. Acomodar, disponer convenientemente, ajustar, adaptar, conformar // asistir, prestar un servicio, favorecer, prestar o dejar una cosa, dar el usufructo // conceder, otorgar, aplicar. Commodum. adv. Oportunamente, a tiempo. Communio, onis. f. Comunión, asociación, sociedad, comunidad, comunicación, participación mutua // comunión o sociedad de los cristianos. Compavesco, is, ere. v. intr. Temer, tener miedo, asustarse. Compesco, is, ere, cui, citum. v. tr. Detener, contener, moderar, reprimir, refrenar // cohibir, moderar, apaciguar // abstenerse, cesar de. Competa, orum. n. Plaza donde se reúnen los aldeanos. Compilatio, onis. f. Pillaje, despojo. Compilo, as, are. v. tr. Acogotar, matar con una maza, apalear, moler a golpes. Comporto, as, are, avi, atum. v. tr. Llevar, transportar o acarrear a un mismo sitio // llevar el nombre de esposa. Composite. adv. Con orden, de manera bien ordenada, suavemente, sosegadamente, con quietud, con cuidado, despacio // adornadamente, con compostura, de manera elegante. Compossessor, oris. m. Coposedor: poseedor en compañía de otro u otros. Compraes, aeris. m. Fiador, el que da fianza por otro, garante.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

D

Daemon, onis, sust. m. : espirido malvado, , demonio. Daemoniacus, a, um, adj. : demoniaco, del demonio. Daemonicus, a , um, adj. : demoniaco, del diablo. Daemonium, ii, sust. n. : demonio, diablo. Daemonius, a, um, adj. : divino. Damnabilis, e, adj. : condenable, reprensible, reprobable. Damnabiliter, adv. : de manera reprobable, digno de condena. Damnaticius, a, um, adj. : condenado. Damnatio, onis, sust. f. : condena, condenacion. Damno, as, avi, atum, are, 1 tr. : condenar, sentenciar, declarar culpable, acusar, inculpar. Damnose, adv. : desastrosamente. Damnum, i, sust. m. : daño, perdida, privacion, desventaja. Dator, oris, sust. m. : dador, donador, donante. Datum, i, sust. n. : don, oferta. De, prep. con Abl. : A. de, lejos de (con valor local), ej. De finibus exire, B. durante (con valor temporal), ej. De die, C. de (con sentido de materia), ej. Templum de marmore, D. a causa de, en conformidad con (valor causal) ej. Gravi de causa, De more, E. en respecto a (para indicar relacion), ej. Sermo de amicitia. Debellatio, onis, sust. m. : victoria. Debellator, oris, sust. m. : ganador, vencedor. Debellatrix, icis, sust. f. : ganadora, vencedora. Debello, as, avi, atum, are, 1 tr. : acabar una guerra, aniquilar, derrotar, domar. Debens, entis, sust. m. : deudor. Debeo, es, ui, itum, ere, 2 tr. : deber, ser deudor, ser obligado con algiuen. Debitio, onis, sust. f. : deuda. Debitor, oris, sust. m. : deudor. Debitrix, icis, sust. f. : deudora. Debitum, i, sust. n. : deuda, obligacion. Decanus, i, sust. m. : decano (ordenancista de 10 o mas monjes). Decem, indecl. : diez. December, bris, sust. m. : diciembre. Decennalis, e, adj. : decenal, de 10 años. Decennium, ii, sust. n. : decenio. Decens, entis, adj. : conveniente, decente, decoroso, digno. Decenter, adv. : convenientemente, decentemente. Decerno, is, crevi, cretum, ere, 3 tr. : decidir, determinar, resolver, deliberar, juzgar, decretar. Decessor, oris, sust. m. : predecesor. Decido, is, cidi, cisum, ere, 3 tr. : decidir, acordarse, concordar, finalizar. Decido, is, cidi, ere, 3 intr. : caer, decaer, disminuir, fallar. Decima, ae, sust. f. : decima. Decimanus, a, um, adj. : sometido a la decima, que paga la decima. Decimatio, onis, sust. f. : decima, ofrecimiento, destruccion. Decisio, onis, sust. f. : decision, solucion, acuerdo. Declaro, as, avi, atum, are, 1 tr.: manifestar, proclamar, declarar, designar. Decore, adv. : decorosamente, convenientemente. Decresco, is, crevi, cretum, ere, 3 intr. : decrecer, disminuir, reducir. Definio, is, ivi o ii, itum, ire, 4 tr. : delimitar, definir, determinar, establecer, circunscribir. Delegatio, onis, sust. f. : delegacion, sustitucion.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

Delego, as, avi, atum, are, 1 tr. : delegar, comisionar, asignar, autorizar. Delibero, as, avi, atum, are, 1 tr. : deliberar, decidir, determinar, ponderar, reflejar. Demanda, ae, sust. f. : pregunta. Demando, as, avi, atum, are, 1 tr. : pedir, preguntar, recomendar. Demoror, aris, atus sum, ari, 1 dep. : intr. quedarse, tr. retener, detener. Desemparo, as, avi, atum, are, 1 tr. : abandonar, dejar, renunciar. Desiderium, ii, sust. n. : deseo, necesidad, añoranza, instancia. Desidero, as ,avi, atum, are, 1 tr. : anhelar, desear, querer, pedir, solicitor, añorar, echar de menos. Detentus, i, sust. m. : detenido, prisonero, imputado. Detineo, es, tinui, tentum, ere, 2 tr. : impedir, arrestar, detener. Deus, dei, sust. m. : el dios, un dios, una divinidad. Dico, as, avi, atum, are, 1 tr. : dedicar. Dico, is, dixi, dictum, ere, 3 tr. : decir, expresar, afirmar, declarar, exponer, sostener, narrar, cantar, celebrar, hablar, llamar, nominar. Dictum, i, sust. n. : dicho, palabra, sentencia, aqudeza, disposicion. Dies, diei, sust. m. y f. sing., m. plur. : dia, jornada. Diffamatio, onis, sust. f. : divulgacion. Dignitas, atis, sust. f. : dignidad, honor, cargo, prestigio. Dioecesanus, Diocesanus, a, um, adj. : de diocesis. Dioecesis, Diocesis, is, sust. f. : circunscipcion, distrito de una provincia, diocesis, distrito de un obispo. Disciplina, ae, sust. f. : disciplina, conocimiento, educacion, formacion, norma. Dispensatio, onis, sust. f. : distribucion, administracion. Dispenso, as, avi, atum, are, 1 tr. : repartir, distribuir, administrar, manejar. Dispositio, onis, sust. f. : disposicion, ordenamiento, regulacion, arreglo, orden, tactica. Dissideo, es, sedi, sessum, ere, 2 intr. : distar, discordar, disentir. Dissimilis, e, adj. : diferente, disimil. Distinctio, onis, sust. f. : distincion, diferencia, discontinuidad, separacion. Distinctus, a, um, adj. : distinto, separado, vario. Distineo, es, tinui, tentum, ere, 2 tr. : separar, dividir, compartir, distraer. Diurnus, a, um, adj. : diurno. Diversitas, atis, sust. f. : diversidad, variedad. Diversus, a, um, adj. : distinto, diverso, diferente, contrario, opuesto. Divido, is, dividi, divisum, ere, 3 tr. : dividir, compartir, desunir, separar, repartir, distribuir. Divine, adv. : divinamente, profeticamente, excelentemente. Divinitas, atis, sust. f. : divinidad, caracter divino, dios, excelencia. Divinitus, adv. : por efecto de la voluntad divina, por dono del cielo, divinamente, excelentemente. Divino, as, avi, atum, are, 1 tr. : adivinar, predecir, prever. Divinum, i, sust. n. : el divino, cosa divina, sacrificio o rito religioso, prediccion. Divinus,a, um, adj. : divino, profetico, incomparable. Do, das, dedi, datum, dare, 1 tr. : dar, ofrecer, presentar, conceder, exponer, meter, pagar, dedicar, confiar, enviar, mandar, darse, ofrecerse, presentarse. Docilis, e, adj. : docil, maleable, que aprende facilmente. Docilitas, atis, sust. f. : facilidad de aprender, actitud. Docte, adv. : sabiamente, sensatamente, habilmente, doctamente. Doctrina, ae, sust. f. : doctrina, educacion, cultura, formacion, teoria. Doctus, a, um, adj. : culto, instruido, docto, experto, habil. Documentum, i, sust. n. : prueba, ejemplo, modelo, escrito, acto.

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

E

E, Ex, prep. con Abl. : A. de, fuera de, bajo de (con val de direccion y movimento a partir del interno), ej. Exire ex navi, B. desde, en seguida (valor temporal y de succession), ej. Ex eo tempore, C. de (sentido de origen, procedencia), ej. Ex virtute nobilitas, D. entre (partitivo), ej. Aliquis ex vobis, E. a causa de (valor causal), ej. Ex vulneribus perire. Ea, adv. : allì, por aquella parte. Eadem, avv. : por el mismo lugar, en el mismo tiempo, mientras. Ecclesia, ae, sust. f. : asamblea de la poblacion ( Grecia antigua), asamblea (de los primitivos fieles cristianos), iglesia, edificio de culto, templo. Ecclesiasticus, a , um, adj. : eclesiastico, de la iglesia. Ecclesiasticus, i, sust. m. : administrador de una iglesia. Ecclesiola, ae, sust. f. : pequeña iglesia. Ecqui, agg. interr. : cual, qui. Ecquis, ecquid, pron. interr. : cual, qui. Edico, is, dixi, dictum, ere, 3 tr. : declarer, notificar, mandar, anunciar. Edico, is, dixi, dictum, ere, 3 tr. : notificar, declarar, proclamar, mandar, establecer. Edictum, i, sust. n. : edicto, decreto, ordenanza oficial. Edifico, as, avi, atum, are, 1 tr. : construir, edificar. Editio, onis, sust. f. : edicion, proclamacion, publicacion, noticia, declaracion. Edo, edis, edi, esum, edere, 3 tr. : comer, consumar, gastar. Edo, is, didi, ditum, ere, 3 tr. : emitir, promulgar, producir, declarar, exponer. Educo, as, avi atum, are, 1 tr. : educar, cuidar, instruir, curar, formar, alimentar. Educo, is, duxi, ductum, ere, 3 tr. : extraer, sacar, transportar, llevar fuera, erigir, elevar. Effectio, onis, sust. f. : cumplimiento, ejecucion, realizacion. Effectus, us, sust. m. : cumplimento, realizacion, ejecucion. Effectus, us, sust. m. : resultado, éxito, cumplimiento, efecto. Eiusmodi, adv. : de tal manera, tal. Electio, onis, sust. f. : eleccion, opcion. Eligo, is, legi, lectum, ere, 3 tr. : quitar, sacar, recoger, elegir, escoger, designar, nominar. Elongamentum, i, sust. n. : prorroga. Emano, as, avi, atum, are, 1 intr. y tr. : emanar, promulgar, salir, difundir. Emendatio, onis, sust. f. : rectificacion, correcion, enmienda. Emendo, as, avi, atum, are, 1 tr. : enmendar, corregir, rectificar, adaptar, mejorar, remediar, revisar, rever. Enim, conj. : puesto que, ya que, en efecto, en realidad. Enimvero, adv. : sin dudas, por cierto, efectivamente, verdaderamente. Eo, abl. n. de is con valor adverbial causal : por eso, por causa de eso. Eo, adv. : allà, hacia allà. Eo, is, ivi, itum, ire, intr. : ir, andar, dirigirse, tardar, venir, avanzar, moverse, proceder, viajar. Eodem, adv. : en el mismo lugar, en el mismo estado. Episcopalis, e, adj. : episcopal. Episcopaliter, avv. : de/como un (buen) obispo Episcopatus, us, sust. m. : episcopado. Episcopium, ii, sust. n. : episcopado, dignidad del obispo, episcopio, residencia del obispo. Episcopus, i, sust. m. : obispo. Epistula, ae, sust. f. : carta, epistola, misiva. Equidem, adv. : sin dudas, ciertamente, en vedad. Erba, ae, sust. f. : hierba

DICCIONARIO DEL CURSO 2007/

Erbagium, i, sust. n. : impuesto sobre la recoleccion de hierba o el uso de pastos. Eremum, i, sust. m. : desierto, lugar aislado. Erga, prep. con acc. : en frente de, cerca de. Ergo, conj. : por eso, por lo tanto, en consiguiente. Erigo, is, rexi, rectum, ere, 3 tr. : aliviar, ascender, erigir, elevar, ingrandecer. Erogatio, onis, sust. f. : suministro, pago, distribucion. Et, conj. : y (copulativo), bien... bien, o... o, tanto... como (correlativo). Etenim, conj. : en efecto, en realidad, puesto que. Eternus, a , um, adj. (de aeternus) : eterno, perenne, duradero, inmortal. Etiam, conj. : ademas, de nuevo, sin dudas, aunque. Etiamdum, adv. : todavia, ya, hasta ahora. Etiamsi, conj. : aunque. Etsi, conj. : aunque. Eversio, onis, sust. f. : desconcierto, ruina, aniquilacion. Eversor, oris, sust. m. : destructor, disipador. Exacte, avv. : exactamente, correctamente, con cuidado. Exactio, onis, sust. f. : expulsion, recaudacion, cobro, renta, ganancia, inspeccion. Exactor, oris, sust. m. : ejecutor, cobrador,encargado. Exactrix, icis, sust. f. : la que exige. Exaltatio, onis, sust. f. : exaltacion, elevacion. Examino, as, avi, atum, are, 1 : Tr. balancear, poner en equilibrio, Intr. examinar, estimar, ponderar. Excepto/a, prep. con abl. : excepto, menos, salvo. Exeo, is, ii (raram. ivi) itum, ire, 4 tr. y intr. : salir, irse, partir, desembocar, huir, difundir, sobrepasar, superar. Exercitus, us, sust. m. : ejercito, armada, infanteria (raramente). Exeunte, adj. : saliente, indicacion temporal para expresar una fecha. Existimatio, onis, sust. f. : juicio, sentencia, opinion. Existimo, as, avi, atum, are, 1 tr. : estimar, juzgar, considerer, reputar, decidir. Existo, Exsisto, is, (s) titi, ere, 3 intr. : aparecer, comparecer, mostrarse, hacerse, surgir, conseguir, salir fuera de. Exitus, us, sust. m. : salida, partida, occasion, oportunidad, conclusion, exito, solucion, resultado. Expleo, es, plevi, pletum, ere, 2 tr. : cumplir, efectuar, ocupar, alcanzar, satisfacer, colmar. Expono, is, posui, positum, ere, 3 tr. : exponer, decir, mostrar, proponer, transcribir. Expugno, as, avi, atum, are, 1 tr. : asaltar, prender con la fuerza, conquistar, triunfar, expugnar. Extirpo, Exstirpo, as, avi, atum, are, 1 tr. : extirpar, desarraigar. Extra, adv. y conj. con Acc : fuera, externamente, fuera de. Extrahens, entis, sust. m. : la persona que extrae. Extraho, is, traxi, tractum, ere, 3 tr. : extractar, extraer, sacar, encoger, quitar. Extraneus, a, um, adj. : ajeno, extranjero, desconocido.