Research Methodology part 7 | Lecture notes Research Methodology

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ

ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΗΣΗ

Οι έννοιες δεν αποτελούν φαινόμενα, αλλά απλά σύμβολα, τα οποία χρησιμοποιούμε για να

αναφερθούμε σε φαινόμενα που συχνά μεταξύ τους διαφέρουν. Εννοιολόγηση είναι η διαδικασία

αποσαφήνισης του τι σημαίενι μια συγκεκριμένη έννοια. (εννοιολογικός ορισμός – ορισμός μιας

έννοιας μέσω άλλων εννοιών) Στόχος: να γίνει μία έννοια όσο το δυναόν πιο σαφής και

συγκεκριμένη.

Πολυδιαστασιμότητα: Μία έννοια είναι τόσο ευρεία που μπορεί να διαχωριστεί σε διαστάσεις

(επιμέρους πτυχές/εκφάνσεις)

Παράδειγμα: “φόβος της εγκληματικότητας” --> 2 διαστάσεις: 2 είδη φόβου -->α. “προσωπικός

φόβος”, β. “αλτρουιστικός βόφος”

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Η διαδικασία καθορισμού του συγκεκριμένου ενδείκτη (indicators) ή ενδεικτών που θα

χρησιμοποιηθούν για τη μέτρηση μιας μεταβλητής.

Δείκτης: ένα σύνθετο μέτρο, που συγκροτείται μέσω της άθροισης τιμών από διάφορους

ενδείκτες.

Σύνθετα μέτρα: Μέτρα που αποτελούνται από περισσότερους από έναν ενδείκτες.

Κλίμακα: Ένα σύνθετο μέτρη μιας έννοιας, ορισμένα από τα επιμέρους στοιχεία του οποίου μπορεί

να σταθμίζονται διαφορετικά, κατά την τελική μέτρηση. Σε περίπτωση που μία έννοια είναι

πολυδιάστατη (εκδηλώνεται με διαφροετικούς τρόπους- ένας δείκτης μπορεί να συμπεριλάβει το

σύνολο αυτών των διαστάσεων.

Δημιουργία μεταβλητών – 2 κανόνες:

Πλήρεις κατηγορίες – Κατηγορίες μιας μεταβλητής, οι οποίες επιτρέπουν την κατάταξη κάθε

μονάδας ανάλυσης

Αμοιβαία αποκλειόμενες κατηγορίες – Κατηγορίες που επιτρέπουν την κατάταξη κάθε μονάδας

ανάλυσης σε μία και μόνο κατηγορία.

Μέτρηση

Κάθε άτομο πρέπει να πάρει μια τιμή σε κάθε μεταβλητή.

Για κάποιες μεταβλητές αυτό είναι πολύ εύκολο (π.χ., φύλο).

Για άλλες μεταβλητές οι τιμές εκφράζουν μια κλιμάκωση των ατόμων κατά μήκος μιας κλίμακας

μέτρησης (π.χ., ηλικία, επίδοση)

Τέλος για άλλες μεταβλητές οι τιμές εκφράζουν μια απλή αρίθμηση συμβάντων (π.χ., συχνότητα

παρουσίασης μιας συμπεριφοράς)

Πώς αποφασίζουν οι ψυχολόγοι τι θα μετρήσουν;

Γνωρίζουν τη σχετική με το θέμα που ερευνούν βιβλιογραφία και χρησιμοποιούν τις ενδεδειγμένες

σχετικές μετρήσεις

Δημιουργούν νέες μετρήσεις τροποποιώντας τις παλιές.

Βασική αρχή: ο λειτουργικός ορισμός της έννοιας.

Partial preview of the text

Download Research Methodology part 7 and more Lecture notes Research Methodology in PDF only on Docsity!

Οι έννοιες δεν αποτελούν φαινόμενα, αλλά απλά σύμβολα, τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναφερθούμε σε φαινόμενα που συχνά μεταξύ τους διαφέρουν. Εννοιολόγηση είναι η διαδικασία αποσαφήνισης του τι σημαίενι μια συγκεκριμένη έννοια. (εννοιολογικός ορισμός – ορισμός μιας έννοιας μέσω άλλων εννοιών) Στόχος: να γίνει μία έννοια όσο το δυναόν πιο σαφής και συγκεκριμένη. Πολυδιαστασιμότητα: Μία έννοια είναι τόσο ευρεία που μπορεί να διαχωριστεί σε διαστάσεις (επιμέρους πτυχές/εκφάνσεις) Παράδειγμα: “φόβος της εγκληματικότητας” --> 2 διαστάσεις: 2 είδη φόβου -->α. “προσωπικός φόβος”, β. “αλτρουιστικός βόφος” ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Η διαδικασία καθορισμού του συγκεκριμένου ενδείκτη (indicators) ή ενδεικτών που θα χρησιμοποιηθούν για τη μέτρηση μιας μεταβλητής. Δείκτης: ένα σύνθετο μέτρο, που συγκροτείται μέσω της άθροισης τιμών από διάφορους ενδείκτες. Σύνθετα μέτρα: Μέτρα που αποτελούνται από περισσότερους από έναν ενδείκτες. Κλίμακα: Ένα σύνθετο μέτρη μιας έννοιας, ορισμένα από τα επιμέρους στοιχεία του οποίου μπορεί να σταθμίζονται διαφορετικά, κατά την τελική μέτρηση. Σε περίπτωση που μία έννοια είναι πολυδιάστατη (εκδηλώνεται με διαφροετικούς τρόπους- ένας δείκτης μπορεί να συμπεριλάβει το σύνολο αυτών των διαστάσεων. Δημιουργία μεταβλητών – 2 κανόνες: Πλήρεις κατηγορίες – Κατηγορίες μιας μεταβλητής, οι οποίες επιτρέπουν την κατάταξη κάθε μονάδας ανάλυσης Αμοιβαία αποκλειόμενες κατηγορίες – Κατηγορίες που επιτρέπουν την κατάταξη κάθε μονάδας ανάλυσης σε μία και μόνο κατηγορία. Μέτρηση Κάθε άτομο πρέπει να πάρει μια τιμή σε κάθε μεταβλητή. Για κάποιες μεταβλητές αυτό είναι πολύ εύκολο (π.χ., φύλο). Για άλλες μεταβλητές οι τιμές εκφράζουν μια κλιμάκωση των ατόμων κατά μήκος μιας κλίμακας μέτρησης (π.χ., ηλικία, επίδοση) Τέλος για άλλες μεταβλητές οι τιμές εκφράζουν μια απλή αρίθμηση συμβάντων (π.χ., συχνότητα παρουσίασης μιας συμπεριφοράς) Πώς αποφασίζουν οι ψυχολόγοι τι θα μετρήσουν; Γνωρίζουν τη σχετική με το θέμα που ερευνούν βιβλιογραφία και χρησιμοποιούν τις ενδεδειγμένες σχετικές μετρήσεις Δημιουργούν νέες μετρήσεις τροποποιώντας τις παλιές. Βασική αρχή: ο λειτουργικός ορισμός της έννοιας.

Η ιδέα της μέτρησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς με ποσοτικό τρόπο έχει τους υποστηρικτές της αλλά και αυτούς που αντιτίθενται. [Διάκριση ποσοτικής-ποιοτικής έρευνας: εστίαση στις μεταβλητές – εστίαση στην ερμηνεία των δράσεων και στην αναπαράσταση νοημάτων] Ωστόσο Πώς προκύπτουν οι κρίσεις που κάνουμε καθημερινά; Η Ελένη είναι πιο συναισθηματική από τη Μαρία. Ο Γιώργος είναι ονειροπόλος ενώ ο Κώστας είναι πρακτικός, και ρεαλιστής. «Η Ελένη είναι Ιχθύς, εξαιρετικά εξωστρεφής και έχει 1.70 ύψος» Διαφορετικά επίπεδα μέτρησης Κοντοί Ψηλοί Μιχάλης Ανέστης Γιώργος Βασίλης Γιάννης Μίλτος Κατάταξη με βάση το ύψος ή την επίδοση σε ένα αγώνισμα 1ος 2ος 3ος 4ος 5ος 6ος Μίλτος Ανέστης Βασίλης Γιάννης Μιχάλης Γιώργος Κλίμακες μέτρησης Οι κατηγορίες μιας μεταβλητής μπορούν να σχετίζονται μεταξύ τους με διαφροετικό τρόπο, ανάλογα με το επίπεδο μέτρησης ή το είδος κατηγοριοποίησης.

Ονομαστική κλίμακα (nominal scale): ταξινόμηση με βάση μια ιδιότητα ενός αντικειμένου ή ατόμου ή ενός χαρακτηριστικού σε ξεχωριστές ομάδες που δεν έχουν καμία σχέση μεγέθους μεταξύ τους. Ονομαστικές μεταβλητές: οι μεταβλητές των οποίων οι κατηγορίες διαφοροποιούνται ως προς μία ιδιότητα και όχι με βάση μια λογική σειρά ή με βάση το βαθμό υπεροχής ή υστέρησης. Σχέση ισοδυναμίας μεταξύ των μελών Η διαφορά ανάμεσα σε δύο κατηγορίες μιας κλίμακας είναι ποιοτική και όχι ποσοτική Παραδείγματα μέτρησης σε ονομαστική κλίμακα Κατηγοριοποίηση με βάση κάποιο χαρακτηριστικό

Μέτρηση του δείκτη νοημοσύνης Μέτρηση της επίδοσης των παιδιών σε έργα διαίρεσης Μέτρηση του βαθμού προτίμησης με βάση μια 5βαθμη κλίμακα (προσοχή: μόνο αν θεωρήσουμε ότι τα διαστήματα ανάμεσα στις απαντήσεις είναι ίσα) (Καθόλου – Λίγο– Αρκετά – Πολύ – Πάρα πολύ)

Κλίμακα αναλογίας (ratio scale): η τελειότερη κλίμακα μέτρησης την οποία συναντούμε σπάνια στην ψυχολογία. Περιλαμβάνει ένα απόλυτο σημείο που καθορίζει την αρχή της κλίμακας. Οι τιμές της κλίμακας δείχνουν τις πραγματικές ποσότητες της ιδιότητας που μετράει η κλίμακα Παραδείγματα μέτρησης σε αναλογική κλίμακα: Η μέτρηση του μήκους, του βάρους κ.ά. Οι πληροφορίες που συγκρατούμε στη βραχύχρονη μνήμη. Ο χρόνος αντίδρασης Σφάλμα μέτρησης: Σφάλμα που προκύπτει όταν η μέτρηση που λαμβάνουμε δεν ανταποκρίνεται ακριβώς σε αυτό που προσπαθήσαμε να μετρήσουμε. (Πλήρεις και αμοιβαία αποκλειόμενες μεταβλητές & Ζητήματα αξιοπιστίας και εγκυρότητας) ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ: Ο βαθμός στον οποίο ένα μέτρο αποδίδει συνεπή αποτελέσματα σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. Αξιοπιστία των μετρήσεων (reliability) Το όργανο μέτρησης να παρουσιάζει ισοδύναμα αποτελέσματα σε επανειλημμένες μετρήσεις κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Δείχνει το βαθμό σταθερότητας και συνέπειας των μετρήσεων. ΓΙΑΤΙ χρειαζόμαστε αξιόπιστες μετρήσεις; Σφάλμα μέτρησης: Περιστασιακοί παράγοντες που επηρεάζουν τη σταθερότητα των μετρήσεων, όπως: οι διακυμάνσεις στη διάθεση του ατόμου η φύση των ζητούμενων πληροφοριών ο τρόπος που διατυπώνονται οι φυσικές συνθήκες εξέτασης Προσοχή: στις κοινωνικές επιστήμες είναι αδύνατον να μην υπάρχει σφάλμα μέτρησης.

Παράδειγμα Άτομο Α: σε ένα πείραμα μέτρησης του χρόνου αντίδρασης έχει τους εξής χρόνους: 16΄΄ 15΄΄ 19΄΄ 17΄΄ 19΄΄ Μικρό σφάλμα μέτρησης που οφείλεται: σε τυχαίους παράγοντες (π.χ., διάσπαση της προσοχής) σε συστηματικά λάθη (π.χ., ο ερευνητής εμφανίζει ίδιους ερεθισμούς σε ίσα διαστήματα) Άτομο Β: σε ένα πείραμα μέτρησης του χρόνου αντίδρασης έχει τους εξής χρόνους: 11΄΄ 25΄΄ 19΄΄ .09΄΄ 31΄΄ Μεγάλο σφάλμα μέτρησης. Μόνο όταν οι μετρήσεις είναι αξιόπιστες μπορούν να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ ομάδων ή ατόμων. Τρόποι διερεύνησης της αξιοπιστίας Α. Έλεγχος-επανέλεγχος (σε διαφορετικές χρονικές στιγμές στα ίδια άτομα) (test-retest) (Αξιοπιστία «επαναληπτικών μετρήσεων») Ενδείκνυται για: μεταβλητές που διακρίνονται από κάποια διαχρονική σταθερότητα (π.χ., νοημοσύνη) Δεν ενδείκνυται για: ευμετάβλητες μεταβλητές (π.χ., στάσεις) μεταβλητές που διέρχονται κάποιο μεταβατικό στάδιο αξιολογήσεις χρόνου ή ταχύτητας εκτέλεσης (περιπτώσεις που ο προγενέστερος έλεγχος θα επηρεάσει τα αποτελέσματα ενός μεταγενέστερου ελέγχου) Β. Εναλλακτική μορφή (διαφορετική διατύπωση των ερωτήσεων ή των πιθανών απαντήσεων) (alternate forms) Αλλαγή της σειράς Χρησιμοποίηση συνώνυμων λέξεων Διαχωρισμός του δείγματος σε δύο ισοπληθή τμήματα (Αξιοπιστία «ισοδύναμων τύπων»)

συγκεκριμένη ερώτηση/μέτρηση (μη επιστημονικός έλεγχος) Παράδειγμα Πώς ορίζει ο μέσος άνθρωπος τη νοημοσύνη; Είναι πιο λογικό μια δοκιμασία λύσης προβλημάτων λογικής να αφορά τη νοημοσύνη από ό,τι μια δοκιμασία ικανότητας κολύμβησης Β. Εγκυρότητα Περιεχομένου (content validity): ο βαθμός στον οποίο μια μέτρηση καλύπτει το περιεχόμενο της έννοιας που ερευνάται (κριτές συνήθως είναι οι ειδικοί στη συγκεκριμένη περιοχή γνώσης). H επιλογή των ερωτήσεων ή έργων βασίζεται σε: θεωρητική ανάλυση και σε εμπειρική επιβεβαίωση Μειονέκτημα Δεν βασίζεται σε κάποια αντικειμενική στατιστική διαδικασία (δεν δίνει το βαθμό της εγκυρότητας) Γ. Εγκυρότητα Κριτηρίου (criterion validity): η νέα μέτρηση ελέγχεται και συγκρίνεται: Ως προς την ικανότητα πρόβλεψης σχετικών μελλοντικών συμπεριφορών (προβλεπτική εγκυρότητα- predictive criterion validity) Ως προς τη σχέση της με ήδη υπάρχουσες έγκυρες μετρήσεις των ίδιων συμπεριφορών (συντρέχουσα εγκυρότητα-concurrent validity) Και στις δύο περιπτώσεις, δηλαδή, γίνεται σύγκριση της νέας μέτρησης με συμπεριφορές με τις οποίες αναμένεται να συσχετίζεται (κριτήρια). Άρα, θα μπορούσε η μεταβλητή που μετριέται να γίνει αντιληπτή ως ένα εργλεία για την πρόβλεψη ή την κατανόηση της εξεταζόμενης συμπεριφοράς (κριτήριο). Δ. Εγκυρότητα Δομής ή Εννοιολογικής κατασκευής (construct validity): αφορά το βαθμό στον οποίο οι ψυχολογικές δομές που ερευνώνται πράγματι υπάρχουν και η συγκεκριμένη μέτρηση είναι η κατάλληλη. Συγκλίνουσα εννοιολογική εγκυρότητα (convergent validity) Ο βαθμός στον οποίο ένα μέτρο μιας έννοιας σχετίζεται με το μέτρο μιας δεύτερης έννοιας όταν οι δύο έννοιες όντως θα έπρεπε να σχετίζονται μεταξύ τους, σύμφωνα με κάποια θεωρία. Διακρίνουσα εννοιολογική εγκυρότητα (discriminant validity) Ευαισθησία της μέτρησης: Η ικανότητα μιας κλίμακας μέτρησης να αναγνωρίζει σωστά αυτούς που εμπίπτουν σε μια εξεταζόμενη κατάσταση. Εξειδίκευση της μέτρησης: Η ικαν ότητα μιας κλίμακας μέτρησης να αναγνωρίζει σωστά όσους δεν εμπίπτουν στην εξεταζόμενη κατάσταση.

Research Methodology part 7, Lecture notes of Research Methodology

Related documents

Partial preview of the text

Download Research Methodology part 7 and more Lecture notes Research Methodology in PDF only on Docsity!