INSTITUTIO ORATORIA 1,2,1-3
1. Sed nobis iam paulatim adcrescere puer et exire de gremio et discere serio incipiat. Hoc
igitur potissimum loco tractanda quaestio est, utiliusne sit domi atque intra privatos parietes
studentem continere, an frequentiae scholarum et velut publicatis praeceptoribus tradere.
2. Quod quidem cum iis a quibus clarissimarum civitatium mores sunt instituti, tum
eminentissimis auctoribus video placuisse. Non est tamen dissimulandum esse nonnullos qui ab
hoc prope publico more privata quadam persuasione dissentiant. Hi duas praecipue rationes sequi
videntur: unam, quod moribus magis consulant fugiendo turbam hominum eius aetatis quae sit ad
vitia maxime prona, unde causas turpium factorum saepe extitisse utinam falso iactaretur: alteram,
quod, quisquis futurus est ille praeceptor, liberalius tempora sua inpensurus uni videtur quam si
eadem in pluris partiatur.
3. Prior causa prorsus gravis: nam si studiis quidem scholas prodesse, moribus autem nocere
constaret, potior mihi ratio vivendi honeste quam vel optime dicendi videretur. Sed mea quidem
sententia iuncta ista atque indiscreta sunt: neque enim esse oratorem nisi bonum virum iudico et
fieri, etiam si potest, nolo. De hac igitur prius.
