Variación lingüística, Apuntes de Lengua y Literatura

¡Descarga Variación lingüística y más Apuntes en PDF de Lengua y Literatura solo en Docsity!

A VARIACIÓN E

A

DIVERSIDADE

LINGÜÍSTICA

A VARIACIÓN

LINGÜÍSTICA

Variedades das linguas

• (^) A variación intralingüística abrangue as variedades internas, comunmente denominadas dialectos, “acentos”, xergas, falares etc.
• (^) Maniféstanse en catro planos ou eixes:
  • (^) Temporal ou histórico: variedades diacrónicas.
  • (^) Espacial ou xeográfico: variedades diatópicas.
  • (^) Sociocultural: variedades diastráticas.
  • (^) Situacional: variedades diafásicas.

Variedades diacrónicas ou

históricas

E tan toste, sen desden / e sen vergonna de ren / aver, juntou o convento / e contoulles o gran ben / que lle fezo a que ten / o mund´ en seu mandamento; / e por lles todo provar / quanto lles dizia, / fez seu amigo chamar, / que llo contar ya ( CSM, séc. XIII) Asi mó pediron Na veira do mar, A ó pé das ondiñas Que veñen e van. Asi mó pediron Na veira do rio Que corr' antr' as erbas Do campo frorido. [...] Que cofias tan brancas! Que panos con freco!... Que dengues de grana! A Real Academia Galega lamentou a escasa implantación do portugués nos centros educativos galegos e o seu presidente, Víctor Freixanes, reclamou unha maior presenza deste idioma nas escolas "como lingua irmá" para así "potenciar a proxección exterior" do galego.

Bloque occidental •^ Gheada

• (^) Seseo ao final da sílaba ( lus, des) e, na parte occidental do territorio tamén ao comezo ( faser, sinco)
• (^) Terminación – án para os dous xéneros ( o/a irmán).
• (^) Pronome ti.
• (^) Plural en – ns ( xamóns).

https://www.youtube.com/watch?v=Z6BJeMbJzXc (bloque occidental) https://www.youtube.com/watch?v=szimn66qU7w&ab_channel=ComercioDoMorrazo https://www.youtube.com/watch?v=Jkkruo8YkuM (Mazaricos) https://www.youtube.com/watch?v=wdO26vpOjGI&ab_channel=NoeliaG%C3%B3mezCalvo (bloque occidental)

https://www.youtube.com/watch?v=dO-bVZswtOc&ab_channel=FilgalportVigo https://www.youtube.com/watch?v=Szx4Lx7tyXY&ab_channel=FilgalportVigo https://www.youtube.com/watch?v=tw70bVzAmRE&ab_channel=Televisi%C3%B3ndeGalicia https://www.youtube.com/watch?v=-X19xAKBF2I&ab_channel=politicalinguistica

Bloque oriental

• (^) Ausencia de gheada.
• (^) Ausencia de seseo.
• (^) Terminación – ao/á ( irmao/irmá).
• (^) Plura en –is ( xamois).
• (^) Pronome tu.
• (^) Formas verbais en – is ( cantais).

Actividade

Reflexiona sobre os seguintes vídeos: a) Con que variedade da lingua está relacionado o contido dos dous vídeos? b) A que bloque lingüístico cres que pertencen os falantes do primeiro vídeo? E os do segundo? c) Que denuncia exactamente a rapazada en ambos os dous vídeos? d) Por que cres que os fenómenos dialectais poden ser motivo de mofa? (min. 5 liñas)

Para saber máis…

• (^) Proxecto Arquivo do galego oral: http://ilg.usc.es/ago/
• (^) Falas galegas de Estremadura: https://www.youtube.com/watch?v=RU2ZiZOdc Og&t=3s

Nivel culto Nivel vulgar

Lingua normativa Incorreccións lingüísticas

Variedade e riqueza de léxico Pobreza léxica; repeticións

Pronuncia coidada Pronuncia relaxada; abundantes

incorreccións ( verdá, probe,

arradio …); vacilacións...

Sintaxe complexa Sintaxe sinxela, frases curtas, ás

veces sen rematar

Uso de cultismos,

estranxeirismos...

Vulgarismos, castelanismos,

palabras malsoantes

Actividade

VULGAR (^) POPULAR CULTO morrer emprego Impoñer unha sanción Especialista en paxaros Pasar de todo Dar a vara Papear Oftalmólogo Roubar Pirarse Cabrearse Trabucarse Completa o seguinte cadro cos termos correspondentes

Excelentísimo Señor Presidente, ilustrísimas señoras e señores académicos; miñas donas, meus señores, amigas e amigos: Antes de nada é unha obriga ineludíbel mostrar o meu agradecemento por terme nomeado para ocupar unha cadeira de numerario nesta Academia Galega, quizais a máis alta e representativa entidade cultural de Galicia, case en vésperas de cumprir o seu centenario, tal como a soñaron os seus impulsores e creadores: o noso gran poeta civil Manuel Curros Enríquez e o xenial creador da nosa Historia, o sabio Manuel Murguía, “pequeno de corpo e grande de esforzo”, que compartiu os seus traballos e parte dos seus días con Rosalía de Castro, a voz máis fonda e fermosa que cantou entre nós e, sen dúbida, a poeta máis completa que deu a Humanidade, e que conste que non esaxeramos. Non sei se teño merecido —dito isto sen falsa modestia— a distinción coa que me honrades ao chamarme entre vós. O que si sei é que me sinto enormemente satisfeito por formar parte dunha institución á que pertenceron Manuel Murguía, Eduardo Pondal, Ramón Cabanillas, Noriega Varela, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Daniel Alfonso R. Castelao, Florentino López Cuevillas, os irmáns Vilar Ponte, Ánxel Fole, Álvaro Cunqueiro e Aquilino Iglesia Alvariño, figuras imprescindíbeis na nosa cultura e na do mundo. Discurso de ingreso de Manuel María na Real Academia Galega

• (^) Que rexistro lingüístico está presente neste texto?
• (^) Cales son as súas características?