Pobierz Teoria Literatury: Gatunki Literackie, Związki Międzytekstowe i Komunikacja Literacka i więcej Egzaminy w PDF z Historia tylko na Docsity!
TEORIA LITERATURY
CXVI. GATUNKI LITERACKIE
— Rodzaj, gatunek, odmiana gatunkowa. — Gatunek jako norma: jej ustanawianie i przełamywanie. — Ewolucje gatunku literackiego: jego stosunek do prądów literackich i procesów historycznych. — Kształtowanie świata przedstawionego i stylu w różnych gatunkach li- terackich. — Gatunki wysokie i niskie. — Wpływ utworu poszczególnego (arcydzieła) na rozwój gatunku lite- rackiego. — Klasycyzm, romantyzm, kierunki literatury XX wieku wobec gatunków literackich.
Opracowania: M. Bachtin, Problem gatunków mowy , w: tenże, Estetyka twórczości słownej , tłum. D. Ulicka; oprac. przekł. i wstęp E. Czaplejewicz, Warszawa 1986.
S. Balbus, Zagłada gatunków , w: Genologia dzisiaj , red. W. Bolecki i I. Opacki, Warszawa 2000.
E. Balcerzan, W stronę genologii multimedialnej , w: Genologia dzisiaj , red. W. Bo- lecki i I. Opacki, Warszawa 2000.
D. Ben-Amos, Kategorie analityczne a gatunki etniczne , tłum. M.B. Fedorowicz, „Pamiętnik Literacki” 1989, nr 2.
288 PRZEWODNIK PO TEMATACH OLIMPIADY LITERATURY I JĘZYKA POLSKIEGO
R. Cohen, Historia i gatunek , tłum. M. Adamczyk-Grabowska, „Pamiętnik Li- teracki” 1989, nr 2.
G. Genette, Gatunki, „typy”, tryby , tłum. K. Falicka, w: Studia z teorii literatu- ry. Archiwum „Pamiętnika Literackiego” , t. II, red. K. Bartoszyński, M. Głowiński, H. Markiewicz, Wrocław 1988.
Genologia dzisiaj , red. W. Bolecki i I. Opacki, Warszawa 2000.
M. Głowiński, Gatunek literacki i problemy poetyki historycznej , w: Genologia polska. Wybór tekstów , red. E. Miodońska-Brookes, A. Kulawik, M. Ta- tar, Warszawa 1983.
K.W. Hempfer, Teoria gatunków (Wybrane fragmenty), tłum. M. Łukasiewicz, w: Studia z teorii literatury. Archiwum „Pamiętnika Literackiego” , t. II, red. K. Bartoszyński, M. Głowiński, H. Markiewicz, Wrocław 1988.
G.R. Kaiser, O dynamice gatunków literackich , tłum. M. Łukasiewicz, „Pamięt- nik Literacki” 1989, nr 2.
A. Lefevere, Systemy w stanie ewolucji. Relatywizm historyczny a badanie ga- tunku , tłum. M. Adamczyk-Grabowska, „Pamiętnik Literacki” 1989, nr 2.
H. Markiewicz, Rodzaje i gatunki literackie , w: tenże, Główne problemy wiedzy o literaturze , Kraków 1965 (lub wyd. nast.).
T. Michałowska, Poetyka i poezja , Warszawa 1982, cz. I: Rodzaj, gatunek (szcze- gólnie rozdz. O gatunku w poetyce i poezji staropolskiej ).
I. Opacki, Krzyżowanie się postaci gatunkowych jako wyznacznik ewolucji po- ezji , w: Problemy teorii literatury , seria 1, wyd. 2, wyb. H. Markiewicz, Wrocław 1967.
E. Sarnowska-Temeriusz, Zarys dziejów poetyki , Warszawa 1985, rozdział: W kręgu renesansowej genologii.
S. Sawicki, Gatunek literacki: pojęcie klasyfikacyjne, typologiczne, politypicz- ne? , w: Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa , red. H. Markiewicz i J. Sławiński, Kraków 1976.
S. Skwarczyńska, Niedostrzeżony problem podstawowy genologii , w: Problemy teorii literatury , red. H. Markiewicz, Wrocław 1967.
S. Skwarczyńska, Wstęp do nauki o literaturze , t. III, Warszawa 1965.
T. Todorov, O pochodzeniu gatunków , tłum. A. Labuda, w: Studia z teorii litera- tury , seria 2, red. K. Bartoszyński, M. Głowiński i H. Markiewicz, Wro- cław 1988.
J. Tynianow, O ewolucji literackiej , tłum. A. Pomorski, w: tenże, Fakt literacki , wybór E. Korpała-Kirszak, Warszawa 1978.
290 PRZEWODNIK PO TEMATACH OLIMPIADY LITERATURY I JĘZYKA POLSKIEGO
Z. Herbert, Tren Fortynbrasa (1961); T. Nowak, Psalmy ( 1971 ) ; J. Tuwim, Rzecz Czarnoleska.
Opracowania: M. Bachtin, Gatunkowe i fabularno-kompozycyjne właściwości utworów Dosto- jewskiego , w: Problemy poetyki Dostojewskiego , tłum. N. Modzelewska, Warszawa 1970.
S. Balbus, Intertekstualność a proces historycznoliteracki , Kraków 1990.
S. Balbus, Między stylami , Kraków 1993.
W. Bolecki, Pre-teksty i teksty. Z dziejów związków międzytekstowych w litera- turze polskiej XX wieku , Warszawa 1991.
W. Borowy, O wpływach i zależnościach w literaturze , w: Studia i szkice literac- kie , t. II, oprac. Z. Stefanowska i A. Paluchowski, Warszawa 1983.
G. Genette, Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, tłum. A. Milecki, w: Współ- czesna teoria badań literackich za granicą. Antologia , red. H. Markie- wicz, t. 4, cz. 2, Kraków 1992.
M. Głowiński, O intertekstualności , w: tenże, Poetyka i okolice , Warszawa 1992.
H. Markiewicz, Parodia i inne gatunki literackie , w: tenże, Nowe przekroje i zbli- żenia , Warszawa 1974.
Między tekstami. Intertekstualność jako problem poetyki historycznej , red. J. Zio- mek, J. Sławiński, W. Bolecki, Warszawa 1992.
R. Nycz, Intertekstualność i jej zakresy; teksty, gatunki, światy oraz Parodia i pastisz. Z dziejów pojęć artystycznych w świadomości literackiej XX wieku , w: tenże, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literatu- rze , Warszawa 1993.
Słownik terminów literackich , red. J. Sławiński, Warszawa 1988, hasła: Inter- tekstualność, Stylizacja, Aluzja, Parodia, Pastisz.
CXVIII. KOMUNIKACYJNY CHARAKTER UTWORU
LITERACKIEGO
— Sytuacja komunikacyjna – jej składniki warunkujące istnienie wypo- wiedzi (przekazu, komunikatu, utworu); związane z nimi funkcje wypowiedzi (wg R. Jakobsona). — Osoby uczestniczące w komunikacji i odgrywane przez nie role komuni- kacyjne: nadawcy, podmiotu wypowiedzi (tego, który mówi), odbiorcy (tego, do kogo się mówi), bohatera, przedmiotu wypowiedzi (tego, o kim się mówi). — Zewnętrzna sytuacja komunikacyjna, w której powstaje i funkcjonuje
HISTORIA LITERATURY: TEORIA LITERATURY 291
utwór a sytuacja komunikacyjna wpisana w tekst utworu (zaświadczona przez jego budowę i w nim przedstawiona). — Utwór literacki jako zhierarchizowany układ różnych wypowiedzi. — Zróżnicowanie podmiotów mówiących w utworze: podmiot całego utworu (autor wewnętrzny), narrator lub podmiot liryczny, mówiący bohaterowie; ist- niejące między nimi zależności (np. między narracją a mową bohaterów). — Jak autor rzeczywisty uwidacznia się w utworze, jak porozumiewa się z czytelnikiem. — Jak utwór żyje i zmienia się w odbiorze (indywidualnym i historycznym). — Charakterystyczne nacechowanie komunikacyjne właściwe różnym for- mom wypowiedzi: monologowi i dialogowi oraz ich odmianom – narracji, opo- wiadaniu, opisowi, monologowi lirycznemu, monologowi wewnętrznemu, re- plice, tyradzie, mowie (przemówieniu), kazaniu, apelowi itd. — Charakterystyczne nacechowanie komunikacyjne właściwe poszczegól- nym rodzajom literackim: liryce, epice, dramatowi. — Charakterystyczne formy objawiania się podmiotu w literaturze współczesnej.
Opracowania: Arystoteles, Retoryka , tłum. H. Podbielski, w: tenże, Retoryka. Poetyka, War- szawa 1988.
M. Bachtin, Problem gatunków mowy, tłum. D. Ulicka, oprac. przekł. i wstęp E. Czaplejewicz, w: tenże, Estetyka twórczości słownej , Warszawa 1986.
R. Barthes, Śmierć autora , tłum. M.P. Markowski, „Teksty Drugie” 1999, nr 1–2 lub w: Teorie literatury XX wieku. Antologia , red. A. Burzyńska i M.P. Markowski, Kraków 2006.
U. Eco, Poetyka dzieła otwartego , tłum. J. Gałuszka, w: tenże, Dzieło otwarte. Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych , tłum. J. Gałuszka i inni, Warszawa 1973.
M. Głowiński, Dialog w powieści w: tenże, Gry powieściowe, Warszawa 1973, s. 37–58 [przedr. w: tenże, Prace wybrane, t. II, Kraków 1997].
M. Głowiński, Komunikacja literacka jako sfera napięć, w: tenże, Style odbioru. Szkice o komunikacji literackiej, Kraków 1977 s. 7–28 [przedr. w: ten- że, Prace wybrane , t. III, Kraków 1998].
M. Głowiński, Powieść a dziennik intymny w: tenże, Prace wybrane , t. 2, Kra- ków 1997.
M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa, A. Okopień-Sławińska, Słownik terminów literackich , red. J. Sławiński, Wrocław 1998 (hasła: Autor , Funkcje wy- powiedzi , Komunikacja literacka , Literacka sytuacja komunikacyjna , Nar- racja , Narrator , Odbiorca dzieła literackiego , Odbiór dzieła literackiego ,
HISTORIA LITERATURY: TEORIA LITERATURY 293
A. Okopień-Sławińska, Relacje osobowe w literackiej komunikacji , w: taż, Se- mantyka wypowiedzi poetyckiej ( Preliminaria ), Kraków 2001.
A. Okopień-Sławińska, Semantyka „ja” literackiego. ( „Ja” tekstowe wobec „ja” twórcy ), w: taż, Semantyka wypowiedzi poetyckiej (Preliminaria) , Kra- ków 2001, s. 117–135.
A. Okopień-Sławińska, Teoria wypowiedzi jako podstawa komunikacyjnej teorii dzieła literackiego , w taż: Semantyka wypowiedzi poetyckiej , Kraków 1998.
J. Sławiński, O kategorii podmiotu lirycznego , w: tenże, Dzieło. Język. Tradycja , Warszawa 1974, [przedr. w: Prace wybrane, t. II, Kraków 1998].
J. Sławiński, Odbiór i odbiorca w procesie historycznoliterackim , w: tenże, Pró- by teoretycznoliterackie , Warszawa 1992, [przedr. w: tenże, Prace wy- brane, t. IV, Kraków 2000].
A. Zawadzki, Autor. Podmiot literacki , w: Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy , red. M.P. Markowski i R. Nycz, Kraków 2006.
CXIX. TEORIA DZIEŁA LITERACKIEGO ROMANA INGARDENA
— Dwuwymiarowa budowa dzieła literackiego, wielofazowość, warstwowość. — Wielofazowość: rozpiętość dzieła od początku do końca, następstwo faz. Które dziedziny sztuki posiadają podobny rys strukturalny, a które go nie po- siadają? Jak ta cecha wpływa na proces poznawania dzieła sztuki? — Pojęcie warstwy jako składnika dzieła, relacje między warstwami. Któ- ra warstwa w dziele literackim jest „konstytutywna” (strukturalnie najważ- niejsza)? Charakterystyka warstwowej budowy dzieła literackiego (warstwa językowo-brzmieniowa, warstwa językowo-znaczeniowa, warstwa uschema- tyzowanych wyglądów, warstwa przedmiotów przedstawionych). Porównanie podobieństw i różnic warstwowej budowy literatury i innych sztuk np. malar- stwa i muzyki. — Polifoniczny zestrój jakości estetycznych. Przykłady jakości związanych z poszczególnymi warstwami (jakim warstwom należałoby przyporządkować jakości związane a) z rytmem, b) kompozycją fabularną, c) opisem postaci, d) synestezją, e) budową składniową zdań, f) jasnością lub niejasnością znacze- niową wypowiedzi). — Dzieło literackie i jego konkretyzacje. Schematyczność i miejsca niedo- określenia dzieła literackiego. Rola czytelnika w procesie konkretyzowania utworu. Czy odbiorca dzieła współtworzy je? Czy adaptacja filmowa utworu literackiego jest jego konkretyzacją? Warunki poprawnej konkretyzacji. Kon- kretyzacja estetyczna i konkretyzacja poznawcza. Na czym polega „życie” dzieła literackiego? Czy kultura literacka danego okresu wpływa na kształt konkretyzacji dzieł literackich?
294 PRZEWODNIK PO TEMATACH OLIMPIADY LITERATURY I JĘZYKA POLSKIEGO
— Jakości metafizyczne i ich związek z warstwą świata przedstawionego. Czym różnią się jakości metafizyczne w dziele od ich doświadczenia w życiu. Czy obecność jakości metafizycznych wpływa na wartość dzieła literackiego? — Fikcja jako wyznacznik literackości. Czy wyrażenie „treść fikcyjna” zna- czy to samo co „treść fantastyczna”? Teoria quasi -sądów. Czy quasi -sądom przysługują wartości logiczne, prawdy lub fałszu, a jeśli tak, to czym się róż- nią od wartości logicznych sądów? Czy quasi-sądowy charakter zdań w dziele literackim zależy od tego, czy są wypowiadane przez autora, czy narratora lub podmiot liryczny? Rozważ przypadek Beniowskiego. Funkcje dzieła lite- rackiego. Czy Ingarden przypisuje dziełu literackiemu funkcję poznawczą? — Intersubiektywny charakter dzieła literackiego. Fundamenty bytowe dzieła. Czy pismo (druk) należy do dzieła literackiego?
Prace Ingardena: Das literarische Kunstwerk. Eine Untersuchung aus dem Grenzgebiet der Ontolo- gie, Logik und Literaturwissenschaft , Halle 1931. Przekład polski: O dziele literackim. Badania z pogranicza ontologii, teorii języka i filozofii litera- tury , tłum. M. Turowicz, Warszawa 1960.
O poznawaniu dzieła literackiego , Lwów 1937. Przedruk w: Studia z estetyki , t. 1, Warszawa 1657. Zob. także przekład niemieckiej wersji tej książki: O poznawaniu dzieła literackiego, Szkice z filozofii literatury , Łódź 1947.
Studia z estetyki , t. 1–3, Warszawa 1957, 1958, 1970.
Wybór pism estetycznych , wstęp, wybór i oprac. A. Tyszczyk, seria „Klasycy Estetyki Polskiej”, red. K. Wilkoszewska, Kraków 2006.
Opracowania: Słownik pojęć filozoficznych Romana Ingardena , red. naukowa A. Nowak, L. So- snowski, Kraków 2001.
K. Bartoszyński, O niektórych założeniach estetyki Romana Ingardena , w: W krę- gu filozofii Romana Ingardena , red. W. Stróżewski i A. Węgrzecki, War- szawa – Kraków 1995.
K. Bartoszyński, Teoria miejsc niedookreślenia na tle Ingardenowskiego systemu filozoficznego , w: Wypowiedź literacka a wypowiedź filozoficzna , red. M. Głowiński i J. Sławiński, Wrocław 1982 (przedruk w: K. Bartoszyń- ski, Teoria i interpretacja. Szkice literackie , Warszawa 1985).
M. Głowiński, O konkretyzacji , w: tenże, Style odbioru. Szkice o komunikacji literackiej , Kraków 1977.
Z. Majewska, Książeczka o Ingardenie. Szkic biograficzny , Lublin 1995.
H. Markiewicz, Roman Ingarden o dziele literackim , „Estetyka” R. 2, 1961.
296 PRZEWODNIK PO TEMATACH OLIMPIADY LITERATURY I JĘZYKA POLSKIEGO
albo Stanisław Pigoń ), powinien natomiast rozważyć możliwość odniesienia problemów zarysowanych w części pierwszej do pisarstwa i postaci szczegó- łowo opracowanego badacza.
A. Historycy literatury. Portrety i autoportrety.
- Mistrzowie i uczniowie. — Historycy literatury, ich nauczyciele i świat w autobiograficznym eseju i literackim portrecie: twórcze poszukiwania bohaterów portretów; ich hie- rarchia wartości. Portrety i autoportrety literaturoznawców jako zapis spo- tkań z człowiekiem w wymiarze intelektualnym, osobowościowym, moralnym. — Proces dojrzewania myśli i postaw badawczych; najważniejsze czynni- ki takiego dojrzewania; uniwersytet: miejsce kształtowania osobowości czło- wieka i naukowca. Oglądanie świata przez pryzmat czynności historyka lite- ratury; literaturoznawstwo jako „życiowy wariant”: ograniczenia i bogactwo doświadczeń; oderwanie i związek z życiem, poznanie „fragmentu” (tekst lite- racki) a doświadczenie i poznanie życiowe. Różnice i wspólnota osobowości piszących o literaturze. — Wobec czasu: przemiany etosu badacza; Czy żyjemy w momencie szcze- gólnego załamania perspektyw literaturoznawstwa?
- Literaturoznawcy i sztuka pisarska. — Sztuka literackiego portretu (autoportretu): między konwencjonalnym wspomnieniem a inspiracją „żywej pamięci” i literackiego warsztatu. — Cechy narracji wspomnieniowej: nachylenie w przeszłość; metody bez- pośredniej i pośredniej ekspresji osobistych doświadczeń; napięcie: literackość, „sztywność” języka naukowej dyscypliny; różnorodność perspektyw (np. per- spektywa społeczna i prywatna). — Poetyka i język: np. powściągliwość i „odpowiedniość” słowa, inne czyn- niki językowej urody tych wypowiedzi (lub ich brak?).
- Miejsce wspomnień i autorefleksji historyków literatury w piśmiennictwie dwudziestowiecznym: ich rola, sens i wartość.
Opracowania: W. Borowy, Wspomnienia , Warszawa 1995.
Księga wspomnień. O zmarłych pracownikach powojennej polonistyki wrocław- skiej , red. M. Ursel, Wrocław 2002 (wybrane szkice np. o Romanie So- bolu).
Z. Libera, Uczeni i nauczyciele , Warszawa 1995.
H. Markiewicz, Mój życiorys polonistyczny z historią w tle , Kraków 2002.
HISTORIA LITERATURY: TEORIA LITERATURY 297
S. Pigoń, Z Komborni w świat. Wspomnienia młodości , Kraków 1957 i wyd. nast.
Poloniści Uniwersytetu Jagiellońskiego. Portrety i życiorysy , wyd. H. Markie- wicz, Kraków 1998 (wybrane szkice).
I. Sławińska, Szlakami moich wód… , Lublin 1998.
P. Szewc, Wolność i współczucie. Rozmowy z pisarzami , Kraków 2002, stąd: M. Głowiński, P. Hertz, J. Łukasiewicz, J.M. Rymkiewicz.
K. Wyka, Odeszli , Warszawa 1983.
Cz. Zgorzelski, Mistrzowie i ich dzieła , Kraków 1983.
Cz. Zgorzelski, Przywołane z pamięci , Lublin 1996.
B. Stanisław Pigoń. Etyczne zasady pracy uczonego. — Od drobiazgu do syntezy – jak Stanisław Pigoń pracował nad tekstem literackim. Adam Mickiewicz – „służbowy przydział” czy fascynacja? Nowe podstawy mickiewiczologii stworzone przez Pigonia. — Mistrz i uczniowie – Stanisław Pigoń we wspomnieniach badaczy młod- szego pokolenia. Czym jest edytorstwo w rozumieniu Pigonia?
Opracowania: S. Pigoń, książki historycznoliterackie:
Miłe życia drobiazgi. Pokłosie , Warszawa 1964.
Wiązanka historycznoliteracka , Warszawa 1969.
W pracowni Aleksandra Fredry , Warszawa 1956.
Zawsze o Nim , Warszawa 1998.
S. Pigoń, książki autobiograficzne: M. Danilewiczowa, S. Pigoń, Dialog korespondencyjny (1958–1968) , Rzeszów 1996.
Wspomnienia z obozu w Sachsenhausen (1939–1940) , Warszawa 1966.
Z przędziwa pamięci. Urywki wspomnień , Warszawa 1968.
Z Komborni w świat. Wspomnienia młodości , Kraków 1957 i wyd. nast.
O Stanisławie Pigoniu: Non omnis moriar: Studia i szkice o Stanisławie Pigoniu , red. Cz. Kłak, Rze- szów 1997.
Stanisław Pigoń. Człowiek i dzieło. Charakterystyki, wspomnienia, materiały , oprac. H. Markiewicz i in., Kraków 1972.
HISTORIA LITERATURY: TEORIA LITERATURY 299
J. Lalewicz, Socjologia komunikacji literackiej. Problemy rozpowszechniania i od- bioru literatury , Wrocław 1985 (część 2: Literatura jako lektura ).
S. Lem, Filozofia przypadku. Literatura w świetle empirii , Kraków 1968 lub wydania następne (wybrane fragmenty, np. rozdz.: Los społeczny, czyli znaczenie dzieła ); dyskusja nad książką S. Lema z udziałem J. Sławiń- skiego, K. Bartoszyńskiego, H. Markiewicza, S. Lema – „Pamiętnik Li- teracki” 1971, z. 1.
H. Markiewicz, Problem odbioru i odbiorcy w polskiej nauce o literaturze , w: tenże, Literaturoznawstwo i jego sąsiedztwa , Warszawa 1989.
H. Markiewicz, Wymiary dzieła literackiego , Kraków 1984, wyd. 2 Kraków 1996 ( Prace wybrane , t. 4) (rozdz. XIII: Odbiór i odbiorca w badaniach literackich ).
A. Okopień-Sławińska, Relacje osobowe w literackiej komunikacji , w: taż, Se- mantyka wypowiedzi poetyckiej (Preliminaria) , Wrocław 1985, wyd. 2 Kraków 1998; także w: Problemy socjologii literatury , red. J. Sławiński, Wrocław 1971 oraz w: Problemy teorii literatury , seria 2, wybór H. Mar- kiewicz, Wrocław 1976.
E. Showalter, Przedstawiając Ofelię: kobiety, szaleństwo i zadania krytyki femi- nistycznej , tłum. K. Kujawska-Courtney, W. Ostrowski, w: Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie – antologia szkiców , red. A. Nasiłow- ska, Warszawa 2001.
J. Sławiński, Socjologia literatury i poetyka historyczna , w: Problemy socjologii literatury , red. J. Sławiński, Wrocław 1971 lub w: tenże, Dzieło – język
- tradycja , Warszawa 1974 (przedr. w: Prace wybrane , t. 2, Kraków 1998).
B. Sułkowski, Powieść i czytelnicy. Społeczne uwarunkowanie zjawiska odbio- ru , przedmowa A. Kłoskowska, Warszawa 1972 (rozdz. I: Badanie pro- cesów odbioru literatury w perspektywie socjologicznej ).
H. Weinrich, O historię literatury z perspektywy czytelnika , tłum. R. Handke, „Teksty” 1972, z. 4.
CXXII. KANON LITERACKI
JAKO PROBLEM KULTURY DAWNEJ I WSPÓŁCZESNEJ
Temat konkursowy z lat poprzednich
— Definicje kanonu oraz kanonu literackiego. — Kanon biblijny (kanony biblijne) a kanon literacki. — Pojęcia „klasyki” i „kanonu” – podobieństwa i różnice.
300 PRZEWODNIK PO TEMATACH OLIMPIADY LITERATURY I JĘZYKA POLSKIEGO
— Rola kanonu w historii literatury (dyskusje, podręczniki akademickie). — Rola krytyki literackiej w tworzeniu kanonu. — Kształtowanie kanonu literatury polskiej XX wieku – twórcy, problemy, kontrowersje. — Rola przekładu w kształtowaniu kanonu literackiego. — Kształt kanonu literackiego w różnych epokach. — Udział pisarzy w sporach o kanon (np. Witold Gombrowicz i jego wypo- wiedzi o Sienkiewiczu oraz tekst Przeciw poetom ). — Kanon jako źródło dyskryminacji tekstów „niekanonicznych”. — Kanon w humanistycznym dyskursie naukowym. — Kanon wobec nowych metodologii (feminizm, gender studies ). — Ideologiczny i polityczny wymiar sporów o kanon w dyskusjach krajo- wych i zagranicznych. — Prasowe plebiscyty dotyczace kanonu literackiego i kolekcje literackie jako forma debaty o kanonie (np. „Polityka”, „Tygodnik Solidarność”, „Gazeta Wyborcza”, „Dziennik”). — Literackie serie wydawnicze jako sposób kształtowania kanonu. — Cenzura i represja polityczna jako metody kształtowania kanonu w okre- sie PRL. — Dyskusje o literaturze emigracyjnej jako forma debaty na temat pol- skiego kanonu. — Rola kanonu literackiego w kształtowaniu świadomości narodowej w róż- nych epokach. — Czy istnienie wielu kanonów podważa sens idei kanonu literackiego? — Kanon literacki w edukacji szkolnej i akademickiej: listy lektur, spory o listy lektur, idea jednego obowiązkowego kanonu wobec idei wyboru lektur przez uczniów i nauczycieli. — Idea „Great Books” jako forma wprowadzania kanonu na uniwersyte- tach zagranicznych.
Uwagi o opracowaniu tematu: Problem kanonu literackiego to zagadnienie bardzo obszerne. Powyżej przedstawiono tylko wybór zagadnień związanych z tym problemem. Można ograniczyć się do kilku wybranych zagadnień, a także rozszerzyć ten wybór o problemy, które się pojawią w trakcie lektury opracowań. Należy pamietać, że problematyka kanonu jest tylko cześcią debaty o roli literatury w życiu społecznym i opracowanie tematu wymaga znajomości zagadnień historii lite- ratury i życia literackiego, a przede wszystkim świadomości, że historia lite- ratury jest także historią kształtowania się kanonu. Opracowując temat, nale- ży pamietać, że spory o kanon lektur szkolnych to tylko jeden z aspektów problematyki kanonu i dyskusja na temat lektur szkolnych nie może zdominować
