Docsity
Docsity

Prepara tus exámenes
Prepara tus exámenes

Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity


Consigue puntos base para descargar
Consigue puntos base para descargar

Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium


Orientación Universidad
Orientación Universidad


Practicas Textos Romano, Ejercicios de Derecho Romano

Practicas de textos y leyes romanas; Profesor: Frechilla

Tipo: Ejercicios

2020/2021

Subido el 10/02/2022

maarrrruuuu
maarrrruuuu 🇪🇸

12 documentos

1 / 14

Toggle sidebar

Esta página no es visible en la vista previa

¡No te pierdas las partes importantes!

bg1
C
CA
AS
SO
OS
S
P
PR
RÁ
ÁC
CT
TI
IC
CO
OS
S
C
CO
ON
NO
OC
CI
IM
MI
IE
EN
NT
TO
O
Y
Y
M
MA
AN
NE
EJ
JO
O
D
DE
E
F
FU
UE
EN
NT
TE
ES
S
1401
SUPUESTO PRÁCTICO I
CONOCIMIENTO Y MANEJO DE FUENTES
(LECCIONES I-XIV)
A continuación, se propone una serie de textos. El Alumno deberá:
1. - Identificar el Texto expresando si ha sido extraído por nosotros (no por JUSTINIANO) del Digesto, de las
Institvtiones, del Código, de las Novelas de JUSTINIANO, de las Institvtiones de GAYO, de otra Fuente (Código
Gregoriano, Código Hermogeniano, Código Teodosiano, Collatio, Consvltatio, FV, etc.) y, en su caso, decir si el
Fragmento pudo haber formado parte de las XII TABLAS.
2. - Identificar las diferentes Partes del Texto.
3. - Hacer una breve referencia a su Contenido.
3. - Identificar las Personas que aparecen en los mismos (Emperadores, Juristas, etc.), ubicarlas en el tiempo,
resumir su Biografía, señalar su relevancia, y destacar sus Obras.
4. - Identificar el Tipo de Obra que aparezca en el Texto y señalar obras del mismo tipo y otras obras de otros
Juristas.
1)
MODESTINVS, libro I Excvsationvm
Herennivs Modestinvs Ignatio Dextro S. Conscribens librvm, vt mihi
videtvr, vtilissimvm qvem excvsationem tvtelae et cvratoriae vocavi,
hvnc tibi misi
MODESTINO, Excusas, libro 1
HERENIO MODESTINO a IGNACIO DEXTRO, salud. Habiendo
compuesto un libro, a lo que me parece, utilísimo, que intitulé
Excusas de la tutela y de la curatel a, te lo he enviado
2)
Imp. IVSTINIANVS A. Ioanni p.p.
Veteres circvitvs in adoptionibvs, qvae per tres emancipationes e t
dvas manvm issiones in filiis, avt per vnam emancipationem in
ceteris liberis fieri solebant, corrigentes sive tollentes, censem vs,
licere parenti, qvi liberos in potestate sva constitvto s in adoptionem
dare desiderat, sine vetere observatione emancipationvm et
manvmissionvm, hoc ipsvm actis intervinientib vs apvd
competentem ivdicem manifestare, praesente eo, qvi adoptatvr, et
non contradicente, nec non eo, qvi evm adoptat
Dat.V Kal. Novemb. Constantinop. Lampadio et Oreste VV CC
Conss
El emperador JUSTINIANO a JUAN, prefecto del pretorio
Corrigiendo o suprimiendo los antiguos rodeos respecto a las
adopciones, que solían hacerse mediante tres emancipaciones y dos
manumisiones tratándose de hijos, o mediante una sola emancipación
tratándose de los demás descendientes, mandamos que le sea lícito al
ascendiente, que desea dar en adopción hijos constituidos bajo su
potestad, manifestar, sin la antigua observancia de las emancipaciones
y manumisiones, esto mismo, mediando actas, ante el juez competente,
hallándose presente el que es adoptado, y no oponiéndose tampoco el
que lo adopta
Dada en Constantinopla a 5 de las calendas de Noviembre (28 de
Agosto), bajo el consulado de LAMPADIO y de ORESTE, varones
esclarecidos (año 530)
3)
Si i n i vs vocat (ito). Ni it antestamino: igitvr em
capito
4)
Imperator Caesar Flavivs Ivstinianvs, Alamanicvs,
Gothicvs, Francicvs, Germanicvs, Anticvs, Alanicvs,
Vandalicvs, Africanvs, pivs, felix, inclytvs, victor ac
trivmphator, semper Avgvstvs, cvpidae legvm ivventvti
El Emperador César Fla vio JUSTINIANO, Alemánico, Gótico, Fráncico,
Germánico, Antico, Alánico, Vandálico, Africa no, pío, feliz, ínclito, vencedor
y triunfador, siempre Augusto, a la Juventud deseosa de estudiar leyes
Imperatoriam maiestatem non solvm armis decora tam, sed
etiam legibvs oportet esse arm atam, vt vtrvmqve tem pvs, et
bellorvm et pacis, recte possit gvbernari, et princeps
Romanvs victor existat non solvm in hostilibvs proeliis, sed
etiam per legitimos tramites calvmniantivm iniqvitates
expellens, et fiat tam ivris religiosisimvs, qvam victis
hostibvs trivmphator
La majestad imperial conviene que no sólo esté honrada con las armas sino
también fortalecida por las leyes, para que uno y otro tiempo, así el de
guerras c omo el de paz, puedan ser bien gobernados, y el príncipe romano
subsista vencedor no solamente en los combates con los enemigos, sino
también rechazando por legítimos trámites las iniquidades de los
calumniadores, y llegue a ser tan religiosísimo observador del Derecho, como
triunfador de los enemigos vencidos
5)
GAIVS, libro singvlari ad Senatvsconsvltvm Orphiti anvm
Sacratissimi Principis nostri Oratione cavetvr, vt matris
intestatae hereditas ad liberos, tametsi in aliena potestate ervnt,
pertineat
GAYO, Comentarios al SC Orficiano
Se dispone en una Oración de nuestro sacratísimo P ríncipe, que la
herencia de la madre intestada les pertenezca a sus hijos, aunque
estuvieren bajo ajena potestad
SUPUESTO PRÁCTICO - 1
pf3
pf4
pf5
pf8
pf9
pfa
pfd
pfe

Vista previa parcial del texto

¡Descarga Practicas Textos Romano y más Ejercicios en PDF de Derecho Romano solo en Docsity!

CCAASSOOSS PPRRÁÁCCTTIICCOOSS

CCOONNOOCCIIMMIIEENNTTOO YY^ MMANANEEJJOO DDEE^ FFUUEENNTTEESS

SUPUESTO PRÁCTICO I

CONOCIMIENTO Y MANEJO DE FUENTES

(LECCIONES I-XIV)

A continuación, se propone una serie de textos. El Alumno deberá:

1. - Identificar el Texto expresando si ha sido extraído por nosotros (no por JUSTINIANO) del Digesto, de las

Institvtiones , del Código, de las Novelas de JUSTINIANO, de las Institvtiones de GAYO, de otra Fuente (Código

Gregoriano, Código Hermogeniano, Código Teodosiano, Collatio , Consvltatio , FV , etc.) y, en su caso, decir si el

Fragmento pudo haber formado parte de las XII TABLAS.

2. - Identificar las diferentes Partes del Texto.

3. - Hacer una breve referencia a su Contenido.

3. - Identificar las Personas que aparecen en los mismos (Emperadores, Juristas, etc.), ubicarlas en el tiempo,

resumir su Biografía, señalar su relevancia, y destacar sus Obras.

4. - Identificar el Tipo de Obra que aparezca en el Texto y señalar obras del mismo tipo y otras obras de otros

Juristas.

MODESTINVS, libro I Excvsationvm Herennivs Modestinvs Ignatio Dextro S. Conscribens librvm, vt mihi videtvr, vtilissimvm qvem excvsationem tvtelae et cvratoriae vocavi, hvnc tibi misi MODESTINO, Excusas, libro 1 HERENIO MODESTINO a IGNACIO DEXTRO, salud. Habiendo compuesto un libro, a lo que me parece, utilísimo, que intitulé Excusas de la tutela y de la curatela , te lo he enviado 2 ) Imp. IVSTINIANVS A. Ioanni p.p. Veteres circvitvs in adoptionibvs, qvae per tres emancipationes et dvas manvmissiones in filiis, avt per vnam emancipationem in ceteris liberis fieri solebant, corrigentes sive tollentes, censemvs, licere parenti, qvi liberos in potestate sva constitvtos in adoptionem dare desiderat, sine vetere observatione emancipationvm et manvmissionvm, hoc ipsvm actis intervinientibvs apvd competentem ivdicem manifestare, praesente eo, qvi adoptatvr, et non contradicente, nec non eo, qvi evm adoptat Dat.V Kal.Novemb. Constantinop. Lampadio et Oreste VV CC Conss El emperador JUSTINIANO a JUAN, prefecto del pretorio Corrigiendo o suprimiendo los antiguos rodeos respecto a las adopciones, que solían hacerse mediante tres emancipaciones y dos manumisiones tratándose de hijos, o mediante una sola emancipación tratándose de los demás descendientes, mandamos que le sea lícito al ascendiente, que desea dar en adopción hijos constituidos bajo su potestad, manifestar, sin la antigua observancia de las emancipaciones y manumisiones, esto mismo, mediando actas, ante el juez competente, hallándose presente el que es adoptado, y no oponiéndose tampoco el que lo adopta Dada en Constantinopla a 5 de las calendas de Noviembre (28 de Agosto), bajo el consulado de LAMPADIO y de ORESTE, varones esclarecidos (año 530) 3 ) Si in ivs vocat (ito). Ni it antestamino: igitvr em capito El que es llamado en juicio, vaya. Si no va invoque el actor los testigos y, luego, que lo aprehenda 4) Imperator Caesar Flavivs Ivstinianvs, Alamanicvs, Gothicvs, Francicvs, Germanicvs, Anticvs, Alanicvs, Vandalicvs, Africanvs, pivs, felix, inclytvs, victor ac trivmphator, semper Avgvstvs, cvpidae legvm ivventvti El Emperador César Flavio JUSTINIANO, Alemánico, Gótico, Fráncico, Germánico, Antico, Alánico, Vandálico, Africano, pío, feliz, ínclito, vencedor y triunfador, siempre Augusto, a la Juventud deseosa de estudiar leyes Imperatoriam maiestatem non solvm armis decoratam, sed etiam legibvs oportet esse armatam, vt vtrvmqve tempvs, et bellorvm et pacis, recte possit gvbernari, et princeps Romanvs victor existat non solvm in hostilibvs proeliis, sed etiam per legitimos tramites calvmniantivm iniqvitates expellens, et fiat tam ivris religiosisimvs, qvam victis hostibvs trivmphator La majestad imperial conviene que no sólo esté honrada con las armas sino también fortalecida por las leyes, para que uno y otro tiempo, así el de guerras como el de paz, puedan ser bien gobernados, y el príncipe romano subsista vencedor no solamente en los combates con los enemigos, sino también rechazando por legítimos trámites las iniquidades de los calumniadores, y llegue a ser tan religiosísimo observador del Derecho, como triunfador de los enemigos vencidos 5 ) GAIVS, libro singvlari ad Senatvsconsvltvm Orphitianvm Sacratissimi Principis nostri Oratione cavetvr, vt matris intestatae hereditas ad liberos, tametsi in aliena potestate ervnt, pertineat GAYO, Comentarios al SC Orficiano Se dispone en una Oración de nuestro sacratísimo Príncipe, que la herencia de la madre intestada les pertenezca a sus hijos, aunque estuvieren bajo ajena potestad

SUPUESTO PRÁCTICO - 1

1402 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

Qvaedam praeterea svnt actiones qvae ad legis actionem exprimvntvr, qvaedam sva vi ac potestate constant. Qvod vt manifestvm fiat, opvs est vt privs de legis actionibvs loqvamvr Existen además algunas acciones que se configuran a semejanza de las “acciones de ley”, mientras que hay otras que tienen alcance y valor propios. Para que quede clara esta cuestión es necesario que nos refiramos en primer término a las “acciones de ley” 7 ) Ivstitia est constans et perpetva volvntas ivs svvm cviqve tribvendi Justicia es la constante y firme voluntad de dar a cada uno su derecho 8 ) (...) Et dedititios qvidem per constitvtionem nostram expvlimvs, qvam promvlgavimvs inter nostras decisiones, per qvas svggerente nobis Triboniano, viro excelso, qvaestore, antiqvi ivris altercationes placavimvs; Latinos avtem Ivnianos et omnem, qvae circa eos fverat, observatiam alia constitvtione per eivsdem qvaestoris svggestionem correximvs, qvae inter imperiales radiat sanctiones (....) (...) Y los dediticios los suprimimos por la Constitvtio nuestra que promulgamos entre nuestras decisiones, por las cuales, sugiriéndonoslo TRIBONIANO, varón excelso y cuestor, aplacamos las controversias del antiguo derecho; mas corregimos lo de latinos junianos y toda ley que respecto a ellos había, por consejo del mismo cuestor, en otra Constitvtio que brilla entre las leyes imperiales 9 ) Lege avtem agebatvr modis qvinqve: sacramento, per ivdicis postvlationem, per condictionem, per manvs iniectionem, per pignoris capionem Las acciones de ley revestían cinco formas: por apuesta solemne, “por petición de juez”, por condictio , por aprehensión de la persona del deudor y por toma de prenda 10 ) Imp. IVSTINIANVS A. Ivliano p.p. Dedititia conditio nvllo modo in postervm nostram rempvblicam molestare concedatvr, sed sit penitvs deleta, qvia nec in vsv esse reperimvs, sed vanvm nomen hvivsmodi libertatis circvmdvcitvr. Nos enim, qvi veritatem colimvs, ea tantvmmodo volvmvs in nostris esse legibvs, qvae re ipsa obtinent Dat..., Lampadio et Oreste Conss El emperador JUSTINIANO, Augusto, a JULIÁN, prefecto del pretorio De ningún modo se permita que en lo porvenir moleste a nuestra República la condición de dediticio, sino que esté enteramente abolida, porque hallamos que ni aun está en uso, sino que se invalida el vano nombre de tal libertad. Porque nosotros, que rendimos culto a la verdad, queremos que solamente se halle en nuestras leyes lo que en realidad está en vigor. Dada..., bajo el consulado de LAMPADIO y de ORESTE (año 530) 11 ) MARCIANVS libro I Institvtionvm Nam et ipsvm ivs honorarivm viva vox est ivris civilis MARCIANO, Instituciones, libro 1 Porque también este mismo Derecho honorario es viva voz del Derecho civil 12 ) Imperator Caesar Flavivs Ivstinianvs, Alemanicvs, Gotthicvs, Francicvs, Germanicvs, Anticvs, Alanicvs, Vandalicvs, Africanvs, pivs, felix, inclytvs, victor ac trivmphator, semper Avgvstvs, senatvi vrbis Constantinopolitanae S. El Emperador César Flavio JUSTINIANO, Alemánico, Gótico, Fráncico, Germánico, Antico, Alánico, Vandálico, Africano, pío, feliz, ínclito, vencedor y triunfador, siempre Augusto, al Senado de la ciudad de Constantinopla, salud Cordi nobis est, patres conscripti, semper nostri animi cvras rebvs commvnibvs avidissime impendere, vt nihil a nobis coeptvm imperfectvm relinqvatvr. Igitvr in primordio nostri imperii sacratissimas Constitvtiones, qvae in diversa volvmina fverant dispersae, et qvam plvrima similitvdine nec non diversitate vacillabant, in vnvm corpvs colligere, omniqve vitio pvrgare proposvimvs; et hoc iam per viros excelsos et facvndissimos perfectvm est, et a nobis postea confirmatvm; qvod geminae Constitvtiones nostrae, qvae ante positae svnt, ostendvnt Es nuestro mayor anhelo, padres conscriptos, consagrar siempre con grandísimo afán los cuidados de nuestra inteligencia a las cosas de interés general, para que no quede imperfecto nada por nosotros comenzado. Así, pues, nos propusimos al principio de nuestro imperio recopilar en un solo cuerpo, y purgar de todo defecto, las sacratísimas Constitvtiones que en diversos volúmenes se hallaban dispersas, y que por muy repetidas analogías y aún contradicciones carecían de fijeza; cuya obra fue ya terminada por excelsos y elocuentísimos varones, y después por nosotros confirmada; según lo demuestran las dos Constitvtiones nuestras, que anteceden [ Haec ; Summa ] 13 Sciendvm est, svspecti crimen e lege dvodecim tabvlarvm descendere Se ha de saber que el delito de sospechoso proviene de la ley de las XII TABLAS 14 ) Si pater filivm ter venvm dv(vit) filivs a patre liber esto Si el padre ha vendido por tres veces el hijo, sea el hijo libre del padre

1404 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

Vti legassit svper pecvnia tvtelave svae rei, ita ivs esto Como se haya dispuesto imperativamente (legado) sobre los bienes de cambio o sobre el cuidado de sus cosas ( res familiaris ), así sea derecho 23 ) Imp. ALEXANDER A. Evangelo Si intestatae mvlieris consangvinei existant et mater et filia, ad solam filiam ex senatvsconsvlto Orphitiano hereditas pertinet PP. XV. Kal. Febrvar. FVSCO II et DEXTRO Conss. (225) El emperador ALEJANDRO, Augusto, a Evangelo Si existieran hermanos consanguíneos de una mujer intestada, y la madre y una hija, la herencia le pertenece a la hija sola en virtud del Senadoconsulto Orficiano. Publicada a 15 de las calendas de Febrero bajo el segundo consulado de Fusco y el de Dextro (año 225dC) 24 ) Imperator Caesar Flavivs Ivstinianvs, pivs, felix, inclytvs, victor ac trivmpliator, semper Avgvstvs, Triboniano qvaestori svo salvtem El Emperador César Flavio JUSTINIANO, pío, feliz, ínclito, vencedor y triunfador, siempre Augusto, a TRIBONIANO, su cuestor, salud Deo avctore nostrvmn gvbernantes imperivm, qvod nobis a coelesti maiestate traditvm est, et bella feliciter peragimvs, et pacem decoramvs, et statvm reipvblicae svstentamvs, et ita nostros animos ad Dei omnipotentis erigimvs adivtorivm, vt neqve armis confidamvs, neqve nostris militibvs, neqve bellorvm dvcibvs, vel nostro ingenio, sed omnem spem ad solam referamvs svmmae providentiam Trinitatis, vnde et mvndi totivs elementa processervnt, et eorvm dispositio in orbem terrarvm prodvcta est Gobernando con la protección de Dios creador el imperio que nos fue confiado por la Majestad del Cielo, hemos terminado con felicidad la guerra, glorificado la paz, y sustentado la República, y de tal modo levantamos nuestro espíritu para implorar la ayuda de Dios Omnipotente, que no confiamos en las armas, ni en nuestros soldados, ni en los generales, ni en nuestro propio ingenio, sino que ponemos toda nuestra esperanza únicamente en la. providencia de la Trinidad Altísima, de donde procedieron los elementos del mundo entero, y nació su disposición en el orbe de la tierra 25 ) VLPIANVS, libro XXXV ad Edictvm Sciendvm est, svspecti crimen e lege dvodecim tabvlarvm descendere ULPIANO, Comentarios al Edicto, libro 35 Se ha de saber que el delito de sospechoso proviene de la ley de las XII TABLAS 26 ) Ivris praecepta svnt haec: honeste vivere, altervm non laedere, svvm cviqve tribvere Los preceptos del Derecho son estos: vivir honestamente, no causar daño a otro y dar a cada uno lo suyo 27 ) POMPONIVS libro singvlari Enchiridii (...) Primvs Divvs Avgvstvs, vt maior ivris avctoritas haberetvr, constitvit, vt ex avctoritate eivs responderent (...) POMPONIO, Manual, libro único (...) El Divino AUGUSTO fue el primero que para que fuese mayor la autoridad del derecho determinó que se respondiese en virtud de autorización suya (...) 28 ) CELSVS libro XXIX Digestorvm Qvvm legitimae nvptiae facta sint, patrem liberi seqvvntvr; vvlgo qvaesitvs matrem seqvitvr CELSO, Digesto, libro 29 Cuando se hayan celebrado legítimas nupcias, los hijos siguen el padre; el concebido del vulgo, sigue la madre 2 9) VLPIANVS libro I Regvlarvm Ivstitia est constans et perpetva volvntas ivs svvm cviqve tribvendi.

    • Ivris praecepta svnt haec: honeste vivere, altervm non laedere, svvm cviqve tribvere
    • Ivrisprvdentia est divinarvm atqve hvmanarvm rervm notitia, ivsti atqve inivsti scientia ULPIANO, Reglas, libro 1 Justicia es la constante y perpetua voluntad de dar a cada uno su derecho. 1. - Los principios del derecho son estos: vivir honestamente, no hacer daño a otro, dar a cada uno lo suyo. 2. - Ivrisprvdentia es el conocimiento de las cosas divinas y humanas, y la ciencia de lo justo y de lo injusto 30) (...) Sed nostra providentia etiam hoc in nostris decisionibvs emendavit, vt in domini sit volvntate sive commodati actionem adversvs evm, qvi rem commodatam accepit, movere desiderat, sive fvrti adversvs evm, qvi rem svrripvit, et altervtra earvm electa, dominvm non posse ex poenitentia ad alteram venire actionem (...) Pero nuestra previsión corrigió también este punto en nuestras decisiones, para que esté al arbitrio del dueño o desear ejercitar la acción de comodato contra aquel que recibió prestada la cosa, o la de hurto, contra el que la sustrajo, y elegida una de ellas, no pueda el dueño, arrepintiéndose, intentar la otra acción (...)

CCAASSOOSS PPRRÁÁCCTTIICCOOSS

CCOONNOOCCIIMMIIEENNTTOO YY^ MMANANEEJJOO DDEE^ FFUUEENNTTEESS

Imp. IVSTINIANVS A. IVLIANO p.p. Sed qvaerebatvr apvd antiqvos legvm interpretes, si (...) Sed ea satis increbvit dvbitatio, si (...)

    • Tales itaqve ambigvitates vetervm, immo magis, qvod melivs dicendvm est, ambages, nobis deccidentibvs in tanta rervm difficvltare simplicior sententia placvit (...) Dat.XV.Kal.Decemb. LAMPADIO et ORESTE VV.CC.Conss El emperador JUSTINIANO, Augusto, a JULIÁN, prefecto del pretorio (...) Pero se dudaba por los antiguos intérpretes de las leyes, si (...) Mas esta duda aumentó bastante, si (...) 1. - Así, pues, decidiendo nosotros tales ambigüedades y aun, como más bien se debe decir, prolijidades, nos plugo en tan grande dificultad de cosas una resolución más sencilla (...) Dada a 15 de las calendas de Diciembre (17 de Noviembre) bajo el consulado de LAMPADIO y de ORESTE, varones esclarecidos (año 530) 32 ) PAVLVS libro XIX Responsorvm Septimo mense nasci perfectvm partvm, iam receptvm est propter avctoritatem doctissimi viri Hippocratis; et ideo credendvm est, evm, qvi ex ivstis nvptiis septimo mense natvs est, ivstvm filivm esse PAULO, Respuestas, libro 19 Está ya recibido por razón de la autoridad del doctísimo varón HIPÓCRATES, que el nacer al séptimo mes es parto perfecto; y por eso se ha de creer que el que de justas nupcias nació al séptimo mes, es hijo legítimo 33 ) (...) qvi vindicabat, festvcam tenebat; deinde ipsam rem adprehendebat, velvt hominem, et ita dicebat: HVNC EGO HOMINEM EX IVRE QVIRITIVM MEVM ESSE AIO, SECVNDVM SVAM CAVSAM, SICVT DIXI, ECCE TIBI, VINDICTAM IMPOSVI, et simvl homini festvcam imponebat; adversarivs eadem similiter dicebat et faciebat; cvm vterqve vindicasset, praetor dicebat: MITTITE AMBO HOMINEM; illi mittebant; qvi prior vindicaverat, ita altervm interrogabat: POSTVLO ANNE DICAS QVA EX CAVSA VINDICAVERIS; ille respondebat: IVS FECI SICVT VINDICTAM IMPOSVI; deinde qvi prior vindicaverat, dicebat: QVANDO TV INIVRIA VINDICAVISTI, QVINGENTIS ASSIBVS SACRAMENTO TE PROVOCO; adversarivs qvoqve dicebat similiter: ET EGO TE (...) (...) el que reivindicaba portaba en la mano una vara, aferraba la cosa que reclamaba, un esclavo, por ejemplo, y decía exactamente así: AFIRMO QUE ESTE ESCLAVO ES MÍO SEGÚN EL DERECHO DE LOS CIUDADANOS ROMANOS POR CAUSA FUNDADA EN EL MISMO, TAL COMO LO ACABO DE DECIR, HE AQUÍ QUE, EN TU PRESENCIA, LO SOMETO A MI VARA, y simultáneamente le ponía la vara encima al esclavo. El contrario, por su parte, decía y hacía lo mismo. Tras haber reivindicado ambas partes, el pretor decía: SOLTAD UNO Y OTRO AL ESCLAVO; y ellos lo dejaban. El que primero había reivindicado indagaba de su oponente: te pido que me digas en virtud de qué causa has reclamado. Él, por su parte, respondía: EL DERECHO ME ASISTE Y POR ELLO IMPUSE MI VARA. Le replicaba entonces el contrincante: PUESTO QUE HAS RECLAMADO CONTRA DERECHO, TE DESAFÍO A UNA APUESTA SOLEMNE DE QUINIENTOS ASES. Entonces el adversario decía a su vez: Y TAMBIÉN YO A TI 34 ) Imperator IVSTINIANVS, pivs, feliz, inclytvs, victor ae trivmphator, semper Avgvstvs, Mennae, praefecto praetorio, expraefecto hvivs almae vrbis Constantinopolitanae ac patricio El Emperador JUSTINIANO, pío, feliz, inclito, vencedor y triunfador, siempre Augusto, a Menna, prefecto del pretorio, ex-prefecto de esta augusta ciudad de Constantinopla; y patricio Svmma reipvblicae tvitio de stirpe dvarvm rervm, armorvm atqve legvm, veniens, vimqve svam exinde mvniens, felix Romanorvm genvs omnibvs anteponi nationibvs, omnibvsqve dominari tam praeteritis effecit temporibvs, qvam Deo propitio in aeternvm efficiet. Istorvm etenim altervm alterivs avxilio semper egvit, et tam militaris res legibvs in tvto collocata est, qvam ipsae leges armorvm praesidio servatae svnt. Merito igitvr ad primam commvnivm rervm svstentationem nostram sententiam et mentem laboresqve nostros referentes, militaria qvidem agmina mvltiplicibvs et omnem providentiam continentibvs modis correximvs, et tam) veteribvs ad meliorem statvm brevi tempore redvctis, qvam novis non solvm exqvisitas, sed etiam recta dispositione nostri nvminis sine novis expensas pvblicas Constitvtis, primo servando posita, deinde nova ponendo, firmissima svbiectis effecimvs Proviniendo la más alta conservación de la República de dos órdenes de cosas, de las armas y de las leyes, y tomando de aquí su fuerza, hizo que la raza afortunada de los romanos descollara sobre todas las naciones, y a todas las dominara, así en los tiempos pasados, como Dios mediante hará que las domine eternamente. En efecto, cada una de estas cosas necesitó siempre del auxilio de la otra, y así como la milicia ha sido puesta a salvo en las leyes, así también las mismas leyes han sido guardadas con el apoyo de las armas. Con razón, pues, convirtiendo nuestro propósito, nuestra atención y nuestros esfuerzos al sostenimiento preferente de las cosas de interés común, hemos, en efecto, corregido con múltiples disposiciones, que contienen toda ordenanza, la organización de los cuerpos de ejército, y tanto habiendo reducido los antiguos a mejor estado en breve tiempo, como habiendo no sólo escogido otros nuevos, sino también habiéndolos constituido por acertada disposición de nuestro numen sin nuevos gastos públicos, los hemos hecho fortísimos para nuestros súbditos, primeramente conservando los existentes, y después organizando otros nuevos 35 ) POMPONIVS Enchiridion Post hos fvit tiberivs corvncanivs, vt dixi, qvi primvs profiteri coepit: cvivs tamen scriptvm nvllvm exstat, sed responsa complvra et memorabilia eivs fvervnt. deinde sextvs aelivs et frater eivs pvblivs aelivs et pvblivs atilivs maximam scientiam in profitendo habvervnt, vt dvo aelii etiam consvles fverint, atilivs avtem primvs a popvlo sapiens appellatvs est. sextvm aelivm etiam ennivs lavdavit et exstat illivs liber qvi inscribitvr “tripertita”, q vi liber velvti cvnabvla ivris continet: tripertita avtem dicitvr, qvoniam lege dvodecim tabvlarvm praeposita ivngitvr interpretatio, deinde svbtexitvr legis actio. eivsdem esse tres alii libri refervntvr, qvos tamen qvidam negant eivsdem esse: hos sectatvs ad aliqvid est cato. deinde marcvs cato princeps porciae familiae, cvivs et libri exstant: sed plvrimi filii eivs, ex qvibvs ceteri orivntvr POMPONIO Manual Después de etros, existió TIBERIO CORUNCANIO quien, como ya he dicho, fue el primero que comenzó a ejercer la profesión; del cual, sin embargo, no queda ningún libro, si bien sus respuestas fueron muchas y memorables. Luego SEXTO AELIO y su hermano PUBLIO AELIO y PUBLIO ATILIO mostraron grandísima ciencia en la profesión, de suerte que ambos AELIOS fueron también Cónsules. Mas ATILIO fue el primero llamado sabio por el pueblo. También ENNIO alabó a SEXTO AELIO, y de él queda un libro que se titula Tripertita , cuyo libro contiene como los primeros rudimentos del derecho. Llámase Tripertita porque puesta primero una ley de las XII TABLAS, se le agrega la Interpretacion y le sigue después la Acción de la ley. Dícese que de este mismo son otros tres libros, que, sin embargo, algunos niegan fuesen de él. Siguió a éstos en algo CATÓN. Después, MARCO CATÓN, jefe de la familia PORCIA, de quien también hay libros; pero de su hijo, muchísimos, de los que toman origen los demás

CCAASSOOSS PPRRÁÁCCTTIICCOOSS

CCOONNOOCCIIMMIIEENNTTOO YY^ MMANANEEJJOO DDEE^ FFUUEENNTTEESS

PAVLVS, libro II ad legem Ivliam et Papiam “Ter” enixa videt vr, etiam qvae trigeminos pepererit PAULO, Comentarios a la ley Julia y Papia, libro 2 Se considera que parió “tres veces” también la que hubiere parido tres en un parto 47 ) In nomine Domini Dei nostri Iesv Christi Imperator Caesar Flavivs Ivstinianvs, Alamannicvs, Gotthicvs, Francicvs, Germanicvs, Anticvs, Alanicvs, Vandalicvs, Africanvs, pivs, felix, inclytvs, victor ac trivmphator, semper Avgvstvs, ad senatvm et omnes popvlos En el nombre de nuestro Señor Dios Jesucristo El Emperador César Flavio JUSTINIANO, Alemánico, Gótico, Fráncico, Germánico, Ántico, Alánico, Vandálico, Africano, pío, feliz, ínclito, vencedor y triunfador, siempre Augusto, al Senado y a todos los pueblos Tanta circa [Dedoken, Dedit nobis] nos divinae hvmanitatis est providentia, vt semper aeternis liberalitatibvs nos svstentare dignetvr. Post bella enim Parthica aeterna pace sopita, postqve Vandalicam gentem ereptam, et Carthaginem, immo magis omnem Lybiam Romano imperio itervm sociatam, et leges antiqvas iam senio praegravatas per nostram vigilantiam praebvit in novam pvlchritvdinem et moderatvm pervenire compendivm; qvod nemo ante nostrvm imperivm vnqvam speravit, neqve hvmano ingenio possibile esse penitvs existimavit. Erat enim mirabile, Romanam sanctionem ab vrbe condita vsqve ad nostri imperii tempora, qvae paene in mille et qvadringentos anvos concvrrvnt, intestinis praelii vacillantem, hocqve et in imperiales Constitvtiones extendentem, in vnan redvcere consonantiam, vt nihil neqve contrarivm, neqve idem, neqve simile in ea inveniatvr, et ne geminae leges pro rebvs singvlis positae vsqvam appareant. Namqvee hoc coelestis qvidem providentiae pecvliare fvit, hvmanae vero imbecillitati nvllo modo possibile. Nos itaqve more solito ad immortalitatis respeximvs praesidivm, et svmmo nvmine invocato Devm avctorem et totivs operis praesvlem fieri optavimvs, et omne stvdivm Triboniano, viro excelso, magistro officiorvm et exqvaestore sacri nostri palatii et exconsvle, credidimvs, eiqve omne ministerivm hvivscemodi ordinationis imposvimvs, vt ipse vna cvm aliis illvstribvs et prvdentissimis viris nostrivn desiderivm adimpleret. Nostra qvoqve maiestas semper investigando et perscrvtando ea, qvae ab bis componebantvr, qvicqvid dvbivm et incertvm inveniebatvr, cvm nvmine coelesti recte emendabat, et in competentem formara redigebat Tanta es para Nos la protección de la bondad divina, que constantemente se digna sostenernos con sus eternas liberalidades. Después de terminada con una paz duradera la guerra con los Partos, y después de sojuzgados los Vándalos, y de haber asociado de nuevo al Imperio Romano así Cartago como toda la Libia, nos concedió además que, por nuestra diligencia llegaran a estar reunidas con nueva pureza y en un moderado compendio las antiguas leyes, ya abrumadas por su vejez; cosa que antes de nuestro Imperio nadie esperó jamás, ni creyó en manera alguna que fuese posible para el humano ingenio. Era, en efecto, admirable, partiendo de la fundación de Roma hasta los días de nuestro Imperio, período que llega casi a 1.400 años, reducir a una sola concordancia la legislación romana, vacilante por su interna contradicción, que aun alcanza a las Constitvtiones imperiales, de suerte que, nada se encuentre en ella ni contradictorio, ni igual, ni semejante, y que en ninguna de sus partes aparezcan consignadas dos leyes para cada cosa. Porque esto ciertamente estaba reservado a la celestial providencia, y en manera ninguna era posible a la incapacidad humana. Nosotros, por lo mismo, siguiendo nuestra costumbre, acudimos al auxilio de la inmortalidad, e invocada la suprema divinidad, optamos por que Dios fuera el autor y presidiera a toda la obra, y confiamos todo su estudio a TRIBONIANO, varón excelso, maestro de los oficios, ex-cuestor de nuestro sacro palacio y ex-cónsul, y le encargamos todo el trabajo de tal ordenación, para que en unión de otros ilustres y sapientísimos varones cumpliese él nuestro deseo. Y también nuestra majestad, investigando y escudriñando siempre lo que por ellos se componía, enmendaba acertadamente con el auxilio de la celestial divinidad, y en forma conveniente redactaba, lo que se encontraba dudoso e incierto 48 ) IVLIANVS, II ex Minicio Tria praedia continva trivm dominorvm adiecta erant, imi praedii dominvs ex svmmo fvndo imo fvndo servitvtem aqvae qvaesierat, et per medivm fvndvm domino concedente in svvm agrvm dvcebat; postea idem svmmvm fvndvm, in qvem aqvam indvxerat, vendidit; qvaesitvm est, nvm imvs fvndvs id ivs aqvae amisisset, qviam, qvvm vtraqve praedia eivsdem domini facta essent, ipsa sibi servire non potvissent? JULIANO, Sobre Minicio, libro 2 Había adyacentes tres predios continuados de tres dueños; el dueño del predio inferior había adquirido del fundo superior la servidumbre de agua para el fundo más bajo, y con consentimiento del dueño conducía a su campo el agua por el fundo intermedio; el mismo compró después el fundo más alto y vendió luego el fundo más bajo, al cual había conducido el agua; se preguntó, ¿el fundo inferior habría acaso perdido el derecho del agua, porque, habiéndose hecho de un mismo dueño ambos predios, no habrían podido éstos prestarse servidumbre? 49 ) POMPONIVS Enchiridion Post hvnc maximae avctoritatis fvervnt ateivs capito, qvi ofilivm secvtvs est, et antistivs labeo, qvi omnes hos avdivit, institvtvs est avtem a trebatio. ex his ateivs consvl fvit: labeo nolvit, cvm offerretvr ei ab avgvsto consvlatvs, qvo svffectvs fieret, honorem svscipere, sed plvrimvm stvdiis operam dedit: et totvm annvm ita diviserat, vt romae sex mensibvs cvm stvdiosis esset, sex mensibvs secederet et conscribendis libris operam daret. itaqve reliqvit qvadringenta volvmina, ex qvibvs plvrima inter manvs versantvr. hi dvo primvm velvti diversas sectas fecervnt: nam ateivs capito in his, qvae ei tradita fverant, perseverabat, labeo ingenii qvalitate et fidvcia doctrinae, qvi et ceteris operis sapientiae operam dederat, plvrima innovare institvit POMPONIO, Manual Después de él fueron de grandísima autoridad ATEYO CAPITÓN, que siguió a OFILIO, y ANTISTIO LABEÓN, que aprendió de todos estos; pero fue instruido en los principios por TREBACIO. De ellos, ATEYO fue Cónsul; LABEÓN no quiso aceptar la dignidad, cuando por AUGUSTO se le ofreció el consulado para que substituyera a otro, pero se dedicó muchísimo a los estudios y había divido el año de manera que estaba en Roma 6 meses con sus discípulos, y los otros 6 meses se retiraba y se consagraba a escribir libros. Y así dejó 400 volúmenes de los que corren muchísimos en manos. Estos 2 fueron los que primeramente crearon como dos diversas sectas; porque ATEYO CAPITÓN perseveraba en lo que se le había enseñado; y LABEÓN por la excelencia de su talento y la confianza de su doctrina, como quien había estudiado los demás ramos, del saber comenzó a innovar muchas cosas 50 ) Vsvs avctoritas fvndi bienivm est... ceterarvm rervm omnivm... annvs vsvs esto La usucapión y la garantía del fundo (enajenado) dura 2 años... para todas las demás cosas el uso dura un año

1408 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

Per condictionem ita agebatvr: AIO TE MIHI SESTERTIVM X MILIA DARE OPORTERE. ID POSTVLO AIAS AN NEGES; adversarivs dicebat non oportere; actor dicebat: QVANDO TV NEGAS, IN DIEM TRICENSIMVM TIBI IVDICIS CAPIENDI CAVSA CONDICO; deinde die tricensimo ad ivdicem capiendvm praesto esse debebant. Condicere avtem denvntiare est prisca lingva En la acción por condictio se manifestaba lo siguiente: AFIRMO QUE ME DEBES DAR DIEZ MIL SESTERCIOS. TE INSTO A QUE DIGAS SI ES O NO CIERTO. El contrario lo negaba; y el demandante replicaba: PUESTO QUE LO NIEGAS, TE EMPLAZO PARA ELEGIR JUEZ DENTRO DE TREINTA DÍAS. A los treinta días debían comparecer las partes para elegir juez. Condicere significaba en la lengua de los antiguos lo mismo que emplazar 52 ) IVLIANVS libro XXIX Digestorvm Si ita scriptv m sit: “si fili vs mihi natvs fverit, ex besse heres esto, ex reliqva parte vxor mea heres esto; si vero filia mihi nata fverit, ex triente heres esto, ex reliqva parte v xor heres esto”, et fili vs et filia nati essent... JULIANO, Digesto, libro 39 Si se hubiera escrito de este modo: “si me hubiere nacido un hijo, sea heredero de dos terceras partes y de la restante parte sea heredera mi mujer; pero si me hubiere nacido una hija, sea heredera de una tercera parte, y de la restante parte sea heredera mi mujer”, y hubiesen nacido un hijo y una hija... 53 ) ivst. a. ivliano pp. Cvm antiqvitas dvbitabat vsv frvctv habitationis legato, et primo qvidem cvi similis est, vtrvmne vsvi vel vsvi frvctvi an nevtri eorvm, sed ivs proprivm et specialem natvram sortita est habitatio, postea avtem si possit is cvi habitatio legata est eandem locare vel dominivm sibi vindicare, avctorvm ivrgivm decidentes compendioso responso omnem hvivsmodi dvbitationem resecamvs JUSTINIANO a JULIÁN Prefecto del pretorio Como antiguamente se dudaba, legado el usufructo de una habitación, en primer lugar, a cuál era semejante, si al uso o al usufructo, o si a ninguno de los dos, correspondiendo a la habitación un derecho propio y una naturaleza especial, y, en segundo lugar, si podía aquel a quien se legó la habitación, darla en arrendamiento o reivindicar para sí el dominio, nosotros, decidiendo la contienda de los tratadistas, quitamos con breve respuesta toda duda de esta naturaleza Et si qvidem habitationem reliqverit, ad hvmaniorem declinare sententiam nobis visvm est et dare legatario etiam locationis licentiam. qvid enim distat, sive ipse legatarivs maneat sive alii cedat, vt mercedem accipiat? Si, pues, uno hubiere dejado el derecho de habitación, nos ha parecido conveniente inclinarlos al parecer más favorable, y dar al legatario también la facultad de arrendarla. Porque, ¿qué diferencia hay entre que el mismo legatario permanezca en ella o la ceda a otro para percibir la renta? Et mvlto magis, si habitationis vsvm frvctvm reliqverit, cvm et nimiae svbtilitati satisfactvm videatvr etiam nomine vsvs frvctvs addito Y con mucha más razón, si hubiere dejado el usufructo de la habitración, cuando también parezca haberse satisfecho una nimia sutileza, habiéndose añadido también el nombre de usufructo In tantvm etenim valere habitationem volvmvs, vt non antecellat vsvm frvctvm nec dominivm habitationis speret legatarivs, nisi specialiter evidentissimis probationibvs ipse legatarivs possit ostendere et dominivm ei domvs esse relictvm: tvnc enim volvntati testatoris per omnia oboediendvm est Porque queremos que el derecho de habitación valga en tanto que no se anteponga al de usufructo, y que el legatario no espere el dominio de la habitación, sino en el caso en que dicho legatario pueda demostrar especialmente con evidentísimas pruebas que también se le dejó el dominio de la casa; pues entonces se ha de obedecer en todo la voluntad del testador Qvam decisionem locvm habere censemvs in omnibvs modis, qvibvs habitatio constitvi potest <a 530 d. xviii k. oct. lampadio et oreste vv. cc. conss.> Cuya decisión mandamos que tenga lugar en todos los casos en que pueda establecerse el derecho de habitación Dada a 18 de las kalendas de Octubre (= 15 de Septiembre) en el consulado de Lampadio y Orestes (= año 530) 54 ) Si telvm manv fvgit magis qvam iecit, aries svbicitvr Si el arma escapa de la mano, más que ser lanzada (homicidio involuntario) se sacrifique un carnero 55 ) Patronvs si clienti fravdem fecerit, sacer esto El patrono, si faltó a su deber de defensa en favor del cliente, sea consagrado a los dioses infernales 56 ) (…) vt qvodcvmqve postremvm popvlvs ivssisset, id ivs ratvmqve esset (…) lo último que mandó el pueblo sea derecho y válido

1410 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

I. - CORPVS IVRIS CIVILIS

INSTITVTIONES IVRA

COMPILACIÓN DIGESTVM

CORPVS IVRIS CIVILIS 528dC-535dC CODEX LEGES

C.I.C.

NOVELAS (535dC-565dC)

II. - INSTITVTA IVSTINIANI. ESTRUCTURA

4 LIBROS 98 TÍTULOS FRAGMENTOS

RÚBRICA

III. - INSTITVTA IVSTINIANI. FORMA DE CITARLAS

INICIAL LIBRO TÍTULO FRAGMENTO

I 1 1 pr

I 1 3 2

IV. - DIGESTO. ESTRUCTURA

50 LIBROS 756 TÍTULOS INSCRIPTIO

RÚBRICA

I) NOMBRE DEL JURISTA

(GAYO…)

II) OBRA ( Institvtiones )

III) LUGAR DE LA OBRA (Libro I)

V. - FORMA DE CITARLO

INICIAL LIBRO TÍTULO FRAGMENTO PÁRRAFO

D 1 1 1 pr

D 27 1 1 1

D 50 17 211 -

VI. - CÓDIGO. ESTRUCTURA

12 LIBROS 756 TÍTULOS INSCRIPTIO SVBSCRIPTIO IDIOMA

RÚBRICA

ORDEN

CRONOLÓGICO

I) NOMBRE DEL PRÍNCIPE QUE LA DICTÓ

II) DESTINATARIO: PERSONA A QUIEN SE

DIRIGE

I) LUGAR

II) FECHA DE SU

PUBLICACIÓN

I) LATÍN

II) GRIEGO (sólo 150)

VII. - CÓDIGO. FORMA DE CITARLO

INICIAL LIBRO TÍTULO CONSTITVTIO^ PÁRRAFO

C 5 48 1 1

C 6 20 7

VIII. - CÓDIGO. PROCEDENCIA DE LAS CONSTITVTIONES DEL CODEX

FECHA PROCEDENCIA ABREVIATURA

117 - 292 Código Gregoriano CG

293 - 324 Código Hermogeniano CH

324 - 438 Código Teodosiano CTh

439 - 528 Novelas Post- Teodosianas NPTh

529 - 533 Qvinqvaginta Decisiones ; Extravagantes; Otras LD/Extrav.

CCAASSOOSS PPRRÁÁCCTTIICCOOSS

CCOONNOOCCIIMMIIEENNTTOO YY^ MMANANEEJJOO DDEE^ FFUUEENNTTEESS

IX. - CONSTITVTIONES QUE PRECEDEN A LAS DIVERSAS PARTES DE LA COMPILACIÓN JUSTINIANEA

CODEX VETVS INSTITVTIONES DIGESTVM CODEX REPETITAE PRAELECTIONIS

ELABORACIÓN Haec qvae necessario Deo Avctore

PUBLICACIÓN Svmma rei pvblicae Imperatoriam maiestatem Tanta/Dedoken Cordi nobis

X. - PANORÁMICA PARA LA IDENTIFICACIÓN DE LOS TEXTOS

GAYO INSTITVTIONES^ DIGESTVM^ CODEX

INSCRIPTIO - -

I) NOMBRE DEL JURISTA: GAYO

II) OBRA: INSTITVTIONES

III) LUGAR DE LA OBRA: LIBRO I

I) NOMBRE DEL EMPERADOR/ES: IMP. IVSTINIANVS

II) DESTINATARIO: IVLIANO P.P.

SVBSCRIPTIO - - - I)^ FECHA:^ DAT.^ XVIII^ KAL.^ OCT.^ LAMPADIO ET^ ORESTES

[II) LUGAR]: (No siempre)

**XI. - PRINCIPALES JURISTAS PRECLÁSICOS

  1. Siglos IV-IIIaC A)** Appivs Clavdivs Caecvs Centemmanvs B) GNEO FLAVIO ( Ivs Flavianvn **) C) TIBERIO CORUNCANIO
  2. Siglos II-IaC A)** SEXTVS AELIVS PAETVS CATVS ( Tripertita = Ivs Aelianvm) B) MARCVS PORCIVS CATO (Comentarios al Ivs civile) C) P. Cornelio Escipión Nasica D) PORCIO CATO LICINIANO (varios libros) E) MANIVS MANILIVS (fórmulas y acciones de compraventa) F) MARCVS IVNIVS BRVTVS ( Libri III ivris civilis ) G) PVBLIVS MVCIVS SCAEVOLA ( Ivris civilis **, 10)
  3. Siglo IaC A) Licinio Craso Muciano B)** Q.M. Scaevola , “el Augur” (no consta que escribiera) C) PUBLIO RUTILIO RUFO ( Lex Rvtilia ; fórmula Rutiliana) D) QVINTVS MVCIVS SCAEVOLA ( XVIII libri ivris civilis; Cavtio Mvciana ) E) CAYO AQUILIO GALO ( Stipvlatio Aqviliana ; Actio doli ; Postvmi Aqviliani ) F) SERVIO SULPICIO RUFO G) ALFENO VARO ( Digesta, 40) H) AULO OFILIO I) QUINTO AELIO TUBERO ( De officio ivdicis ) J) Caelivs Antipater K) Avfidivs Namvsa L) Aulo Cascelio ( Liber bene dictorvm ) M) TREBACIO TESTA ( De religionibvs , 9 ; De ivre civile )

CCAASSOOSS PPRRÁÁCCTTIICCOOSS

CCOONNOOCCIIMMIIEENNTTOO YY^ MMANANEEJJOO DDEE^ FFUUEENNTTEESS

XIV. - JURISTAS CLÁSICOS DEL SIGLO IIdC QUE NO PERTENECEN A NINGUNA ESCUELA O

ANTONINIANOS

1) Ulpio MARCELO

2) Terencio Clemente

3) Meciano Volusiano

4) FLORENTINO Institvtiones 12

5) Venuleyo Saturnino

6) QVINTVS CERVIDIVS SCAEVOLA

7) Papirio Justo

8) Trifonino

9) Claudio Saturnino

10) SEXTVS POMPONIVS Enchiridion

(¿Proculeyano?)

11) CALISTRATO Institvtiones 3

XV. - JURISTAS CLÁSICOS DEL SIGLO IIIdC. TARDO-CLÁSICOS O SEVERIANOS

1) AEMILIVS PAPINIANVS (Qvaestiones 37 , Responsa 19 )

2) IVLIVS PAVLVS Institvtiones 2 , Notae ad Pap. qvaestiones

3) DOMITIVS VLPIANVS Institvtiones 2 , Notae ad Pap. responsa

4) Aelio MARCIANO Institvtiones 16

5) Claudio Trifonino

6) Emilio Macer

7) HERENNIVS MODESTINVS

XVI. - JURISTAS POSTCLÁSICOS

ARCADIO CARISIO

HERMOGENIANO, Epitome Ivris 6

1414 BBRARACCTTEEAAEE IIVVRRIISS RROOMMAANNII

PREGUNTAS SOBRE CADA TEXTO PROPUESTO

MODESTINVS, libro I Excvsationvm Herennivs Modestinvs Ignatio Dextro S. Conscribens librvm, vt mihi videtvr, vtilissimvm qvem excvsationem tvtelae et cvratoriae vocavi, hvnc tibi misi MODESTINO, Excusas, libro 1 HERENIO MODESTINO a IGNACIO DEXTRO, salud. Habiendo compuesto un libro, a lo que me parece, utilísimo, que intitulé Excusas de la tutela y de la curatela , te lo he enviado

I. - De dónde lo hemos extraído nosotros (G. I. D. C. N.)

Sobre G. I. D. C. N.

II. - Sobre la Inscriptio

1. - Cómo se denominan las palabras iniciales (“ Modestinvs …”)

2. - Sobre el Jurista de la Inscriptio

A. - Época

B. - Otros Juristas de su época

C. - Escuelas (si perteneció a alguna) / Otros Juristas de su Escuela

D. - Obras

E. - Otras cosas (3ª Ley de Citas…)

3. - Sobre la Obra de la Inscriptio

A. - Clase de Obra (Casuística…)

B. - Otras Obras del mismo estilo

C. - Contenido de la obra (en su caso)

D. - Otros Juristas que escribieron el mismo tipo de Obra

IV. - Sobre el contenido del Texto (a qué se está refiriendo)

Imp. ALEXANDER A. Evangelo Si intestatae mvlieris consangvinei existant et mater et filia, ad solam filiam ex senatvsconsvlto Orphitiano hereditas pertinet PP. XV. Kal. Febrvar. FVSCO II et DEXTRO Conss. (225) El emperador ALEJANDRO, Augusto, a Evangelo Si existieran hermanos consanguíneos de una mujer intestada, y la madre y una hija, la herencia le pertenece a la hija sola en virtud del Senadoconsulto Orficiano. Publicada a 15 de las calendas de Febrero bajo el segundo consulado de Fusco y el de Dextro (año 225dC)

I. - De dónde lo hemos extraído nosotros (G. I. D. C. N.)

Sobre G. I. D. C. N.

II. - Sobre la Inscriptio

1. - Cómo se denomina las palabras iniciales (“ Imp. Alexander …”)

2. - Cómo se denominan las palabras finales (“ PP. XV. Kal …”)

3. - Sobre el Emperador de la Inscriptio

A. - Época

B. - Juristas de su Época

4. - Sobre el Destinatario de la Inscriptio

A. - Consultante (Particular…)

B. - Clase de Constitvtio ( Edicta, Mandata, Decreta, Rescripta / Lex generalis / Pragmatica Sanctio )

III. - Sobre la Svbscriptio

1. - De dónde lo extrajo JUSTINIANO (CG, CH, CTh, NPTh)

IV. - Otras cosas

1. - Qvinqvaginta Decisiones …

2. - Finalidad

3. - Criterios para su detección

4. - Imperatoriam …

5. - Cómo se conoce ésta Constitvtio (Imperatoriam … )

6. - Finalidad de esta Constitvio

V. - Sobre el contenido del Texto (a qué se está refiriendo)