



















Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity
Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium
Prepara tus exámenes
Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity
Prepara tus exámenes con los documentos que comparten otros estudiantes como tú en Docsity
Encuentra los documentos específicos para los exámenes de tu universidad
Estudia con lecciones y exámenes resueltos basados en los programas académicos de las mejores universidades
Responde a preguntas de exámenes reales y pon a prueba tu preparación
Consigue puntos base para descargar
Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium
Comunidad
Pide ayuda a la comunidad y resuelve tus dudas de estudio
Ebooks gratuitos
Descarga nuestras guías gratuitas sobre técnicas de estudio, métodos para controlar la ansiedad y consejos para la tesis preparadas por los tutores de Docsity
latin gramatica y ejemplos , soluciones ......................
Tipo: Apuntes
1 / 27
Esta página no es visible en la vista previa
¡No te pierdas las partes importantes!




















En latín todo sustantivo posee sus casos, dando lugar a que morfológicamente la palabra cambie y ese cambio le otorgue distintas funciones. Los casos y sus respectivas funciones son: CASOS FUNCIÓN Nominativo Sujeto o Atributo Vocativo Apelación Acusativo CD (v. Transitivos) o CC (v. Intransitivos). Con preposición siempre CC Genitivo Complemento del Nombre Dativo Complemento Indirecto Ablativo Complemento Circunstancial (con o sin preposición)
El dativo y ablativo del plural son iguales, para diferenciarlos hay que fijarse en la preposición, puesto que ésta aparece cuando hay dudas en cuanto a la función: el dativo siempre va sin preposición, mientras que el ablativo puede ir con o sin preposición. El contexto dará la solución, pero en caso de duda, en latín aparecerá siempre la preposición para diferenciar. LA DECLINACIÓN Las declinaciones son 5 en latín. Cada palabra se enuncia con el nominativo y genitivo, por lo que sabremos a que declinación pertenecen, así, rosa – rosae es de la primera, por el tema en a , igual que filia – filiae. Dominus – domini es de la segunda, y así con todas.
Se forma con las partículas MINUS ... QUAM = menos ... que Antonius minus altus quam Petrus est = Antonio es menos alto que Pedro C. Superioridad Puede hacerse de dos formas: a. Con las partículas MAGIS ...QUAM = más ... que, aunque es poco frecuente. Antonius magis altus quam Petrus est = Antonio es más alto que Pedro b. Añadiendo al tema del adjetivo el sufijo IOR , si es masculino o femenino, o IUS si es neutro. Una vez formado el comparativo de esta forma, se declina como un sustantivo de la tercera declinación en consonante, con la característica de que el genitivo singular acabará en IORIS. Por ejemplo: el adjetivo altus – a – um tiene genitivo alti ; quitamos la I de genitivo y añadimos IOR si es masculino o femenino, o IUS si es neutro. Una vez formado altior y altius se declina como un sustantivo de la tercera declinación con tema en consonante. Una vez llegados aquí, el comparativo de superioridad puede hacerse de dos maneras:
Grado superlativo A. Superlativo absoluto Se forma añadiendo los sufijos ISSIMUS – ISSIMA – ISSIMUM al tema del adjetivo, pero cuando el tema del adjetivo acaba en L o en R, se dobla la consonante y se añade el sufijo IMUS – IMA
Así como el sustantivo se enuncia con dos términos, nominativo y genitivo, el verbo se enuncia con cinco términos:
BU NT REG AUDI CAPI
A M
E S T MUS TIS NT Pretérito Perfecto (amé / he amado / hube amado )
Tema de Perfecto AMAV MONU REX AUDIV CEP
I ISTI IT IMUS ISTIS ERUNT / ERE Pretérito Pluscuamperfecto (había amado)
Tema de Perfecto AMAV MONU REX AUDIV CEP
ERA M S T MUS TIS NT Futuro Perfecto o Compuesto (habré amado)
Tema de Perfecto AMAV MONU REX AUDIV CEP
ER O ERI S T MUS TIS NT
El Pretérito Imperfecto de Subjuntivo se forma con el Infinitivo de Presente más las desinencia correspondientes a las personas. El Pretérito Pluscuamperfecto de Subjuntivo se forma con el Infinitivo de Perfecto más las desinencias correspondientes a las personas. TIEMPO Temas Característica modal-temporal
Desinencias
Presente (ame)
Tema de Presente AM E M S T MUS TIS NT
Pretérito Imperfecto (amare o amase)
Tema de Presente
Infinitivo Presente Pretérito Perfecto (haya amado)
Tema de Perfecto
AMAV MONU REX AUDIV CEP
Pretérito Pluscuamperfec. (hubiera o hubiese amado)
Tema de Pasado
Infinitivo Perfecto
El verbo sum + CC con in = haber El verbo sum es un verbo copulativo e irregular, por lo que no sigue las normas de conjugación generales. Una de sus características es que carece de supino, por lo que su enunciación es así: SUM – ES – ESSE – FUI MODO INDICATIVO Presente Soy
Pretérito Imperfecto Era
Futuro Simple Seré Sum Es Est Sumus Estis Sunt
Eram Eras Erat Eramus Eratis Erant
Ero Eris Erit Erimus Eritis Erint Pretérito Perfecto Fui/ He sido/ Hube sido
Pretérito Pluscuamperfecto Se forma con el tema de perfecto (fu)
Futuro Perfecto Se forma con el tema de perfecto (fu) + Futuro Simple
Singular Plural Nominativo Vocativo Acusativo SE SE / SESSE A sí Genitivo SUI SUI De sí Dativo SIBI SIBI Para sí Ablativo SE (CUM) SE (CUM) Consigo
Para diferenciar los verbos transitivos (deben llevar obligatoriamente complemento directo) de los intransitivos (no pueden llevar complemento directo:
La estructura siguiente, que va con el verbo sum , tiene una traducción especial: Estructura Dat. Suj. Verbo sum
Traducción Suj. C.D. Verbo tener Suis receptaculo essent Suyos refugios tuvieran = Tuvieran sus refugios
Mihi nomen Antonius est = Yo tengo el nombre Antonio = Me llamo Antonio Mihi villae multae sunt = Yo tengo muchas casas
Pronombres Posesivos
Casos Masculino Femenino Neutro Sing. Plural Sing. Plural Sing. Plural UN POSEEDOR (^) PERSONA1ª N Ac G D Ab
MEUS MEUM MEI MEO MEO
MEI MEOS MEORUM MEIS MEIS
MEA MEAM MEAE MEAE MEA
MEAE MEAS MEARUM MEIS MEIS
MEUM MEUM MEI MEO MEO
MEA MEA MEORUM MEIS MEIS PERSONA2ª N Ac G D Ab
TUUS TUUM TUI TUO TUO
TUI TUOS TUORUM TUIS TUIS
TUA TUAM TUAE TUAE TUA
TUAE TUAS TUARUM TUIS TUIS
TUUM TUUM TUI TUO TUO
TUA TUA TUORUM TUIS TUIS PERSONA3ª N Ac G D Ab
SUUS SUUM SUI SUO SUO
SUI SUOS SUORUM SUIS SUIS
SUA SUAM SUAE SUAE SUA
SUAE SUAS SUARUM SUIS SUIS
SUUM SUUM SUI SUO SUO
SUA SUA SUORUM SUIS SUIS POSEEDORESVARIOS PERSONA1ª N Ac G D Ab
NOSTER NOSTRUM NOSTRI NOSTRO NOSTRO
NOSTRI NOSTROS NOSTRORUM NOSTRIS NOSTRIS
NOSTRA NOSTRAM NOSTRAE NOSTRAE NOSTRA
NOSTRAE NOSTRAS NOSTRARUM NOSTRIS NOSTRIS
NOSTRUM NOSTRUM NOSTRI NOSTRO NOSTRO
NOSTRA NOSTRA NOSTRARUM NOSTRIS NOSTRIS PERSONA2ª N Ac G D Ab
VESTER VESTRUM VESTRI VESTRO VESTRO
VESTRI VESTROS VESTRORUM VESTRIS VESTRIS
VESTRA VESTRAM VESTRAE VESTRAE VESTRA
VESTRAE VESTRAS VESTRARUM VESTRIS VESTRIS
VESTRUM VESTRUM VESTRI VESTRO VESTRO
VESTRA VESTRA VESTRARUM VESTRIS VESTRIS PERSONA3ª N Ac G D Ab
SUUS SUUM SUI SUO SUO
SUI SUOS SUORUM SUIS SUIS
SUA SUAM SUAE SUAE SUA
SUAE SUAS SUARUM SUIS SUIS
SUUM SUUM SUI SUO SUO
SUA SUA SUORUM SUIS SUIS
El resto de los pronombres tienen las siguientes características comunes:
PRONOMBRES DEMOSTRATIVOS Al igual que en español hay tres pronombres demostrativos, que indican la mayor o menor cercanía del objeto al hablante: Masculino Femenino Neutro Singular Plural Singular Plural Singular Plural HIC - HAEC - HOC = ESTE - ESTA - ESTO N Ac G S Ab
D Ab
EIDEM EODEM
EISDEM EISDEM
EISDEM EADEM
EISDEM EISDEM
EIDEM EODEM
EISDEM EISDEM
para el mismo con el mismo
Cum puede ser preposición y conjunción. PREPOSICIÓN Como preposición significa con y siempre va en ablativo, es decir, cumpliendo una función de complemento circunstancial de compañía: Consul cum militibus venit = El cónsul viene con los soldados CONJUNCIÓN Como conjunción puede ir con verbos en indicativo o en subjuntivo: A. Con verbos en indicativo
La partícula UT puede ser adverbio y conjunción. ADVERBIO Como adverbio significa como. Aparece muy poco y siempre en frases del tipo Ut valeas? = ¿Cómo te encuentras?. CONJUNCIÓN Es mucho más abundante como conjunción, y por tanto en frases con más de un verbo, que podrán ir en indicativo o en subjuntivo: A. Con verbos en indicativo significa:
Ut supra, dixit = Como antes, dijo Ut supra = Oración Subordinada Modal A. Con verbos en subjuntivo se forman las oraciones subordinadas siguientes:
PRONOMBRES RELATIVOS Casos Traducción Masculino Femenino Neutro Singular Plural Singular Plural Singular Plural N. Ac. G. D. Ab.
el cual al cual del cual / cuyo para el cual con el cual
qui quem cuius cui quo
qui quos quorum quibus quibus
quae quam cuius cui qua
quae quas quarum quibus quibus
quod quod cuius cui quo
qua qua quorum quibus quibus
Para que haya una oración de relativo, el pronombre siempre debe tener un antecedente en la oración principal. Este antecedente debe concordar en género y número, pero no necesariamente en caso: Dominus quem vides pater meus est = El señor al cual ves es mi padre Quem vides = Oración de relativo Domina cum qua vinisti mater mea est = La señora con la que viniste es mi madre Cum qua vinisti = Oración de relativo Dominae cum quibus vinisti ancillae sunt = Las señoras con las que viniste son esclavas Cum quibus vinisti = Or. de relativo Templum quod vides pulcherrimum est = El templo que ves es muy hermoso Quod vides = Oración de relativo Dominus qui villam emit pater meus est = El señor que compró la casa es mi padrerelativo Qui villam emit = Or. de Todos los adjetivos y pronombres neutros del plural se traducen con la palabra cosas :
Uter mecum veniet? = ¿Cuál de los dos vendrá conmigo? Quo vadis? = = ¿A dónde vas?
INDIRECTAS Son frases del tipo "Me pregunto que hora es". Tienen las siguientes características:
Nescio quid tu agas = No sé qué haces tú
Ab homine quaesivi quis esset = Pregunté al hombre quién era
Mihi quaerit cuius domus esset = Me pregunto de quién era la casa
A. Dobles Tienen dos términos:
Veamos si el alma es inmortal o perece al mismo tiempo con el cuerpo
QUIS – QUAE (QUA) – QUID (QUOD) Alguien, algo QUIDAM – QUAEDAM – QUIDDAM (QUODDAM) Cierto hombre QUISQUE – QUAEQUE – QUIDQUE (QUODQUE) Cada uno, cada cual ALIQUIS (ALIQUI) – ALIQUA – ALIQUID (ALIQUOD) Alguien, algún, algo Todos los pronombres anteriores se declinan como los relativos e interrogativos. UNUS – UNA – UNUM Solo, único (solamente, únicamente) SOLUS – SOLA – SOLUM Solo TOTUS – TOTA – TOTUM Todo, toda, todo ALTER – ALTERA – ALTERUM El uno, el otro (de dos) ALIUS – ALIA – ALIUD El otro, otro (de más de dos) Los pronombres anteriores se declinan como el adjetivo bonus – a – um. NULLUS – NULLA – NULLUM Ninguno, ningún Sólo se declina en:
Nemo Neminem Neminis Nemini Nullo (nullus – nulla – nullum)
Nadie A nadie De nadie Para nadie Con ninguno
Nihil Nihil
Nada A nada
Dos términos negativos en latín producen una afirmación: Non nullus venit = No nadie viene = Aliquis venit = Alguien viene
Partículas Tiempo del Verbo Observaciones Traducción Causales CUM Subjuntivo Puesto que QUOD QUIA QUONIAM
Indicativo Causa real Por que Subjuntivo Causa falsa o de otro
Indicativo Oración Subordinada Como, Que
Comparativas de Cantidad Adjetivos y Adverbios comparativos
Oración Principal Como
AC ATQUE
Oración Subordinada Igualdad: Si
QUAM Desigualdad: Que Condicionales Real:
Oración Principal, se llama Apódosis
Presente
Potencial: Subjuntivo
Presente Pretérito Perfecto Irreal: Subjuntivo
Pretérito Imperfecto P. Pluscuamperfecto SI NISI NI SIVE SIN DUM DUMMODO
Real: Indicativo
Oración Subordinada, se llama Prótasis
Futuro
Potencial: Subjuntivo
Presente Pretérito Perfecto Irreal: Subjuntivo
Pretérito Imperfecto P. Pluscuamperfecto
Significa no y el verbo suele ir en Subjuntivo: Ne hoc facias = No hagas esto Utinam ne venias! = ¡Ojalá no vengas! CONJUNCIÓN Va con verbos en subjuntivo, y puede formar las oraciones subordinadas siguientes: A. Completiva o de Complemento Directo El verbo de la oración principal debe ser transitivo. Se traduce como que no , pero si el verbo principal es de temor, entonces se traduce como que : UT Verbo que Verbos de temor NE Verbos de temor que no Verbo Rogo ne demitas animum = Ruego que no pierdas el ánimo Ne demitas animum = Subordinada completiva Timeo ne demitas animum = Temo que pierdas el ánimo Ne demitas animum = Subordinada completiva
B. (^) Final El verbo de la oración principal debe ser intransitivo o la oración principal llevar ya complemento directo. Se traduce como para que no : Quid dabis ne tuus filius diu crucietur? ¿Qué me darás para que tu hijo no sea torturado por más tiempo? EN LAS EXPRESIONES
B. Oración subordinada Causal El verbo principal puede ir en Indicativo o en Subjuntivo. Cuando va en Indicativo expresa una causa real, cuando va en Subjuntivo expresa una causa irreal o ajena. Se traduce como porque:
Amicos fideles habes, quod amicus ipse fidus es = Tienes amigos fieles porque tú mismo eres un amigo fiel
El sistema de Presente está formado por los tiempos verbales que se forman con tema de Presente, es decir, Presente, Pretérito Imperfecto y Futuro Simple, tanto de Indicativo como de Subjuntivo. En la voz pasiva estos tiempos se conjugan igual, pero se sustituyen las desinencias correspondientes a las personas por las siguientes: Singular Plural 1ª persona R MUR 2ª persona RIS / RE MINI 3ª persona TUR NTUR
Presente Indicativo Pret. Imperf. Indicativo Fut. Simple Indicativo Activa Pasiva Activa Pasiva Activa Pasiva