





Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity
Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium
Prepara tus exámenes
Prepara tus exámenes y mejora tus resultados gracias a la gran cantidad de recursos disponibles en Docsity
Prepara tus exámenes con los documentos que comparten otros estudiantes como tú en Docsity
Encuentra los documentos específicos para los exámenes de tu universidad
Estudia con lecciones y exámenes resueltos basados en los programas académicos de las mejores universidades
Responde a preguntas de exámenes reales y pon a prueba tu preparación
Consigue puntos base para descargar
Gana puntos ayudando a otros estudiantes o consíguelos activando un Plan Premium
Comunidad
Pide ayuda a la comunidad y resuelve tus dudas de estudio
Ebooks gratuitos
Descarga nuestras guías gratuitas sobre técnicas de estudio, métodos para controlar la ansiedad y consejos para la tesis preparadas por los tutores de Docsity
Asignatura: Matemáticas, Profesor: , Carrera: Administración y Dirección de Empresas, Universidad: UVIGO
Tipo: Apuntes
1 / 9
Esta página no es visible en la vista previa
¡No te pierdas las partes importantes!






5.1. Derivadas parciais
Un conxunto A ⊂ Rn^ ´e aberto (A = Ao) se todos os seus puntos est´an ”dentro” do conxunto, ´e dicir, os puntos do ”bordo” non son do conxunto. O conxunto ser´a pechado (A = A−) se todos os puntos do ”bordo” est´an no conxunto.
Exemplos 1.
Observaci´on. Dados u, v ∈ Rn, chamamos produto escalar de u e v a < u, v >= uvt^ =
∑n i=1 uivi, sendo u = (u 1 , ..., un), v = (v 1 , ..., vn). Recordar que a norma de u ´e ‖u‖ =
< u, v >. Diremos que u ´e unitario se ‖u‖ = 1. Verif´ıcase que ‖u‖ ´e a distancia de u a θ, e ademais ∀u, v ∈ Rn, < u, v >= ‖u‖ ‖v‖ cos(u, v), sendo (u, v) o ´angulo entre u e v.
No que segue consideramos f : A = A^0 ⊂ Rn^ → R, que a cada x = (x 1 , ..., xn) ∈ A lle asigna f (x) ∈ R, e o elemento a = (a 1 , ..., an) ∈ Rn.
Definici´on 2. Chamamos derivada parcial de f respecto da variable xi no punto a, denotada por
Dif (a) ou
∂f ∂xi
(a), ´a derivada da funci´on f no punto a (se existe), cando todas as variables, ag´as xi, se
consideran constantes. E dicir,´
Dif (a) = lim t→ 0
f (a 1 , ..., ai− 1 , ai + t, ai+1, ...an) − f (a 1 , ..., ai− 1 , ai, ai+1, ...an) t Chamando ei = (0, ..., 0 , 1 , 0 , ...0),
Dif (a) = lim t→ 0
f (a + tei) − f (a) t N´otese que para que exista a derivada, o l´ımite debe ser un n´umero real. Ese n´umero indica a variaci´on de f en a por unidade de variaci´on de xi. En termos xeom´etricos, Dif (a) ´e a pendente da recta tanxente ´a gr´afica de f en a, cando consideramos f definida unicamente nos puntos da recta a+tei. En termos econ´omicos, Dif (a) ´e a funci´on marxinal respecto da variable xi. Por exemplo, se f (L, K) ´e
unha funci´on de produci´on dependente do traballo (L) e do capital (K), D 1 f =
∂f ∂L
´e a produtividade
marxinal do traballo, e D 2 f =
∂f ∂K
´e a produtividade marxinal do capital. Sempre que sexa posible,
calcularemos derivadas parciais usando as regras de derivaci´on. Se non ´e posible, por non tratarse de
derivadas de funci´ons ”elementais” nun punto dun conxunto aberto no que estean ben definidas, non hai outro recurso m´ais que usar a definici´on.
Exemplos 3.
1 + x^2 + y^4 , ∀(x, y) ∈ R^2
D 1 f (x, y) =
1 + x^2 + y^4
2 x =
x √ 1 + x^2 + y^4
, ∀(x, y) ∈ R^2
D 2 f (x, y) =
1 + x^2 + y^4
4 y^3 =
2 y^3 √ 1 + x^2 + y^4
, ∀(x, y) ∈ R^2
x^2 y x^2 + y^2
se (x, y) 6 = (0, 0)
0 se (x, y) = (0, 0)
D 1 f (x, y) =
2 xy(x^2 + y^2 ) − 2 xx^2 y (x^2 + y^2 )^2
2 xy^3 (x^2 + y^2 )^2
, ∀(x, y) 6 = (0, 0)
D 2 f (x, y) =
x^2 (x^2 + y^2 ) − 2 yx^2 y (x^2 + y^2 )^2
x^4 − x^2 y^2 (x^2 + y^2 )^2
, ∀(x, y) 6 = (0, 0)
D 1 f (0, 0) = lim t→ 0
f ((0, 0) + t(1, 0)) − f (0, 0) t
= lim t→ 0
f (t, 0) t
D 2 f (0, 0) = lim t→ 0
f ((0, 0) + t(0, 1)) − f (0, 0) t
= lim t→ 0
f (0, t) t
Definici´on 4. Dadas f : A = A^0 ⊂ Rn^ → R, a ∈ A, u ∈ Rn^ tal que ‖u‖ = 1, ch´amase derivada
direccional de f na direcci´on de u ao n´umero real (se existe) Duf (a) = lim t→ 0
f (a + tu) − f (a)
.^ t Evidentemente, Dei f (a) = Dif (a) e para u ∈ Rn^ tal que ‖u‖ = 1, Duf (a) ´e a pendente da recta tanxente cando consideramos f definida unicamente nos puntos da forma a + tu ou ben a variaci´on de f por unidade de variaci´on de x na direcci´on de u.
Exemplo 5. Sexa u =
e f (x, y) =
x^2 y x^2 + y^2
se (x, y) 6 = (0, 0)
0 se (x, y) = (0, 0)
. Ent´on:
Duf (0, 0) = lim t→ 0
f ((0, 0) + t(^12 ,
√ 3 2 ))^ −^ f^ (0,^ 0) t
= lim t→ 0
f ( 2 t , t
√ 3 2 ) t
= lim t→ 0
t^2 4
t√ 3 2 t
(t 2 4 +^
3 t^2 4
En xeral, se u = (u 1 , u 2 ) con ‖u‖ =
u^21 + u^22 = 1 , ent´on:
A direcci´on de maior decrecemento no punto (0, 0) ´e ( −
Definici´on 11. Sexa f : A ⊂ Rn^ → R, k ∈ R (constante). Ch´amase conxunto de nivel (k) de f a Sk = {x ∈ A/f (x) = k}. Se n = 2, ch´amase curva de nivel. Se n = 3, superficie de nivel.
Teorema 12. Sexa f : A = A^0 ⊂ Rn^ → R diferenciable en a ∈ A. Ent´on ∇f (a) ´e ortogonal ao conxunto de nivel S de f que pasa por a.
Nota. O plano que pasa por (a, f (a)) e ´e ortogonal a ∇f (a) ch´amase plano tanxente a f en (a, f (a)), e aproxima a f para puntos pr´oximos a a.
Exemplos 13.
0 =< (x − 1 , y − 2 , z), (9, 8 , 2) >= 10(x − 1) + 8(y − 2) + 2z = 9x + 8y + 2z − 22
E por tanto 10x + 8y + 2z − 22 = 0 ´e a ecuaci´on do plano tanxente ´a superficie S no punto P.
0 =< (x − 2 , y − 1 , z − 9), (− 12 , − 2 , 1) >= −12(x − 2) − 2(y − 1) + (z − 9) = − 12 x − 2 y + z + 17
E por tanto − 12 x − 2 y + z + 17 = 0 ´e a ecuaci´on do plano tanxente ´a gr´afica de f no punto P.
Sexa f : A = A^0 ⊂ Rn^ → Rm. Se x ∈ A, como f (x) ∈ Rm, f (x) = f 1 (x), ..., fm(x)). Ent´on f determina m funci´ons compo˜nentes con valores reais, f 1 , ..., fm :: A ⊂ Rn^ → R. Cada funci´on fj (x), j = 1, ..., m ch´amase j-´esima coordenada de f (x).
Definici´on 14. Sexa f : A = A^0 ⊂ Rn^ → Rm, e a ∈ A. Diremos que f ´e diferenciable en a se cada funci´on coordenada fj ´e diferenciable en a, con j = 1, ..., m. En tal caso, podemos definir Df (a) : Rn^ → Rm^ como
Df (a)(h) =
Df 1 (a)(h) Df 2 (a)(h) ... Dfm(a)(h)
∇f 1 (a) ∇f 2 (a) ... ∇fm(a)
h 1 h 2 ... hn
D 1 f 1 (a) D 2 f 1 (a) ... Dnf 1 (a) D 1 f 2 (a) D 2 f 2 (a) ... Dnf 2 (a) ... ... ... ... D 1 fm(a) D 2 fm(a) ... Dnfm(a)
h 1 h 2 ... hn
A matriz (^)
D 1 f 1 (a) D 2 f 1 (a) ... Dnf 1 (a) D 1 f 2 (a) D 2 f 2 (a) ... Dnf 2 (a) ... ... ... ... D 1 fm(a) D 2 fm(a) ... Dnfm(a)
=^ M Xf^ (a)^ ∈^ Mm×n
ch´amase matriz xacobiana de f en a. No sucesivo escribiremos indistintamente M Xf (a) ou Df (a).
Exemplos 15.
π 2
, π) =
5.3. A regra da cadea
Sexan f = (f 1 , ..., fm) : A = A^0 ⊂ Rn^ → Rm, g = (g 1 , ..., gp) : B = B^0 ⊂ Rm^ → Rp^ tales que f (A) ⊂ B. Est´a definida por tanto a composici´on g ◦ f : A = A^0 ⊂ Rn^ → Rp, g ◦ f (x) = g(f (x)).
Teorema 16. Se f ´e diferenciable en a e g ´e diferenciable en f (a), ent´on g ◦ f ´e diferenciable en a e
D(g ◦ f )(a) = Dg(f (a)) ◦ Df (a)
Con matrices xacobianas: M Xg ◦ f (a) = M Xg(f (a))M Xf (a)
de onde obtemos a regra para as derivadas parciais:
∀i ∈ { 1 , ..., n}, ∀j ∈ { 1 , ..., p}, Digj ◦ f (a) =
∑^ m
k=
Dkgj (f (a))Difk(a)
ou ben en notaci´on cl´asica de derivadas parciais e cham´andolle yk = fk,
Dgj ◦ f ∂xi
(a) =
∑^ m
k=
∂gj ∂yk
(f (a))
∂yk ∂xi
(a)
Exemplos 17.
Soluci´on:
M Xg◦f (2, 1) = M Xg(f (2, 1))M Xf (2, 1)
M Xf (x, y) =
y x 1 1 0 2 y
(^) e por tanto M Xf (2, 1) =
M Xg(x, y, z) =
1 − 2 y 0 − 1 0 2 z 0 z y
(^) e por tanto M Xg(f (2, 1)) = M Xg(2, 3 , 1) =
Analogamente, derivando respecto de z, 2y
∂y ∂z
∂y ∂z
−z y
5.4. Derivadas de orde superior
Sexan f : A = A^0 ⊂ Rn^ → R, a ∈ A e supo˜namos que existe Dif (x) ∀x ∈ A, i ∈ { 1 , ..., n}. Est´a definida por tanto a aplicaci´on Dif : x ∈ A → Dif (x) ∈ R. Podemos plantexarnos se esta aplicaci´on ten ou non derivada parcial respecto da variable j ∈ { 1 , ..., n} no punto a, ´e dicir, se existe o n´umero:
Dj (Dif )(a) = lim t→ 0
Dif (a + tei) − Dif (a) t En caso afirmativo diremos que f ten derivada parcial de segunda orde, respecto das variables i e despois j no punto a e o denotaremos como
Dij f (a) =
∂^2 f ∂xi∂xj
(a)
Se i = j, ch´amase derivada d´uas veces respecto de i e escr´ıbese
Diif (a) =
∂^2 f ∂x^2 i
(a)
Analogamente poder´ıamos pensar se Dif ´e diferenciable en a. Se f ´e diferenciable en todos os puntos e todas as s´uas derivadas parciais de primeira orde son aplicaci´ons diferenciables no punto a, dise que f ´e d´uas veces diferenciable no punto a. En tal caso a matriz xacobiana do vector gradiente de f en a ch´amase matriz Hessiana de f en a. E dicir,´
Hf (a) =
D 11 f (a) D 12 f (a) ... D 1 nf (a) D 21 f (a) D 22 f (a) ... D 2 nf (a) ... ... ... ... Dn 1 f (a) Dn 2 f (a) ... Dnnf (a)
Teorema 19. Se f ´e d´uas veces diferenciable en a, Hf (a) ´e unha matriz sim´etrica, ´e dicir, Dij f (a) = Djif (a).
Exercicio 20 Sexa f (x, y, z) = x^2 + eyz^ , ∀(x, y, z) ∈ R^3. Calcular Hf (x, y, z).
5.5. Funci´ons homox´eneas. Teorema de Euler
A funci´on de demanda ten como variables os prezos dun conxunto de mercador´ıas e a renda do consumidor: f : Rm^ × R → R, f (p, r) = f (p 1 , ..., pm, r)
Se o mercado non ´e competitivo e os prezos e a renda aumentan na mesma proporci´on verificar´ıase que f (tp, tr) = f (p, r), ∀t > 0. En xeral isto non ´e as´ı, e est´udianse situaci´ons donde f (tp, tr) = tαf (p, r), ∀t > 0.
Definici´on 21. Sexa A ⊂ Rn^ tal que tA ⊂ A, ∀t > 0. Dise que f : A ⊂ Rn^ → R ´e homox´enea de grao α ∈ R se f (tx) = tαf (x), ∀x ∈ A, ∀t > 0
Exemplos 22.
3 x^2 + 2y^2 ´e homox´enea de grao 1.
xy^3 − x^2 y^2 x^4 + x^3 y + y^4
´e homox´enea de grao 0.
2 x + 3y
´e homox´enea de grao −1.
xysen
x y
´e homox´enea de grao
xy^2 + y^3 e
xy √ x^2 + y^2
´e homox´enea de grao 2.
Teorema 23. Sexa f : A = A^0 ⊂ Rn^ → R con tA ⊂ A. Se f ´e homox´enea de grao α e existe Dif en A, ent´on Dif ´e homox´enea de grao α − 1.
Demostraci´on.- Sexan t > 0 e x ∈ A calesquera (fixos).
Dif (tx) = lim h→ 0
f (tx + hei) − f (tx) h
Se tk = h (e por tanto k → 0),
Dif (tx) = lim k→ 0
f (tx + tkei) − f (tx) tk
= lim k→ 0
tα(f (x + kei) − f (x)) tk
= tα−^1 lim k→ 0
f (x + kei) − f (x) k
= tα−^1 Dif (x)
Teorema (de Euler) 24. Sexa f : A = A^0 ⊂ Rn^ → R diferenciable en A, con tA ⊂ A ∀t > 0. Verif´ıcase: f ´e homox´enea de grao α ⇔ ∀x ∈ A, < ∇f (x), x >= αf (x).
Demostraci´on.- ” ⇒ ” Supo˜namos que f (tx) = tαf (x), ∀t > 0, ∀x ∈ A. Fixamos calquera x ∈ A e definimos
F (t) =
f (tx) tα^
, t ∈ (0, +∞)
N´otese que F (t) ´e constante (igual a f (x) e por tanto F ′(t) = 0, ∀t > 0, ´e dicir:
0 = F ′(t) =
< ∇f (tx), x > tα^ − αtα−^1 f (tx) t^2 α^
, ∀t > 0
Para t = 1, obtemos que < ∇f (x), x > −αf (x) = 0
” ⇐ ” Verif´ıcase que ∑^ n
i=
xiDif (x) = df (x)(x) =< ∇f (x), x >= αf (x), ∀x ∈ A
Dado calquera x ∈ A, definimos
F (t) =
f (tx) tα^
, t ∈ (0, +∞)