Docsity
Docsity

Prepara tus exámenes
Prepara tus exámenes

Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity


Consigue puntos base para descargar
Consigue puntos base para descargar

Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium


Orientación Universidad
Orientación Universidad


Apuntes Tercer bloque materia global, Apuntes de Derecho Romano

Apuntes Tercer bloque materia globlal. Hechos por el profesor Jesús Frechilla

Tipo: Apuntes

2021/2022

Subido el 13/02/2022

sonia897
sonia897 🇪🇸

11 documentos

1 / 474

Toggle sidebar

Esta página no es visible en la vista previa

¡No te pierdas las partes importantes!

bg1
B
BR
RA
AC
CT
TE
EA
AE
E
I
IV
VR
RI
IS
S
R
RO
OM
MA
AN
NI
I
I
II
II
I
J
JE
ES
SÚ
ÚS
S
F
FR
RE
EC
CH
HI
IL
LL
LA
A
I
IB
BÁ
ÁÑ
ÑE
EZ
Z
D
DE
E
G
GA
AR
RA
AY
YO
O
pf3
pf4
pf5
pf8
pf9
pfa
pfd
pfe
pff
pf12
pf13
pf14
pf15
pf16
pf17
pf18
pf19
pf1a
pf1b
pf1c
pf1d
pf1e
pf1f
pf20
pf21
pf22
pf23
pf24
pf25
pf26
pf27
pf28
pf29
pf2a
pf2b
pf2c
pf2d
pf2e
pf2f
pf30
pf31
pf32
pf33
pf34
pf35
pf36
pf37
pf38
pf39
pf3a
pf3b
pf3c
pf3d
pf3e
pf3f
pf40
pf41
pf42
pf43
pf44
pf45
pf46
pf47
pf48
pf49
pf4a
pf4b
pf4c
pf4d
pf4e
pf4f
pf50
pf51
pf52
pf53
pf54
pf55
pf56
pf57
pf58
pf59
pf5a
pf5b
pf5c
pf5d
pf5e
pf5f
pf60
pf61
pf62
pf63
pf64

Vista previa parcial del texto

¡Descarga Apuntes Tercer bloque materia global y más Apuntes en PDF de Derecho Romano solo en Docsity!

B

B

R

R

A

A

C

C

T

T

E

E

A

A

E

E

I

I

V

V

R

R

I

I

S

S

R

R

O

O

M

M

A

A

N

N

I

I

I

I

I

I

I

I

J JESESÚÚSS FFRREECCHHIILLLLAA

I IBBÁÁÑÑEEZZ DDEE GGAARRAAYYOO

D

D E

ERREECCHHOO P

P R

RIIVVAADDOO R

R O

OMMAANNOO

V

V .

.

**-

O**

O B

BLLIIGGAACCIIOONNEESS

L

L E

E C

C C

C I

I Ó

Ó N

N

X

X

X

X

X

X

I

I

I

I

I

I

O

O B

B L

L I

I G

G A

A T

T I

I O

O

L

L E

E C

C C

C I

I Ó

Ó N

N X

X X

X X

X I

I I

I I

I

O

O B

B L

L I

I G

G A

A T

T I

I O

O

O

O

B

B

L

L

I

I

G

G

A

A

C

C

I

I

O

O

N

N

E

E

S

S

00 .. - - PPRREEMMIISSAASS.. II.. - - PPRREELLIIMMIINNAARREESS.. IIII.. - - DDEEFFIINNIICCIIOONNEESS.. IIIIII.. - - DDEERREECCHHOOSS RREEAALLEESS YY DDEERREECCHHOOSS

D

D

E

E

O

O

B

B

L

L

I

I

G

G

A

A

C

C

I

I

Ó

Ó

N

N

I

I

V

V

O

O

R

R

I

I

G

G

E

E

N

N

D

D

E

E

L

L

A

A

O

O

B

B

L

L

I

I

G

G

A

A

C

C

I

I

Ó

Ó

N

N

V

V

S

S

U

U

J

J

E

E

T

T

O

O

S

S

V

V

I

I

O

O

B

B

J

J

E

E

T

T

O

O

V

V

I

I

I

I

C

C

A

A

R

R

A

A

C

C

T

T

E

E

R

R

E

E

S

S

V

V

I

I

I

I

I

I

L

L

U

U

G

G

A

A

R

R

I

I

X

X

T

T

I

I

E

E

M

M

P

P

O

O

X

X

F

F

U

U

E

E

N

N

T

T

E

E

S

S

X

X

I

I

C

C

L

L

A

A

S

S

E

E

S

S

P

P

A

A

N

N

O

O

R

R

Á

Á

M

M

I

I

C

C

A

A

- - DDIIVVIISSIIBBLLEESS.. 22 .. - - IINNDDIIVVIISSIIBBLLEESS.. 33 .. - - GGEENNÉÉRRIICCAASS.. 44 .. - - EESSPPEECCÍÍFFIICCAASS.. 55 .. - - AALLTTEERRNNAATTIIVVAASS.. 66 .. - -

F FAACCUULLTTAATTIIVVAASS.. 77 .. - - AAMMBBUULLAATTOORRIIAASS.. 88 .. - - PPAARRCCIIAARRIIAASS.. 99 .. - - CCUUMMUULLAATTIIVVAASS.. 1100 .. - - SSOOLLIIDDAARRIIAASS..

C

C

I

I

V

V

I

I

L

L

E

E

S

S

H

H

O

O

N

N

O

O

R

R

A

A

R

R

I

I

A

A

S

S

N

N

A

A

T

T

U

U

R

R

A

A

L

L

E

E

S

S

N

N

A

A

T

T

U

U

R

R

A

A

L

L

E

E

S

S

I

I

M

M

P

P

R

R

O

O

P

P

I

I

A

A

S

S

  TTRRAANNSSMMIISSIIÓÓNN DDEE LLAASS OOBBLLIIGGAACCIIOONNEESS

I

I

N

NOOCCIIOONNEESS

G

GEENNEERRAALLEESS

I

I

I

I

M

MEEDDIIOOSS

I

INNDDIIRREECCTTOOSS PPAARRAA CCOONNSSEEGGUUIIRR EELL EEFFEECCTTOO PPRRÁÁCCTTIICCOO

DDEE LLAA TTRRAANNSSMMIISSIIÓÓNN:: 11 .. - - EEXXPPEENNSSIILLAATTIIOO:: TTRRAANNSSSSCCRRIIPPTTIIOO AA PPEERRSSOONNAA IINN PPEERRSSOONNAAMM .. 22 .. - - OOTTRROOSS

MMEEDDIIOOSS:: LLAA EESSTTIIPPUULLAACCIIÓÓNN NNOOVVAATTOORRIIAA:: AA.. - - DDEELLEEGGAATTIIOO .. BB.. - - CCOOGGNNIITTIIOO OO PPRROOCCVVRRAATTIIOO IINN RREEMM

SSVVAAMM ((MMAANNDDAATTVVMM AADD AAGGEENNDDVVMM)) .. 33 .. - - CCOONNCCEESSIIOONNEESS DDEE AANNTTOONNIINNOO PPÍÍOO.. 44 .. - - DDEERREECCHHOO

J

J

U

U

S

S

T

T

I

I

N

N

I

I

A

A

N

N

E

E

O

O

S

S

I

I

S

S

T

T

E

E

M

M

A

A

P

P

R

R

O

O

V

V

I

I

N

N

C

C

I

I

A

A

L

L

 GGAARRAANNTTÍÍAA YY RREEFFUUEERRZZOO DDEE LLAASS OOBBLLIIGGAACCIIOONNEESS

I I.. - - GGEENNEERRAALLIIDDAADDEESS.. IIII.. - - GGAARRAANNTTÍÍAASS RREEAALLEESS.. IIIIII.. - - GGAARRAANNTTÍÍAASS PPEERRSSOONNAALLEESS:: 11 .. - -

C COONNCCEEPPTTOO.. 22 .. - - FFIINNAALLIIDDAADD.. 33 .. - - SSUUJJEETTOOSS.. 44 .. - - EEFFEECCTTOOSS.. 55 .. - - CCOONNSSTTIITTUUCCIIÓÓNN.. 66 .. - - CCLLAASSEESS:: AA.. - -

S SPPOONNSSIIOO YY FFIIDDEEIIPPRROOMMIISSSSIIOO :: aa.. - - SSPPOONNSSIIOO .. bb.. - - FFIIDDEEIIPPRROOMMIISSSSIIOO .. cc.. - - RRÉÉGGIIMMEENN JJUURRÍÍDDIICCOO DDEE LLAA

S

S

P

P

O

O

N

N

S

S

I

I

O

O

Y

Y

D

D

E

E

L

L

A

A

F

F

I

I

D

D

E

E

I

I

P

P

R

R

O

O

M

M

I

I

S

S

S

S

I

I

O

O

B

B

F

F

I

I

D

D

E

E

I

I

V

V

S

S

S

S

I

I

O

O

I

I

V

V

P

P

A

A

N

N

O

O

R

R

Á

Á

M

M

I

I

C

C

A

A

S

S

P

P

O

O

N

N

S

S

I

I

O

O

F

FIIDDEEIIPPRROOMMIISSSSIIOO YY

F

FIIDDEEIIVVSSSSIIOO

1096 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

D

D..4 44 4..77..33pprr .

. P

Paavv 22iinnsstt

O

Obblliiggaattiioonnvvmm s

svvbbssttaannttiiaa n

noonn i

inn e

eoo c

coonnssiissttiitt,, v

vtt a

alliiqqvvoodd c

coorrppvvss

no nossttrrvvmm aavvtt sseerrvviittvvtteemm nnoossttrraamm ffaacciiaatt,, sseedd vvtt aalliivvmm nnoobbiiss oobbssttrriinnggaatt

ad ad ddaannddvvmm aalliiqqvviidd vveell ffaacciieennddvvmm vveell pprraaeessttaannddvvmm

L

Laa ssuubbssttaanncciiaa ddee llaass oobblliiggaacciioonneess ccoonnssiissttee nnoo eenn qquuee hhaaggaa nnuueessttrr a

a

aallgguunnaa ccoossaa ccoorrppóórreeaa,, oo uunnaa sseerrvviidduummbbrree,, ssiinnoo eenn qquuee ccoonnssttrriiññaa aa

oottrroo aa ddaarrnnooss,, aa hhaacceerrnnooss oo aa pprreessttaarrnnooss alalgguunnaa ccoossaa

Ob Oblliiggaattiioonnvvm smsvvbsbsttaannttiiaa nnoonn iinn eeoo ccoonnssiissttiitt,,

v

v t

t a

alliiqq v

v o

odd c

coorrpp v

v s

s n

noossttrr v

v m

m a

a v

v t

t s

seerrvviitt v

v t

teemm

no nossttrraamm ffaacciiaatt,, sseedd vvt atalliivvmm nnoobbiiss oobbssttrriinnggaatt

llaa nnaattuurraalleezzaa ddee lalass OObblliiggaacciioonneess nono ccoonnssiissttee eenn

h

haacceerrnnooss a

addqquuiirriirr u

unnaa c

coossaa c

coorrppoorraall o

o u

unnaa

sseerrvviidduummbbrree,, ssiinnoo qquuee oottrraa ppeerrssoonnaa qquueeddee ccoonnssttrreeññiiddaa

ad ad

11

ddaannddvvmm aalliiqqvviidd aa

11

dadarrnnooss aallggoo

ve vell

22

fafacciieennddvvmm oo aa

22

hhaacceerr aallggoo

ve vell

33

prpraaeessttaannddvvmm oo aa

33

rreessppoonnddeerr ppoorr aallggoo

Matiza cuál es el contenido de la Obligación: la Obligación puede consistir en:

1

1

DDaarere , Dar algo.

2

2

FFaacceerree , Hacer algo.

33

PPrraeaessttaarree , Responder por algo.

    G

G A

AYYOO, G.4.

G

G A

AYYOO se refiere también al contenido de la Obligatio al dar el concepto de Actio in Personam :

G. G.44..2 2

in in ppeerrssoonnaamm AcActtiioo eesstt,, qqvvaa aaggiimmvvs cscvvmm aalliiqqvvoo qqvvi ninoobbiiss vveell eexx

co connttrraaccttvv vveell eexx dedelliiccttoo oobblliiggaattvvss eesstt,, iidd eesstt ccvvmm iinntteennddiimmvvs dsdaarree

f

faacceerree pprraaeessttaarree o

oppoorrtteerree

es es AAccttiioo inin ppeerrssoonnaamm aqaquuééllllaa ppoorr llaa qquuee lliittiiggaammooss ccoonnttrraa aallgguuiieenn,,

q

quuee n

nooss e

essttéé o

obblliiggaa d

doo p

poorr C

Coonnttrraattoo o

o p

poorr D

Deelliiccttvvmm ,

e

essttoo e

ess,,

cu cuaannddoo eenn llaa iinntteennttiioo ffiigguurraa qquuee titieennee qquuee dadarr,, hhaacceerr oo rreessppoonnddeerr

p

poorr a

allggoo

III. - DERECHOS REALES Y DERECHOS DE OBLIGACIÓN

DDEERREECCHHOOSS RREEAALLEESS DDEREREECCHHOOSS DDEE OOBLBLIIGGAACCIIÓÓNN

SSUUJJEETTOO PPAASSIIVVOO;; NNoo aappaarreeccee ccllaarraammeennttee ((ttooddaa llaa ccoommununiiddaadd)) SSUUJJEETTOO PPAASSIIVVOO:: AAppaarreeccee ccllaarraammeennttee ((DDeeuuddoorr))

O

O B

BJJEETTOO :

: CC l

laarraammeennttee ((ssoobbrree eell qquuee rreeccaaee eell DD e

erreecchhoo .

. ddee PPrrooppiieeddaadd)) O

O B

BJJEETTOO :

: DD i

iffuussoo ((aaccttoo,, ccoonndduuccttaa ddeell DDeeuuddoorr )

)

RREELLAACCIIÓÓNN:: CCoonn llaa ccoossaa RREELLAACCIIÓÓNN:: CCoonn llaa ppeerrssoonnaa ((DDeeuuddoorr))

DDEEFFEENNSSAA:: AAccttiioo iinn RReemm DDEEFFEENNSSAA:: AAccttiioo iinn PPeerrssoonnaamm

FFÓRÓRMMUULLAA:: IInntteennttiioo ((rreellaacciióónn ccoonn llaa ccoossaa,, ssiinn eell nnoommbbrree ddeell SSuujjeettoo PPaassiivvoo)) ++

CCoonnddeemmnnaattiioo

FFÓÓRRMMUULLAA:: IIntnteennttiioo (c(coonn eell nnoommbbrree ddeell SSuujjeettoo PPaassiivvoo)) ++ DDeemmoonnssttrraattiioo

++ CCoonnddeemmnnaattiioo

TTIIPPIIFFIICCAACCIIÓÓNN:: DDeerreecchhooss rreeaalleess ffiijjooss yy ddeetteerrmmiinnaaddooss ((nnoo aauuttoonnoommííaa ddee llaa vvoolluunnttaadd)) AAUUTTOONNOOMMÍÍAA DDEE LLAA VVOLOLUUNNTTAADD:: LLaass ppaarrtteess ppuueeddeenn ccrreeaarr OObblliiggaacciioonneess

E

E F

FIICCAACCIIAA :

: E

E r

rggaa oommnneess E

E F

FIICCAACCIIAA :

: ÚÚ n

niiccaammeennttee ffrreennttee aall D

Deeuuddoorr

PPUBUBLLIICCIIDDAADD:: EExxiiggeenn uunn ssiisstteemmaa ddee ppuubblliicciiddaadd PPUUBBLLIICCIIDDAADD:: NNoo eexxiiggeenn uunn ssiisstteemmaa

DDUURRAACCIIÓÓNN: T:Tiieennddeenn aa ssuu ppeerrdduurraabbiilliiddaadd DDUURRAACCIIÓÓNN:: TTiieennddeenn aa eexxttiinngguuiirrssee

IV. - ORIGEN DE LA OBLIGACIÓN

    • TESIS MATERIALISTAS

La Obligación surge de la sujeción material de una persona a otra.

A. - La Obligación surge del DeDelliiccttvvmm (IIHHEERRIINNGG; LLUZUZZZAATTTTOO).

B. - La Obligación surge del C

Coonnttrraattoo ( B

B E

ETTTTII, A

A R

RAANNGGIIOO

  • R

R U

UIIZZ, S

S I

IBBEERR, D

D E

E

F

F R

RAANNCCIISSCCII, D

D E

E

V

V I

ISSSSCCHHEERR; éste

Contrato pudo ser la Sponsio o el Nexvm.

C. - PPEREROOZZZZII

La Obligación pudo surgir tanto del Contrato como del Delictvm ; nos encontramos con 2 ámbitos de poder, el

de la Familia romana y el de la organización gentilicia; en el ámbito de la familia romana surgen el Derecho de

Familia, la Hereditas , los Derechos Reales (el contenido del antiguo Ivs Qviritivm ); en el ámbito de las relaciones

inter-gentilicias surgen las Obligaciones (no incluidas en el antiguo Ivs Qviritivm ; es el Foedvs inter patres ); entre

los romanistas españoles, Juan IIGGLLEESSIIAASS sigue esta doctrina.

D. - B

B R

RIINNZZ: SCHULD UND HAFTUNG (DÉBITO Y RESPONSABILIDAD)

D Débébiittoo es el puro ddeebbeerr ddee rreeaalliizzaarr llaa pprreessttaacciióónn; RReessppoonnssaabbiilliiddaadd son las ccoonnsseeccuueenncciiaass qquuee lllleevvaa

aappaarreejjaaddasas elel iincncuummpplliimmiieennttoo de la Obligación. Ejemplo: el Deudor es el obligado a cumplir la prestación

( DDeebbiittvvmm ,, DDébébiittoo,, SScchhuulldd); si el Deudor no cumple, el Acreedor podrá reclamar el cumplimiento de la Obligación a

los Fiadores, que son los responsables por el incumplimiento del Deudor ( OObblliiggaattiioo ,, RReessppoonnssaabbiilliiddaadd,, HHaaffttuunngg);

siguen esta teoría VVONON AAMMIIRRAA (Derecho Escandinavo), HHAAZZEELLTTIIMMEE (Derecho Anglosajón), VVONON GGIEIERRKKEE (Derecho

Germánico antiguo) PPARARTTSSCCHH (Derecho Griego), KKOOSSCCHHAAKKEERR (Derecho Babilonio), CCORORNNIILL, PPAACCCCHHIIOONNII, BBEETTTTII,

V

V O

OLLTTEERRRRAA, T

T O

ORRRREENNTT (Derecho Romano).

LLEECCCCIIÓÓNN XXXXXXIIIIII.. OOBBLLIIGGAATTIIOO

C

CLLAASSEESS DDEE

O

OBLBLIIGGAACCIIOONNEESS

    • TESIS ESPIRITUALISTAS

La Obligación surge no de un vínculo material, sino de un vínculo espiritual, como en nuestro Derecho

(HHUUVVEELLIINN, CCUQUQ, HHÄGÄGEERRSSTTRRÖÖMM).

V. - SUJETOS

    • ACTIVO: Acreedor ( Creditor, Revs stipvlandi ).
    • PASIVO: Deudor ( Debitor, Revs, Revs promittendi ).
    • SUPUESTOS

A. - Puede haber un solo Acreedor y un solo Deudor.

B. - Pluralidad de Sujetos: puede haber

a. - Un Acreedor y varios Deudores.

b. - Varios Acreedores y un Deudor.

c. - Varios Acreedores y varios Deudores.

VI. - OBJETO DE LA OBLIGACIÓN

    • DARE : consiste en

A. - La entrega de una cosa en Propiedad ( rem dare ).

B. - La constitución de un Derecho Real.

C. - La entrega de la posesión de una cosa ( possessionem dare , possessionem tradere ).

    • FACERE : puede consistir en

A. - Un comportamiento positivo, Facere (Obligación de hacer una estatua; Obligación de entregar 100 sestercios).

B. - Un comportamiento negativo, Non Facere (Obligación de no ejercitar la Actio reivindicatoria ).

    • PRAESTARE

A. - En sentido amplio, abarca el contenido de la Obligación de Dare y de Facere o Non Facere.

B. - En sentido estricto supone la asunción de garantía o de responsabilidad por Dolo Culpa, Mora, Diligencia,

Custodia, por la Destrucción de la cosa, etc. ( praestare Dolvm, Cvlpam, Moram, Diligentiam, Cvstodiam,

Pericvlvm ).

VII. - CARACTERES: La Obligación ha de ser:

    • POSIBLE

A. - POSIBILIDAD: La Obligación ha de ser posible.

B. - IMPOSIBILIDAD: La imposibilidad puede ser:

a. - FÍSICA: G.3.98, si digito caelvm tetigerit ; si se toca el cielo con el dedo.

b. - JURÍDICA: Obligación de vender una Res Extra commercivm.

c. - ABSOLUTA: Nadie puede llevar a cabo esa prestación; nadie puede vender una Res Extra commercivm.

d. - RELATIVA: En este caso, si no puede cumplirse esta Obligación, se estará obligado a entregar el equivalente en

dinero.

D. D.5 50 0..1 17 7..1 1885 5 CCeellss 88ddiigg

IInnppoossssiibbiilliivvmm nnvvllllaa oobblliiggaattiioo eesstt EsEs nnuullaa llaa oobblliiggaacciióónn ddee ccoossaass iimmppoossiibblleess

La Obligación de realizar una prestación imposible, es nula ( impossibilivm nvlla Obligatio est , D.50.17.

Celso 8dig); la Obligación de entregar una Res Extra commercivm o la de entregar algo que no existe y no puede

existir, es nula.

    • LÍCITA

La Obligación ha de estar de acuerdo con el Ordenamiento Jurídico; además, ha de estar de acuerdo con la

Moral y la Ética ( Mores maiorvm ).

    • DETERMINADA O DETERMINABLE

Se admite cierto margen de indeterminación, siempre que haya unos criterios claros para fijar la Obligación

final; los criterios pueden ser:

A. - OBJETIVOS: “El precio que tenga el vino de Falerno en Septiembre en el mercado de Egipto”.

B. - SUBJETIVOS: Cuando un tercero fijará la prestación definitiva: Arbitrivm boni viri.

    • Ha de tener CARÁCTER PATRIMONIAL: es decir, ha de ser evaluable en dinero.
    • Además, ha de suponer un BENEFICIO ECONÓMICO PARA EL ACREEDOR.

LLEECCCCIIÓÓNN XXXXXXIIIIII.. OOBBLLIIGGAATTIIOO

C

CLLAASSEESS DDEE

O

OBLBLIIGGAACCIIOONNEESS

XI. - CLASES DE OBLIGACIONES

    • PANORÁMICA. CLASES DE OBLIGACIONES

CCLLAASSEESS DDEE OOBBLLIIGGAACCIIOONNEESS

D

D

I

IVVIISSIIBBLLEESS :

: PPaaggaarr 1 1000 0HHSS I

I

N

NDDIIVVIISSIIBBLLEESS :

: EEnnttrreeggaarr uunn eessccllaavvoo

G GEENNÉÉRRIICCAASS:: EEnnttrreegagarr uunn eessccllaavvoo;; eennttrreeggaarr 1 1000 0 lliittrrooss ddee vviinnoo

E

E

S

SPPEECCÍÍFFIICCAASS :

: EEnnttrreeggaarr eell eessccllaavvoo EEssttiiccoo;; EEnnttrreeggaarr e

essttooss 1

1000 0 lliittrrooss ddee

vviinnoo

A ALLTTEERRNNAATTIIVVAASS:: EEnnttrreeggaarr eell eessccllaavvoo,, oo eell ccaabbaalllloo,, oo 11000 0HHSS FFAACCUULLTTAATTIIVVAASS:: CCuummpplliirr llaa SSeenntteenncciiaa oo enenttrreeggaarr eell eessccllaavvoo oo llaa ccoossaa

A AMMBBUULLAATTOORRIIAASS:: NNooxxaalleess// OOnneerriiss /I/Immppuueessttooss

P PAARRCCIIAARRIIAASS:: CCaaddaa DDeeuuddoorr ddeebbee uunnaa ppaarrttee [[== MMaannccoommuunnaaddaass ssiimmpplleess]]

C CUUMMUULLAATTIIVVAASS: V:Veennttaa//LLeeggaaddoo ddeell mmiissmmoo oobbjjeettoo aa vvaarriiaass ppeerrssoonnaass [[== MMaannccoommuunnaaddaass]]

S SOOLLIIDDAARRIIAASS: ¿:¿PPrroommeetteess ddaarrnnooss 1 1000 0HHSS??//PPrroommeettoo

C CIIVVIILLEESS HHOONNOORRAARRIIAASS

N NAATTUURRAALLEESS: H:Hiijjooss dede ffaammiilliiaa yy EEssccllaavvooss NNATATUURRAALLEESS IIMMPPRROOPPIIAASS:: ObOblliiggaacciioonneess mmoorraalleess

    • DIVISIBLES

A. - CONCEPTO

Son susceptibles de cumplimiento parcial sin detrimento de su valor económico.

B. - CRITERIO

La naturaleza divisible de la Obligación.

C. - DARE

a. - La Obligación de transferencia de cosas Fungibles (Dinero) es divisible.

b. - También es divisible la transferencia de cosas específicas: Propiedad (la Copropiedad romana lo es por cuotas

ideales), Usufructo, Prenda.

D. - FACERE

La Obligación de Facere consistente en realizar una obra de carácter fungible, divisible en unidades métricas,

prestación de Operae (por ejemplo, 5 metros de pared) es divisible.

E. - NON FACERE

La Obligación de no utilizar la Rei vindicatio o de no cobrar una suma de dinero es divisible.

    • INDIVISIBLES

A. - CONCEPTO

Las que no son susceptibles de cumplimiento parcial sin detrimento de su valor económico.

B. - CRITERIO

La naturaleza indivisible de la Obligación.

C. - DARE

Son indivisibles:

a. - Las Obligaciones de constituir Servidumbres Prediales.

b. - La Obligación Genérica de Dare. [¿?]

c. - La Obligación Alternativa de Dare.

d. - La Obligación de constituir el Derecho Real de Uso o el de Habitatio.

D. - FACERE

En general, las Obligaciones de Facere son indivisibles; es indivisible la Obligación Operis faciendi (de

realizar una obra, por ejemplo, teñir una túnica). Excepción: prestación de Operae (construir una pared; cultivar una

finca, etc.).

E. - NON FACERE

La Obligación de no ejercer el Derecho Real de Servidumbre; Obligación de no intentar la Actio Confessoria.

    • GENÉRICAS

A. - EJEMPLOS

Obligación de entregar uno de tus esclavos; entregar 100 litros de aceite.

B. - CONCEPTO

Las que recaen sobre cosas pertenecientes a un género ( Genvs ) o categoría indefinida de objetos, sobre objetos

que sólo se toman en cuenta atendiendo sus rasgos generales.

C. - REGLA

Genvs nvnqvam perit , el género nunca perece.

1100 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

Mientras Ticio tenga esclavos, tendrá la Obligación de entregar uno de ellos: si al Deudor se le derraman los

100 litros que había preparado para entregar al Acreedor, estará obligado a entregar otros 100 litros de aceite de la

misma especie y calidad.

D. - CALIDAD

a. - DERECHO CLÁSICO: El Acreedor puede exigir la calidad óptima.

b. - DERECHO JUSTINIANEO: Calidad media.

    • ESPECÍFICAS

A. - EJEMPLO

Obligación de entregar el esclavo Estico; Obligación de entregar “estos” 100 litros de aceite.

B. - CONCEPTO

Las que recaen sobre cosa individual y determinada.

C. - PERICVLVM

El perecimiento de la cosa puede llevar a que se extinga la Obligación.

Si Estico muere, no se estará obligado a entregar otro esclavo en su lugar; si los 100 litros de aceite se

derraman, no se estará obligado a entregar otros.

C

C

L

LAASSEE DDEE

C

C

O

OSSAA

T

T

I

IPPOO DDEE

O

O

B

BLLIIGGAACCIIÓÓNN

E

E

J

JEEMMPPLLOO

EEnnttrreeggaarr 1 10 0 ccaabbaallllooss

FFUUNNGGIIBBLLEE GGEENNÉÉRRIICCAA EnEnttrreeggaarr 550 0 lliittrrooss ddee vviinnoo

NNOO FFUUNNGGIIBBLLEE EESSPPEECCÍÍFFIICCAA EEnnttrreeggaarr eell ccaabbaalllloo InIncciittaattvvss

E

Ennttrreeggaarr 5 50 0 lliittrrooss ddee ééssttee ttoonneell

NOTA IMPORTANTE

La ObOblliiggaacciióónn GGenenérériiccaa suele recaer sobre CCososaass FFuunnggiibblleess (Obligación de entregar 100 sestercios; 100 litros

de vino o aceite, 20 metros de tela, etc.); la E

E s

sppeecc í

íffiiccaa suele recaer sobre C

C o

ossaass NNoo FF u

unnggiibblleess (entregar un

cuadro, el esclavo Estico, etc.); pero puede surgir una O

Obblliiggaacciióónn G

G e

ennéérrii c

caa sobre c

coossaa nnoo ffuunnggiibbllee (entregar “un”

esclavo, “un” caballo, etc.) y una O

Obblliiggaacciióónn E

E s

sppeeccííffiiccaa sobre C

C o

ossaa F

F u

unnggiibbllee (entregar “estos y no otros” 100

litros de aceite, “estos y no otros” 100 litros de vino, etc.). C

C R

RIITTEERRIIOOSS: Las cosas F

F u

unnggiibblleess y N

Noo FF u

unnggii b

blleess se

basan en un CCrriitteerriioo oobbjjeettiivvoo (en su identificabilidad o no identificabilidad natural); la OObblliiggaacciióónn gegennéérriiccaa y

es esppeeccííffiiccaa se basan en un CCrriitteerriioo SSuubbjjeettiivvoo: la voluntad de las partes decide que la Obligación de una Cosa

Fungible sea Genérica (entregar 100 litros de aceite) o Específica (entregar “estos y no otros” 100 litros de aceite);

así mismo, la voluntad de las partes decide que una Obligación sobre Cosa No Fungible (un esclavo) sea Genérica

(entregar “un” esclavo = un esclavo cualquiera) o Específica (entregar “el esclavo Estico” = sólo se está obligado a

entregar al esclavo Estico, y no se estará obligado a entregar otro).

    • ALTERNATIVAS

A. - EJEMPLO

Obligación de entregar el esclavo Estico ““ oo ”” el caballo Incitatvs ““ oo ”” 100 litros de aceite.

B. - CONCEPTO

Las que versan sobre 2 o más prestaciones disyuntivamente señaladas; son Obligaciones en las que existe una

cierta indeterminación.

C. - PRESTACIÓN

a. - IN OBLIGATIONE

Hay varias prestaciones In obligatione (en el momento de constituirse la Obligación: el esclavo, el caballo, el

aceite).

b. - IN SOLVTIONE

Hay una sola Obligación In solvtione (en el momento de cumplir la Obligación: por ejemplo, el esclavo que se

entrega).

1102 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

corresponderá a Ticio, que recibió 2 objetos en lugar de uno y que ahora está obligado (es Deudor) a devolver

uno de ellos.

  1. JULIANO y PAPINIANO

La elección corresponde al D

Deeuuddoorr o

orriiggiinnaarriioo, es decir, al que entregó los 2 objetos (aunque ahora se

haya convertido en Acreedor); en el ejemplo puesto, Cayo originariamente tuvo el Derecho de Elección; se

equivocó y en la creencia de que tenía que entregar 2 objetos en lugar de uno, entregó un esclavo y un caballo;

a él le corresponderá el Derecho de elegir cuál de los 2 es el que quiere entregar definitivamente, y cuál es el

que quiere recuperar.

  1. Derecho Justinianeo

Éste último es el criterio seguido por el Derecho Justinianeo.

k. - PACTVM DE NON PETENDO

I) Derecho Clásico

Hay que estar al tenor de las palabras para ver si este Pactvm extingue o no toda la Obligación.

II) Derecho Justinianeo

Se atiende a la voluntad, pero el criterio general es la remisión plena.

    • FACULTATIVAS

A. - EJEMPLOS

a. - ACCIONES NOXALES (ACCIONES POR EL DAÑO)

Tras un Juicio en una Acción Noxal el Dominvs o el Paterfamilias puede ser obligado ( In obligatione ) por

Sententia a entregar una suma de dinero; pero el Dominvs o el Paterfamilias puede liberarse de esta Obligación

entregando ( In solvtione ) el esclavo, el animal o el Filivsfamilias que causaron el daño.

b. - ACCIONES ARBITRARIAS

En el Procedimiento Formulario, cuando nos hallamos ante una Acción Reivindicatoria (por ejemplo, se

reclama la Propiedad de una estatua de oro que representa la diosa Minerva) con Fórmula Arbitraria, el demandado

que ha perdido el litigio es condenado al cumplimiento de la Sententia (una suma de dinero, por ejemplo, 10.

sestercios; ésta es la prestación In obligatione ); pero puede liberarse del cumplimiento de la Sententia pecuniaria

(de pagar los 10.000 sestercios) devolviendo el objeto (la otra prestación, la estatua, In solvtione ).

B. - CONCEPTO

Las que conceden al Deudor la posibilidad de liberarse de la Obligación entregando un objeto diverso de aquel

por el que se está obligado.

C. - PRESTACIÓN

a. - IN OBLIGATIONE

Hay una prestación In obligatione (los 10 .000 sestercios de la condena).

b. - IN SOLVTIONE

Pero puede haber una Obligación distinta In solvtione (se entrega el animal que causó daños; o se devuelve el

objeto reclamado).

D. - PERICVLVM

Si la cosa In obligatione se destruye, el Deudor se libera [¿?].

    • AMBULATORIAS U OBLIGATIONES OB REM O PROPTER REM

A. - EJEMPLOS

a. - ACCIONES NOXALES

La Obligación de entregar al esclavo o al animal que causó daños corresponde al propietario de los mismos; si

el esclavo o el animal cambian de manos, esta Obligación pesará sobre los nuevos dueños.

b. - HEREDERO

El Heredero puede verse obligado a realizar prestaciones a favor de quien designe un tercero.

c. - SERVITVS ONERIS FERENDI

En la Servitvs oneris ferendi (Servidumbre que consiste en el derecho a soportar que la construcción de otro se

apoye en la pared propia): el titular del edificio sirviente está obligado a reparar la pared común; si este edificio

cambia de manos, la Servidumbre se transmite a los sucesivos propietarios del edificio sirviente.

d. - PAGO DE IMPUESTOS

El pago de los impuestos vencidos corresponde a los sucesivos Propietarios, incluso si el impago se debe a los

anteriores.

LLEECCCCIIÓÓNN XXXXXXIIIIII.. OOBBLLIIGGAATTIIOO

C

CLLAASSEESS DDEE

O

OBLBLIIGGAACCIIOONNEESS

B. - CONCEPTO

Son las Obligaciones en las que el Sujeto Activo, el Sujeto Pasivo o ambos se determinan a posteriori en

atención a un acto o situación en que se encuentren dichos Sujetos.

C. - TERMINOLOGÍA

En un texto del Digesto se dice Obligatio ambvlat ; no es un término usado de forma general; fue generalizado

por el romanista FFERERRRIINNII.

    • PARCIARIAS

A. - EJEMPLOS

a. - Cayo debe a Ticio 150; Ticio muere y deja 2 Herederos, Sempronio (en 2/3) y Lucio (en 1 /3); Cayo estará

obligado a dar a Sempronio 100 (2/3) (Sempronio no podrá reclamarle más de 100 a Cayo) y 50 (1/3) a Lucio

(quien no podrá reclamar a Cayo más de esas 50).

TTiicciioo   DDeeuuddaa == 115500  CCaayyoo

A

Accrreeeeddoorr D

Deeuuddoorr

(5 ( 50 0))

((1 1000 0))

LLuucciioo SSeemmpprroonniioo

((11//33)) ((22//33))

b. - Ticio debe 150 a Cayo; Ticio muere dejando 2 Herederos, Sempronio (2/3) y Lucio (1/3); Sempronio estará

obligado a entregar 100 (2/3) a Cayo (no más; y Ticio no podrá pedirle más de 100); Lucio estará obligado a

entregar 50 (1/3) a Cayo (quien no podrá pedirle más de 50).

TTiicciioo   DDeeuuddaa == 115500  CCaayyoo

D

Deeuuddoorr A

Accrreeeeddoorr

(5 ( 50 0))

((1 1000 0))

LLuucciioo SSeemmpprroonniioo

((11//33)) ((22//33))

B. - CONCEPTO

Las que tienen pluralidad de Sujetos sólo en apariencia porque en realidad se generan tantos créditos como

Sujetos Activos o Pasivos; hay sólo una falsa pluralidad de Sujetos; en definitiva, hay créditos independientes al

dividirse el objeto de la Obligación en tantas partes como Acreedores o Deudores.

C. - VARIOS ACREEDORES

Cada uno podrá exigir sólo en relación a su parte ( pro parte ).

D. - VARIOS DEUDORES

A cada uno se le podrá exigir sólo su parte ( pro qvota ).

E. - PRESTACIÓN

a. - IN OBLIGATIONE

Desde el punto de vista de la constitución de la Obligación ( In obligatione ) hay una sola Obligación (la deuda

de 150).

b. - IN SOLVTIONE

Desde el punto de vista de los Sujetos y del cumplimiento ( In solvtione ), hay varias Obligaciones (tantas como

Sujetos Activos y Sujetos Pasivos: una Obligación es la que une Lucio con Cayo; otra, la que une Sempronio con

Cayo).

    • CUMULATIVAS

A. - EJEMPLOS

a. - LEX AQVILIA DE DAMNO 287aC

Cayo y Sempronio dan muerte a Estico, esclavo de Ticio; si Estico es valorado en 100, Cayo estará obligado

por el todo (por 100) frente a Ticio; así mismo, Sempronio deberá 100 (el todo) a Ticio.

b. - VENTA DEL MISMO OBJETO

Ticio vende su caballo Incitatvs a Cayo; luego, vende el mismo caballo a Sempronio; Ticio estará obligado por

el caballo (o por su precio total) frente a Cayo y frente a Sempronio.

LLEECCCCIIÓÓNN XXXXXXIIIIII.. OOBBLLIIGGAATTIIOO

C

CLLAASSEESS DDEE

O

OBLBLIIGGAACCIIOONNEESS

II) Solidaridad Pasiva (varios Deudores)

“Que Lucio o Cayo, herederos míos, den 100 a Mevio” (Solidaridad Pasiva, varios Deudores).

T

T I

ICCIIOO 

MMEVEVIIOO

((1 1000 0)) (1( 1000 0))

H

H E

ERREEDDEESS L

L U

UCCIIOO C

C A

AYYOO

[[1 1000 0]]

c. - LEY

I) Fiadores: Los Fiadores están obligados solidariamente por Ley.

II) Derecho Clásico

  1. Las Obligaciones emanadas de las Actiones adiecticiae qvalitatis dan lugar a Solidaridad.

  2. Las Obligaciones indivisibles dan lugar a solidaridad.

II)Derecho Justinianeo

Las Obligaciones derivadas de Delictvm (que eran Cumulativas en Derecho Clásico) son Solidarias.

B. - CONCEPTO

Son las que tienen pluralidad de Sujetos (Activos o Pasivos, o ambos) pero un solo objeto.

C. - CARACTERES

a. - Cada Acreedor puede pedir a cada Deudor el total de la Obligación.

b. - Cada Deudor está obligado por el todo.

c. - El cumplimiento de un sólo Deudor libera el resto.

d. - El pago hecho a un solo Acreedor se entiende hecho a todos.

D. - CLASES

a. - SOLIDARIDAD ACTIVA: Cuando hay varios Acreedores.

b. - SOLIDARIDAD PASIVA: Cuando hay varios Deudores.

E. - EXTINCIÓN

a. - OBJETIVA

I) Concepto

Se extingue la Obligación para todos los Acreedores y para todos los Deudores.

II) Supuestos

El Pago, la Acceptilatio , la Novatio , el perecimiento fortuito de la cosa, el Pactvm de non petendo in rem , la

Longi temporis praescriptio y, en el Derecho Clásico, la Litis Contestatio.

b. - SUBJETIVA

I) Concepto

Se extingue la Obligación para uno sólo de los Acreedores o para uno solo de los Deudores.

II) Supuestos

La Capitis deminvtio , la Confusión, el Pactvm de non petendo in personam , la In integrvm restitvtio ad

personam o la Exceptio (que favorece, por ejemplo, sólo a uno de ellos).

F. - EFECTOS

a. MORA

La Mora (retraso en el cumplimiento) de un codeudor no perjudica al resto.

b. - CULPA

En Derecho Justinianeo, la culpa de un codeudor perjudica al resto.

G. - ACCIÓN DE REGRESO

a. PLANTEAMIENTO

En las Obligaciones solidarias nos encontramos con 2 tipos de relaciones:

I) Externa

1106 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

Es la relación entre los Acreedores y los Deudores; la solidaridad se refiere sólo a la relación externa.

II) Interna

Es la relación que une a los Acreedores entre sí o a los Deudores entre sí; en principio, una vez que el Deudor

paga a uno de los Acreedores, lo que suceda entre éstos, no importa a aquél; así mismo, si uno de los Deudores

paga al Acreedor, lo que suceda entre aquéllos no importa al Acreedor.

b. - DERECHO CLÁSICO

La relación interna depende del vínculo que uniera los Acreedores o Deudores; procederá, para reclamar al

coacreedor (Solidaridad Activa) que recibió el pago, si eran socios, la AcActtiioo prproo SSoocciioo ; si eran copropietarios, la

A

Accttiioo C

C o

ommmm v

v n

nii DD i

ivviidd v

v n

nddoo ; si eran coherederos, la A

Accttiioo F

F a

ammiilliiaaee (

(hh)) e

errcciisscc v

v n

nddaa e

e ; lo mismo en el caso de

solidaridad pasiva: el codeudor que pagó todo al Acreedor podrá exigir a los codeudores que le reintegren lo que a

cada uno le correspondiera, ejerciendo la AAccttiioo CCoommmmvvnini DDiivviiddvvndndoo , la AAccttiioo prproo SSoocciioo o la AAccttiioo FFaammiilliiaaee

(h (h))erercciissccvvnnddaaee.

c. - DERECHO JUSTINIANEO

El coacreedor o los codeudores podrán ejercitar la AAcccciióónn dede rreeggrreessoo con carácter general.

    • CIVILES

I. I.33..1 13 3..1 1

O

Ommnnii v

v m

m a

a v

v t

teemm O

Obblliiggaattiioo n

n v

v m

m s

s v

v m

mmmaa d

diivviissiioo i

inn d

d v

v o

o g

geenneerraa

de deddvvcciittvvrr:: nnaammqqvve aeavvt ctciivviilleess ssvvntnt aavvtt pprraaeettoorriiaaee.. cicivviilleess ssvvnntt,, qqvvaeae

a

a v

v t

t l

leeggiibb v

v s

s c

coonnssttiitt v

v t

taaee a

a v

v t

t c

ceerrttee i

i v

v r

ree c

ciivviillii c

coommpprroobbaattaaee s

s v

v n

ntt..

pr praaeettoorriiaaee ssvvntnt,, qqvvaass pprraaeettoorr eexx ssvvaa iivvrriissddiiccttiioonnee ccoonnssttiittvvitit,, qqvvaeae

et etiiaamm hhoonnoorraarriiaaee vvooccaannttvvrr

M

Maass llaa pprriinncciippaall ddiivviissiióónn ddee llaass O

Obblliiggaacciioonneess s

see rreedduuccee aa 2

c

cllaasseess::

po porrqquuee ssoonn o CoCiivviilleess oo PPrreettoorriiaass.. SSoonn CCiviviilleess llaass qquuee oo hhaann ssiiddoo

c

coonnssttiittuuiiddaass ppoorr llaass LL e

eyyeess,, oo rreeccoonnoocciiddaass cciieerrttaa m

meennttee ppoorr eell DD e

erreecchhoo

C Ciivviill.. SSoonn PPrerettoorriiaass llaass ququee eell PPrreettoorr haha eessttaabblleecciiddoo poporr susu

J

J

u

urriissddiicccciióónn ,

, llaass ccuuaalleess ssee llllaammaann ttaammbbiiéénn HH o

onnoorraarriiaass

A. - TERMINOLOGÍA: Obligatione teneri.

B. - FUENTES: I.3.13.1- 2 : son las emanadas de Contratos y de Delicta.

C. - TIPO DE ACCIÓN: Actio in Ivs Concepta (de Derecho civil).

D. - Están TIPIFICADAS

E. - Emanadas de CONTRATO: Compraventa, Arrendamiento, Sociedad, Mandato; Mutuo; Stipvlatio , Expensilatio.

F. - Emanadas de DELICTVM : Fvrtvm, Rapina, Inivria, Damnvm inivria datvm.

G. - EXTINCIÓN: Se extinguen por los mecanismos previstos por el Ivs Civile de manera automática (por ejemplo, a

través del pago).

    • HONORARIAS

A. - TERMINOLOGÍA: Actione teneri (estar cogido por una acción).

B. - FUENTES: I.3.13.1- 2 : Cuasi-Contratos y Qvasi-Delicta.

C. - TIPO DE ACCIÓN: Actio in Factvm Concepta (Acciones Honorarias).

D. - N

N O

O ESTÁN TIPIFICADAS: No están previstas en el Ivs Civile ; las crea el Pretor.

E. - Emanadas de CONTRATO: Comodato, Depósito y Prenda.

F. - Emanadas de DELICTVM : Actio de possitis et svspensis ; Actio de effvssis et deiectis ; Ivdex qvi litem svam fecerit

( Qvasi-Delicta ).

G. - EXTINCIÓN: No se extinguen automáticamente; es preciso hacerlas valer en el litigio por vía de Exceptio (por

ejemplo, si Ticio pactó que no exigiría el crédito a Cayo, la Obligación no se extingue civilmente con base en dicho

pacto. Si, tras el pacto, Ticio exige el cumplimiento de la Obligación por vía procesal, Cayo podrá frenar la Actio de

Ticio con la Exceptio pacti ).

F. - PARALELISMO ENTRE LAS OBLIGACIONES CIVILES Y LAS OBLIGACIONES HONORARIAS

OOBBLLIIGGAACCIIOONNEESS CCIVIVIILLEESS OOBBLLIIGGAACCIIOONNEESS HHOONNOORRAARRIIAASS

T

TEERRMMIINNOOLLOOGGÍÍAA

O

Obblliiggaattiioo n

nee tteenneerrii A

Accttiioo n

nee tteenneerrii

F FUUEENNTTEESS II..33..1 13 3..1 1 - - 22 II..33..1 13 3..1 1 - - 22

T TIIPPOO DDEE AACCCCIIÓÓNN AAccttiioo inin iivvss ccoonncceeppttaa AAccttiioo inin ffaaccttvvm cmcoonncceeppttaa

T TIIPPIICCIIDDAADD TTiippiiffiiccaaddaass NNoo ttiippiiffiiccaaddaass

C

Coonnttrraattoo s

s FF o

orrmmaalleess

C

Coonnttrraattoo s

s CC o

onnsseennssuuaalleess

C

C

O

ONNTTEENNIIDDOO C

Coonnttrraattoo s

s RR e

eaalleess:: M

Muuttuuoo C

Coonnttrraattoo s

s RR e

eaalleess:: CCoommooddaattoo,, DD e

eppóóssiitt o

o,, P

P

r

reennddaa

C

Cuuaassii C

Coonnttrraattoo s

s

D

Deelliiccttaa Q

Q

v

v a

assiiddeellii c

cttaa

E

EXXTTIINNCCIIÓÓNN

I

Ippssoo ii v

v r

ree O

Oppee eexxcceeppttiioonniiss