Pobierz Tryptyku rzymskiego i więcej Schematy w PDF z Historia tylko na Docsity!
Cechy stylu literackiego Jana Pawła II na przykładzie
Tryptyku rzymskiego
Wprowadzenie Przeczytaj Film Sprawdź się Dla nauczyciela
Bibliografia:
Źródło: Jan Paweł II, I. Strumień , [w:] Jan Paweł II, Tryptyk Rzymski. Medytacje, Kraków
Źródło: Jan Paweł II, II. Medytacje nad „Księgą rodzaju” na progu Kaplicy Sykstyńskiej., [w:] tegoż, Tryptyk Rzymski. Medytacje. Źródło: Jan Paweł II, II. Medytacje nad „Księgą rodzaju” na progu Kaplicy Sykstyńskiej., [w:] Jan Paweł II, Tryptyk Rzymski. Medytacje. Źródło: Jan Paweł II, I. Strumień , [w:] tegoż, Tryptyk Rzymski. Medytacje. Źródło: Danuta Bieńkowska, O znaczeniu słowa próg i niektórych cechach poezji Jana Pawła II (na materiale Tryptyku rzymskiego), „Łódzkie Studia Teologiczne” 2004, nr 13, s. 262–263.
Czym była poezja dla Karola Wojtyły? Jakie stawiał jej zadania, jak rozumiał powinności poety?
Już od momentu wydania debiutanckiego poematu Pieśń o Bogu ukrytym twórczość papieża‐poety realizowała jego koncepcję sztuki jako wyrazu metafizycznego charakteru i wyższego sensu istnienia. Wiersze Karola Wojtyły były intelektualnymi modlitwami, medytacjami nad istotą wiary i drogą, którą pokonuje człowiek, dążąc do Boga. Poezja stanowiła więc szczególne posłannictwo. Była sposobem na ocalenie wartości chrześcijańskich i kształtowanie kultury poprzez te wartości.
Twoje cele
Poznasz fragmenty biografii Karola Wojtyły. Poznasz charakter twórczości Karola Wojtyły i cechy jego stylu. Określisz związki biografii z twórczością polskiego papieża i poety. Dokonasz analizy i interpretacji utworu lirycznego Karola Wojtyły.
Źródło: Wallpaper Flare, domena publiczna.
Cechy stylu literackiego Jana Pawła II na przykładzie
Tryptyku rzymskiego
pojednania. 16 października 1978 roku Karol Wojtyła został wybrany na papieża i przyjął imię Jana Pawła II. Swoją bezkompromisową, odważną postawą przyczynił się do obalenia komunizmu w Polsce.
Twórczość literacka
Jako poeta debiutował wiosną 1945 roku w czasopiśmie „Głos Karmelu”, gdzie ukazał się jego poemat Pieśń o Bogu ukrytym. Od 1950 roku utwory poetyckie i prozatorskie księdza Karola Wojtyły drukowały „Tygodnik Powszechny” i „Znak”.
Twórczość literacka Karola Wojtyły to przede wszystkim poezja i dramaty. Wczesne wiersze poety, m.in. z niezachowanych Ballad beskidzkich i Księgi słowiańskiej, były poświęcone przeważnie krajobrazowi beskidzkiemu, ale już wtedy dało się odczytać kształtującą się koncepcję sztuki, a mianowicie tworzenia narodowej kultury opartej na wartościach chrześcijańskich. W koncepcji poety sztuka miała mieć wymiar metafizyczny i prowadzić człowieka ku Bogu. Stąd utwory poetyckie są najczęściej szczególnym rodzajem intelektualnej modlitwy i medytacji, w których najważniejsze miejsce zajmują Bóg, miłość, wolność i piękno. Papież jest również autorem głośnych sztuk teatralnych. Brat naszego Boga to opowieść o bracie Adamie Chmielowskim, malarzu i założycielu zgromadzenia albertynów, który w swoim życiu postawę artysty łączył z boskim posłannictwem. Przed sklepem jubilera to z kolei sztuka poświęcona rozważaniom na temat miłości i małżeństwa. Według autora miłość polega na całkowitym oddaniu się drugiej osobie, odrzuceniu egoizmu i wzięciu odpowiedzialności za współmałżonka. Taka postawa jest przeciwstawieniem hedonistycznej koncepcji miłości.
Tworzył do ostatnich lat życia. Każdy z jego tomików natychmiast stawał się w Polsce bestsellerem. Jedna z ostatnich jego książek. Tryptyk rzymski to ujęte w formę poematu osobiste medytacje nad przejawami Bożej obecności, istotą wiary, przemijaniem, miejscem człowieka w dziele stworzenia i biblijną historią Abrahama. Ten nazwany duchowym
Jan Paweł II podczas wizyty w Holandii w 1985 roku Źródło: Rob Croes (ANEFO), Wikimedia Commons, licencja: CC BY 4.0.
testamentem tomik jest niezwykłym świadectwem kontaktu z Bogiem i pełnej oddania, niezłomnej miłości do Stwórcy.
Danuta Bieńkowska
O znaczeniu słowa próg i niektórych cechach poezji
Jana Pawła II (na materiale Tryptyku rzymskiego) KRÓTKO O PRZEDMIOCIE MEDYTACJI
Zarówno rzeczowniki, jak i czasowniki określające typ liryki wymagają dopełnienia, przydawki, wszak medytuje się, rozważa zawsze nad czymś albo o czymś. Spróbujmy zatem poszukać, co lub kto jest przedmiotem medytacji w Tryptyku rzymskim? Odpowiedź wydaje się pozornie prosta, przedmiot medytacji bowiem zostaje oczywiście pośrednio wskazany osobą Autora – Jana Pawła II, oraz wcześniejszą twórczością poetycką Karola Wojtyły. My jednak zatrzymajmy się nad tematami rozważań wskazanymi bardziej bezpośrednio przez Autora (m.in. za pomocą motta oraz słów‐kluczy, przewijających się w wierszach Tryptyku rzymskiego).
W Zdumieniu, przedmiotem refleksji Autora jest – wydaje się – przemijanie, co zostaje wskazane bezpośrednio przede wszystkim za pomocą słów: przemijanie, przemijać. Dodajmy od razu, iż temat ten był przez Autora podejmowany już wcześniej – problem mijania, przemijania, wywołany przez misterium paschalne, obecny jest np. w poemacie Rozważania o śmierci.
W wierszu Źródło, drugim, należącym do pierwszej części Tryptyku, poszukuje Autor odpowiedzi na pytanie: gdzie jest źródło? – jaka jest tajemnica początku? Przyjmując przenośne użycie wyrazu źródło, jako jedno z określeń Istoty Najwyższej, możemy natomiast powiedzieć, iż tematem medytacji jest jedno z obliczy Boga.
Druga część Tryptyku nosi tytuł: Medytacje nad „Księgą Rodzaju” na progu Kaplicy Sykstyńskiej, zatem rozważania mają związek
Film
Polecenie 1
Przywołaj przyjętą w filmie definicję idiolektu. Na podstwie mul medium wyjaśnij, jakie relacje zachodzą między nim a idiostylem.
Film dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D15LFkk9k
Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Cechy Tryptyku Rzymskiego.
Polecenie 2
Uzupełnij mapę myśli cytatami z fragmentów Tryptyku rzymskiego, które mogą stanowić przykład realizacji danej cechy utworu. Następnie opisz funkcje poszczególnych cech.
Jan Paweł II, Tryptyk rzymski. Medytacje [fragment]
Jan Paweł II
I. Strumień
Ruah Duch Boży unosił się nad wodami…
1. Zdumienie Zatoka lasu zstępuje w rytmie górskich potoków ten rytm objawia mi Ciebie, Przedwieczne Słowo. Jakże przedziwne jest Twoje milczenie we wszystkim, czym zewsząd przemawia stworzony świat… co razem z zatoką lasu zstępuje w dół każdym zboczem… to wszystko, co z sobą unosi srebrzysta kaskada potoku, który spada z góry rytmicznie niesiony swym własnym prądem…
Co mi mówisz górski strumieniu? w którym miejscu ze mną się spotykasz? ze mną, który także przemijam –
Cechy[br]„Tryptyku rzymskiego”
występownie licznych[br]powtórzeń migotliwość znaczeń intelektualizm i[br]obiektywizm stwierdzeń operowanie milczeniem[br]i przemilczaniem użycie impresywne języka[br](szczególnie wynikających z przymusu np. musieć, trzeba) stosowanie pytań[br]retorycznych nagromadzenie słów[br]nacechowanych aksjologicznie interdyscyplinarność[br]tekstu
Sprawdź się
Pokaż ćwiczenia: (^) 輸 醙 難
Ćwiczenie 1
Czego dotyczy poetycka refleksja w zacytowanych wierszach Karola Wojtyły? Przyporządkuj podanym tytułom odpowiadające im spostrzeżenia o wierszach i zawartych w nich poetyckich refleksjach.
Strumień
Posłowie
Prasakrament
nadająca sens poszukiwaniom duchowym Męka Chrystusowa
tajemniczość i metafizyczność świata natury
obraz Wielkiego Dzieła Bożego: Stworzenia, Miłosierdzia i Zbawienia
człowieczeństwo i stosunek człowieka do Boga
człowiek poszukujący odpowiedzi na egzystencjalne pytania
istnienie nadprzyrodzonej rzeczywistości
biblijne dzieje Abrahama
życie człowieka i Sąd Ostateczny
niemierzalna potęga Boga objawiona w potędze przyrody
輸
Ćwiczenie 3
Tryptyk rzymski to tekst pisany przez poetę i papieża w jednej osobie. Biorąc pod uwagę tę informację, wyjaśnij, na czym polega podwójna wartość tego utworu.
Ćwiczenie 4
Karol Wojtyła w Tryptyku rzymskim ukazuje człowieka jako istotę samotną. Jakie są przyczyny takiej kondycji człowieka? W swojej odpowiedzi sformułuj argument uzasadniający to przekonanie.
輸
輸
Ćwiczenie 5
Na podstawie zacytowanego fragmentu wiersza rozpoznaj i nazwij dwie cechy człowieka, które łączą się z towarzyszącym mu zdumieniem. Wyjaśnij również, jak są one w wierszu wartościowane.
Jan Paweł II
I. Strumień
[fragment]
Był samotny z tym swoim zdumieniem pośród istot, które się nie zdumiewały
- wystarczyło im istnieć i przemijać. Człowiek przemijał wraz z nimi na fali zdumień. Zdumiewając się, wciąż się wyłaniał z tej fali, która go unosiła, jakby mówiąc wszystkiemu wokoło: „zatrzymaj się! – masz we mnie przystań” „we mnie jest miejsce spotkania z Przedwiecznym Słowem” – „zatrzymaj się, to przemijanie ma sens” „ma sens… ma sens… ma sens!”
Źródło: Jan Paweł II, I. Strumień , [w:] Jan Paweł II, Tryptyk Rzymski. Medytacje, Kraków 2003.
醙
Praca domowa
Spośród podanych tez interpretacyjnych wybierz jedną i rozwiń ją, analizując wybrany wiersz Karola Wojtyły.
W Tryptyku rzymskim Karola Wojtyły zawarta została epifania. W Tryptyku rzymskim Karola Wojtyły funkcjonuje motyw spotkania biblijnego. Tryptyk rzymski Karola Wojtyły ukazuje znaczenie historii stwarzania świata przez Boga. Tryptyk rzymski Karola Wojtyły zawiera refleksje na temat duchowej kondycji człowieka. Tryptyk rzymski Karola Wojtyły dotyczy zdumienia jako początku myślenia filozoficznego. W Tryptyku rzymskim Karola Wojtyły w wymiarze uniwersalnym zostały ukazane czas, wieczność, odpowiedzialność, klucze.
Ćwiczenie 8
Środkowa część Tryptyku rzymskiego jest najważniejsza dla interpretacji całości dzieła. Opracuj krótki referat (około 1500 znaków) prezentujący tematykę i przesłanie Medytacji nad Księgą Rodzaju na progu kaplicy Sykstyńskiej.
難
Dla nauczyciela
Autor: Joanna Oparek
Przedmiot: Język polski
Temat: Cechy stylu literackiego Jana Pawła II na przykładzie Tryptyku rzymskiego
Grupa docelowa:
Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony
Podstawa programowa: Zakres podstawowy Treści nauczania – wymagania szczegółowe I. Kształcenie literackie i kulturowe.
- Czytanie utworów literackich. Uczeń:
- rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach (fantastyczną, symboliczną, mimetyczną, realistyczną, naturalistyczną, groteskową);
- rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole podstawowej oraz środki znaczeniowe: oksymoron, peryfrazę, eufonię, hiperbolę; leksykalne, w tym frazeologizmy; składniowe: antytezę, paralelizm, wyliczenie, epiforę, elipsę; wersyfikacyjne, w tym przerzutnię; określa ich funkcje;
- interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;
- rozpoznaje w tekstach literackich: ironię i autoironię, komizm, tragizm, humor, patos; określa ich funkcje w tekście i rozumie wartościujący charakter;
- rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
- przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą stanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej;
- wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny; III. Tworzenie wypowiedzi.
- Elementy retoryki. Uczeń:
- formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej przy użyciu odpowiednich konstrukcji składniowych;
- Mówienie i pisanie. Uczeń:
- w interpretacji przedstawia propozycję odczytania tekstu, formułuje argumenty na podstawie tekstu oraz znanych kontekstów, w tym własnego doświadczenia, przeprowadza logiczny wywód
praca całego zespołu klasowego.
Środki dydaktyczne:
komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu; zasoby multimedialne zawarte w e‐materiale; tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda; interpretacje muzyczne.
Przebieg lekcji
Przed lekcją:
- Nauczyciel może zaproponować uczniom wysłuchanie fragmentów muzycznej interpretacji poematu Tryptyk rzymski z albumu Stanisława Soyki lub recytacji Krzysztofa Globisza.
- Nauczyciel zaznacza, że poemat został wydany w 2003 roku w sześciu językach: polskim, niemieckim, angielskim, hiszpańskim, francuskim i włoskim. Podkreśla również, że w Tryptyku rzymskim Jan Paweł II nadał swym rozważaniom oryginalną formę stylistyczną - praca poetycka była poszukiwaniem języka adekwatnego do przekazania treści o charakterze metafizycznym, płynących z poznania religijnego i osobistych przeżyć duchowych autora.
Faza wprowadzająca:
- Nauczyciel udostępnia uczniom e‐materiał i wprowadza ich w temat lekcji, nawiązując do historii twórczości literackiej Jana Pawła II i określając fazę, gdy jego poezja uzyskała rozpoznawalny, indywidualny charakter.
- Nauczyciel wraz uczniami ustala cele zajęć i kryteria sukcesu.
Faza realizacyjna:
- Uczniowie indywidualnie czytają treści sekcji „Przeczytaj”. Następnie zapoznają się z materiałem filmowym i wykonują polecenie 1.
- Przed przystąpieniem do polecenia 2 nauczyciel może poprosić wybraną osobę o omówienie (na podstawie multimedium) cech dojrzałego idiostylu artystycznego Karola Wojtyły (upodobanie do powtarzania, migotliwość znaczeń, intelektualizm, obiektywizm stwierdzeń, operowanie milczeniem, impresywne użycie języka, pytania retoryczne, słownictwo nacechowane aksjologicznie, interdyscyplinarność tekstu).
- Uczniowie wykonują polecenie 2. Wybrana osoba prezentuje odpowiedzi (cytaty i opisy funkcji), a inni uczniowie uzupełniają. Nauczyciel komentuje. Polecenie 2 może także zostać wykonane wspólnie.
- Uczniowie przechodzą do sekcji „Sprawdź się” i wykonują ćwiczenia 1, 2, 3, 4. Ćwiczenie 5 może przybrać formę dyskusji. Zadania 6, 7, 8 wykonywane są w parach.
Nauczyciel może poprosić kilka osób o zaprezentowanie wypracowań i referatów (ćwiczenia 7 i 8), a następnie porównać je i skomentować.
Faza podsumowująca:
- Nauczyciel ponownie odczytuje temat lekcji i inicjuje krótką rozmowę na temat spełnienia kryteriów sukcesu. Na koniec prosi chętnego ucznia o podsumowanie: charakterystykę stylu literackiego Jana Pawła II. Inni uczniowie mogą uzupełnić wypowiedź.
- Nauczyciel w ramach podsumowania przywołuje pracę Ewy Porady Antropologia «Tryptyku rzymskiego» Jana Pawła II (Wrocławki Przegląd Teologiczny 16 (2008) nr 2, s.
Dzieło Papieża posiada podwójny wymiar artystyczny: obok dużej wartości literackiej: jest piękną poezją, jest także dziełem, można by rzec: wizualnym. Czytając bowiem Tryptyk, stajemy niejako przed obrazem lub rzeźbą, która ukazuje nam kolejne części. Dlatego warto, posługując się słowami kard. Franciszka Macharskiego, wczytać się w ten poemat, tak „jak otwiera się tryptyk lub bramę”. I rzeczywiście wspomniany poemat można – i należy – czytać tak jak ogląda się tego typu dzieła: druga, środkowa cześć Tryptyku wydaje się stanowić klucz do interpretacji dwóch pozostałych części (pierwszej i trzeciej).
- Na zakończenie nauczyciel może podkreślić związek stylu literackiego Jana Pawła II z tematyką jego twórczości – religią, historią Kościoła i narodu polskiego, a także z osobowością autora, ukształtowaną przez jego duchowość. Nauczyciel może przywołać tu fragmenty pracy Czesława Gładczuka „Tryptyk rzymski” - wielkie przesłanie. https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Studia_Teologiczne_Bialystok_Drohiczyn_Lo mza/Studia_Teologiczne_Bialystok_Drohiczyn_Lomza-r2003- t21/Studia_Teologiczne_Bialystok_Drohiczyn_Lomza-r2003-t21-s421- 428/Studia_Teologiczne_Bialystok_Drohiczyn_Lomza-r2003-t21-s421-428.pdf (s. 427‐428) W liście z okazji wydania dzieł literackich Karola Wojtyły /Tutte le operre letterarie, Bompiani, 2001/ Jan Paweł II odsłonił swą kondycję poetycką: „W tę wiekową symfonię wniosły swój wkład także język i historia Narodu, którego jestem synem. Dziękuję Panu, że dał mi zaszczyt i radość uczestniczenia w tym kulturowym i duchowym przedsięwzięciu: najpierw z młodzieńczą pasją, później, w miarę upływu lat, z postawą stopniowo wzbogacaną przez kontakt z innymi kulturami, a przede wszystkim przez zgłębianie niezmierzonego dziedzictwa kulturowego Kościoła. I tak mój głos pozostał, owszem polski, lecz zarazem stał się europejski, zgodnie z podwójną tradycją, wschodnią i zachodnią. G. Reale tak szkicuje osobowość Karola Wojtyły: „Karol Wojtyła łączy w sobie - w różnym stopniu - trzy wielkie siły duchowe, za których pomocą człowiek od zawsze poszukiwał prawdy: „sztukę”, „filozofię”, „wiarę i religię. „Połączenie tych trzech sił w jedność, jaką znajdują u Wojtyły, stanowi to, co Platon
